Jump to content

Inliers da outliers (geology)

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Inliers da outliers (geology)
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na dutse da tudu

Inlier yanki ne na tsofaffin duwatsu da ke kewaye da ƙananan duwatsu. Inliers yawanci ana kirkirar su ne ta hanyar rushewa ƙananan duwatsu don bayyana iyakantaccen bayyanar tsofaffin duwatsu. Rashin kuskure ko ninkawa na iya ba da gudummawa ga tsarin da aka lura. Misali mai kyau daga Biritaniya shine na inlier na dutsen Ordovician da Silurian a Horton a Ribblesdale a Arewacin Yorkshire waɗanda ke kewaye da ƙaramin Carboniferous Limestone. Dalibai da masana ilimin ƙasa sun ziyarci wurin tun da daɗewa. Wani misali daga Kudancin Wales shine Usk Inlier a Monmouthshire inda aka ninka duwatsun zamanin Silurian a cikin tsoffin duwatsun Red Sandstone na zamanin Devonian.

Irin wannan tsari wanda ke haifar da motsi a kan kuskuren turawa wanda ya biyo bayan rushewa ana iya kiransa taga.

Sabanin haka, wani waje yanki ne na ƙaramin dutse wanda ke kewaye da tsofaffin duwatsu. Ana samar da wani waje ne lokacin da isasshen rushewar duwatsu da ke kewaye da shi ya faru don yanke asalin ƙaramin dutse tare da mafi girma na ƙananan duwatsu da suka kusa.

Misali daya daga Burtaniya shine tarin dutsen yashi na Triassic a kusa da garin Staffordshire na Leek . Wannan ya keɓe daga babban yanki mafi girma na dutsen Triassic wanda ke da alaƙa da Midlands na Ingilishi da Cheshire Basin, zuwa kudu da yamma bi da bi, ta kewayen yashi na Carboniferous da dutsen laka . Hakazalika a cikin Black Mountains na South Wales, yankin taron koli na Pen Cerrig-calch ya ƙunshi babban ɗakin yashi na zamanin Carboniferous da farar ƙasa . Wannan tsiron ya keɓe daga babban girman waɗannan duwatsun (waɗanda ke samar da Coalfield ta Kudu Wales da tazarar wasu mil zuwa kudu) ta Devonian Old Red Sandstone wanda yake da shi kuma aka kewaye shi.

Grenvillian inliers da ke cikin Appalachian orogeny sun haɗa da Pine Mountain Belt a Georgia, Faransanci Broad Massif tare da iyakar Tennessee da North Carolina, Sauratown Mountain Massif a North Carolina, Shenandoah Massif a Virginia, Baltimore Gneiss Domes a Maryland, Honey Brook Upland a Pennsylvania, da Reading Prong, wanda ya kai daga Pennsylvania zuwa New York. Sauran abubuwan da ke ciki sun haɗa da Berkshire Massif, wanda ya kai daga Massachusetts zuwa Vermont, da Green Mountain Massif a Vermont. Ƙungiyoyin Kanada da ke da alaƙa sun haɗa da Blair River Inlier a Tsibirin Cape Breton, Nova Scotia, da Steel Mountain Terrane a Newfoundland, da Long Range Inlier a Newfoundlands .

A Yammacin Afirka, Kenieba inlier iyaka kudu maso yammacin Mali da gabashin Senegal, kuma ana samun zinare na Birimian a Kalana da Sabodala bi da bi.[1]

Irin wannan tsari na duwatsu da aka samar misali ta hanyar motsi a kan kuskuren turawa wanda ya biyo bayan rushewa ana iya kiransa klippe.[2]

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. Wright, J.B.; Hastings, D.A.; Jones, W.B.; Williams, H.R. (1985). Wright, J.B. (ed.). Geology and Mineral Resources of West Africa. London: George Allen & UNWIN. pp. 45–47. ISBN 9780045560011.
  2. Whitten D.G.A. & Brooks J.R.V. 1972, The Penguin Dictionary of Geology, London, England