Jump to content

Irene Mutsila

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Irene Mutsila
Rayuwa
Haihuwa 5 ga Yuni, 1949
Mutuwa 29 ga Yuli, 2017
Sana'a
Sana'a maiwaƙe, ɗan siyasa da anti-apartheid activist (en) Fassara

Irene Mutsila (5 Yuni 1949 - 29 Yuli 2017) 'yar siyasar Afirka ta Kudu ce daga Limpopo. Tsohuwar mai fafutukar yaki da nuna wariyar launin fata kuma mawakiya, ita ce mace ta farko a matsayin magajiyar gari a gundumar Vhembe daga shekarun 2006 zuwa 2007. Kafin haka dai ta wakilci jam'iyyar ANC a majalisar larduna ta ƙasa daga shekarar 1994 zuwa 1999 da kuma majalisar wakilai daga shekarun 1999 zuwa 2004.

Rayuwar farko da gwagwarmaya

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Mutsila a ranar 5 ga watan Yuni 1949[1] a Sibasa wajen Thohoyandou a tsohuwar Transvaal ta Arewa. [2] Ta kasance mai himma a cikin gwagwarmayar yaƙi da nuna wariyar launin fata [3] kuma mai kwazo a ƙungiyar mata ta ANC. [2] Ita ma mawaƙiya ce kuma ta wallafa a cikin Stafrider. [4] Bayan kawo ƙarshen mulkin nuna wariyar launin fata, ta yi aiki a kwamitin zartarwa na lardin na reshen Limpopo na jam'iyyar ANC. [2]

Aikin majalisa

[gyara sashe | gyara masomin]

A zaɓen farko da aka yi a Afirka ta Kudu bayan mulkin nuna wariyar launin fata a shekarar 1994, an zaɓi Mutsila a matsayin ɗan jam'iyyar ANC a majalisar dattawa ta Arewa ta Transvaal (daga baya majalisar larduna ta ƙasa).[5] Bayan wa'adi a can, an zaɓe ta a Majalisar Dokoki ta ƙasa a babban zaɓen shekarar 1999, ta sake yin hidimar yankin Arewa (wanda a lokacin aka canza masa suna Lardin Arewa).

Magajin garin Vhembe: 2006-2007

[gyara sashe | gyara masomin]

A tsakiyar watan Maris 2006, bayan zaɓen ƙananan hukumomi na shekarar 2006, an zaɓi Mutsila a matsayin mace ta farko [6] magajin gari na gundumar Vhembe ta Limpopo. [7] [8] Sai dai alakar ta da majalisar ƙaramar hukumar da ke ƙarƙashin ANC ta yi saurin lalacewa zuwa abin da wata jaridar ƙasar ta kira "gwagwarmayar mulki". [6] Lamarin ya tsananta a watan Mayu 2007, lokacin da ta naɗa sabon manajan birni. Da yake korafin cewa Mutsila bata tuntuɓe su ba kafin yin naɗin, majalisar ta yanke shawarar dakatar da ita a ƙarshen watan Yunin 2007. [9] [10]

Daga bisani majalisar ta yi zargin cewa naɗin manajan ƙaramar hukumar ya tafka almundahana da kuma rashin bin ka’ida. [11] Bugu da ƙari, ya ce Mutsila ta bijirewa umarnin majalisar da ta yi mata na soke naɗin. [6] A ƙarshen watan Yulin 2007, majalisar ta gabatar da kudirin kin amincewa da Mutsila, inda ta tsige ta daga muƙaminta tare da maye gurbinta da shugabar yankin ANC, Falaza Mdaka. [11]

Mutsila ta rasu ne a ranar 29 ga watan Yulin 2017 a wani asibiti mai zaman kansa dake Polokwane sakamakon gajeruwar rashin lafiya. [2] [3] Shugaba Jacob Zuma ya yi mata jana'iza na musamman a lardin. [12]

  1. "General Notice: Notice 1319 of 1999 – Electoral Commission: Representatives Elected to the Various Legislatures" (PDF). Government Gazette of South Africa. Vol. 408 no. 20203. Pretoria, South Africa: Government of South Africa. 11 June 1999. Retrieved 26 March 2021.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Former executive mayor of Vhembe, Ms Irene Mutsila, passes away". Limpopo Mirror. 2017-08-05. Retrieved 2023-05-20.
  3. 3.0 3.1 "President Zuma declares Special Provincial Official Funeral for struggle activist, Ms Mutsila". The Presidency. 5 August 2017. Archived from the original on 2023-05-20. Retrieved 2023-05-20.
  4. "Staffrider Volume 2 No. 4". South African History Online. 1979. Retrieved 2023-05-20.
  5. South Africa: Campaign and Election Report April 26–29, 1994. International Republican Institute. 1994. Retrieved 13 April 2023 – via Yumpu.
  6. 6.0 6.1 6.2 "Mdaka in Mutsila's shoes". Zoutpansberger. 2007-08-03. Retrieved 2023-05-20.
  7. "Cllr Mahasela inaugurated as new mayor". Zoutnet. 24 March 2006. Retrieved 2023-05-20.
  8. "Woman in driving seat at Makhado". Zoutnet. 17 March 2006. Retrieved 2023-05-20.
  9. "Dispute over appointment of manager". Sowetan (in Turanci). 25 June 2007. Retrieved 2023-05-20.
  10. "Axed manager wants job back". Sowetan (in Turanci). 5 July 2007. Retrieved 2023-05-20.
  11. 11.0 11.1 "Council manager improperly placed". Sowetan (in Turanci). 27 July 2007. Retrieved 2023-05-20.
  12. Motau, Koketšo (5 August 2017). "Zuma declares special provincial official funeral for Mutsila". EWN (in Turanci). Retrieved 2023-05-20.