Ilimin muhalli na gandun daji
|
academic discipline (en) | |
|
| |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na |
ecology da forestry science (en) |
| Is the study of (en) |
forest ecosystem (en) |
| Karatun ta |
silvology (en) |
| Gudanarwan |
forest ecologist (en) |
Ilimin muhalli na gandun daji shine binciken kimiyya na alamu masu alaƙa, matakai, tsire-tsire, fauna, funga, da tsarin muhalli a cikin gandun daji.[1] Gudanar da gandun daji an san shi da gandun dajin, silviculture, da kula da gandun. Tsarin halittu na gandun daji na halitta ne wanda ya kunshi dukkan tsire-tsire, Dabbobi, da micro-organisms (abubuwan kwayoyin halitta) a wannan yanki suna aiki tare da duk abubuwan da ba su da rai (abiotic) na muhalli.
Muhimmancinsa
[gyara sashe | gyara masomin]dazuzzuka suna da muhimmiyar rawa da za su taka a cikin yanayin halittu na duniya. dazuzzuka suna samar da kusan kashi 28% na iskar oxygen ta Duniya (mafi yawan mutanen da aka kirkira ta hanyar plankton na teku), [2] suna kuma zama gidaje ga miliyoyin mutane, kuma biliyoyin sun dogara da gandun daji a wata hanya. Hakazalika, yawancin nau'ikan dabbobi na duniya suna zaune a cikin gandun daji. Ana amfani da gandun daji don dalilai na tattalin arziki kamar man fetur da kayan itace. Saboda haka yanayin muhalli na gandun daji yana da babban tasiri a kan dukkan biosphere da ayyukan ɗan adam waɗanda ke ci gaba da shi.[3]
Hanyoyi
[gyara sashe | gyara masomin]
Ana nazarin gandun daji a matakai da yawa na ƙungiya, daga ɗayan kwayoyin zuwa tsarin halittu. Koyaya, kamar yadda kalmar gandun daji ke nuna yankin da ke zaune da kwayoyin halitta fiye da ɗaya, yanayin muhalli na gandun daji galibi yana mai da hankali kan matakin yawan jama'a, al'umma ko yanayin halittu. A hankali, bishiyoyi wani muhimmin bangare ne na binciken gandun daji, amma nau'ikan wasu nau'ikan rayuwa da abubuwan da ke cikin gandun daji suna nufin cewa wasu abubuwa, kamar namun daji ko abubuwan gina jiki na ƙasa, suma mahimman abubuwa ne.[4]
Ilimin muhalli na gandun daji yana da halaye da hanyoyin da za a iya amfani da su tare da wasu yankuna na yanayin muhalli da tsire-tsire na ƙasa, duk da haka, kasancewar bishiyoyi yana sa tsarin gandun daji da nazarin su na musamman a hanyoyi da yawa saboda yiwuwar tsarin gandun dajin da aka kirkira ta hanyar girman da tsawo na bishiyoyi idan aka kwatanta da sauran tsire-Shuka na ƙasa. [ana buƙatar ƙa'ida][ana buƙatar hujja][<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">citation needed</span>]
Bambancin al'umma da sarkakiya
[gyara sashe | gyara masomin]
Tunda bishiyoyi na iya girma fiye da sauran nau'ikan rayuwar shuke-shuke, akwai yiwuwar tsarin gandun daji iri-iri (ko physiognomies). Adadin da ba shi da iyaka na shirye-shiryen sararin samaniya na bishiyoyi masu girman daban-daban da nau'o'in halittu suna haifar da muhalli mai rikitarwa da bambancin muhalli wanda masu canji na muhalli kamar radiation na rana, zafin jiki, zafi na dangi, da saurin iska na iya bambanta sosai a kan manyan da ƙananan nesa. Bugu da kari, wani muhimmin rabo na yanayin halittu na gandun daji sau da yawa a karkashin kasa, inda tsarin ƙasa, ingancin ruwa da yawa, da matakan abubuwan gina jiki daban-daban na ƙasa zasu iya bambanta sosai. Don haka, gandun daji galibi wurare ne masu banbanci idan aka kwatanta da sauran al'ummomin shuke-Shuka na ƙasa. Wannan bambancin kuma zai iya ba da damar bambancin halittu na nau'ikan shuke-shuke da dabbobi. Wasu gine-gine, irin su ferns na iya zama nau'ikan maɓalli ga nau'ikan nau'ikan.
t.Abubuwa da yawa a cikin gandun daji suna shafar bambancin halittu; abubuwan da suka fi bunkasa yawan namun daji da bambancin halititu shine kasancewar nau'ikan bishiyoyi daban-daban a cikin gandu daji da kuma rashin kula da katako. Misali, Turkey na daji yana bunƙasa lokacin da tsawo da bambance-bambance na canopy suka kasance kuma lambobinsa sun ragu ta hanyar kula da katako.
Hanyoyin kula da gandun daji waɗanda ke kwaikwayon abubuwan da suka faru na rikice-rikice na halitta (tsarin da ke riƙe da gandun dajin ) na iya ba da damar bambancin al'umma don murmurewa da sauri ga ƙungiyoyi da yawa ciki har da kwari.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Führer, Erwin (2000-06-15). "Forest functions, ecosystem stability and management". Forest Ecology and Management (in Turanci). 132 (1): 29–38. Bibcode:2000ForEM.132...29F. doi:10.1016/S0378-1127(00)00377-7. ISSN 0378-1127.
- ↑ "Save the Plankton, Breathe Freely". 28 February 2012.
- ↑ "Forest Ecology and Management". Climate Transform (in Turanci). 2021-03-09. Retrieved 2021-03-15.
- ↑ Dunson, William A.; Travis, Joseph (1991). "The Role of Abiotic Factors in Community Organization". The American Naturalist. 138 (5): 1067–1091. Bibcode:1991ANat..138.1067D. doi:10.1086/285270. ISSN 0003-0147. JSTOR 2462508.