Ivy Gcina
| Rayuwa | |
|---|---|
| Haihuwa | 13 ga Yuli, 1937 |
| ƙasa | Afirka ta kudu |
| Mutuwa | 2021 |
| Sana'a | |
| Sana'a |
ɗan siyasa da anti-apartheid activist (en) |
| Imani | |
| Jam'iyar siyasa | Majalisar Tarayya ta Afirka |
Cikizwa Ivy Gcina (13 ga watan Yuli 1937 - 27 ga watan Mayu 2021) 'yar siyasar Afirka ta Kudu ce kuma mai fafutukar yaƙi da nuna wariyar launin fata wacce ta wakilci jam'iyyar National Congress (ANC) a Majalisar Dokoki ta ƙasa daga shekarun 1994 zuwa 2009. A lokacin wariyar launin fata, ta kasance fitacciyar jigo a cikin tsarin al'umma a Port Elizabeth, musamman ta hanyar United Democratic Front da Ƙungiyar Mata ta Port Elizabeth, reshen mata na Port Elizabeth Black Civic Organization.
Rayuwar farko da gwagwarmaya
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Gcina a ranar 13 ga Yuli 1937.[1] Ta kasance marayu tun tana karama kuma ta yi karatun firamare ta makarantar coci.[1] Ta shiga ƙungiyar matasa ta ANC a shekarun 1950 kuma ta kasance mai fafutuka a zanga-zangar adawa da dokar Bantu ilimi na zamanin wariyar launin fata.[2] Bayan da gwamnati ta dakatar da ANC a cikin shekarar 1960, Gcina ta ci gaba da taka rawa a siyasar wariyar launin fata a Port Elizabeth a lardin Cape, daga shekarun 1979 ta hanyar Port Elizabeth Black Civic Organization (PEBCO). Ta sadaukar da kai don farfaɗo da ƙungiyar matan Afirka ta Kudu, ta shugabanci kwamitin mata na PEPCO kuma a shekarar 1983 ta zama shugabar ƙungiyar mata ta Port Elizabeth, reshen mata na PEBCO. A cikin shekarar 1980s, ta kasance shugabar yanki na United Democratic Front, wacce PEBCO ke da alaƙa.[1] [3]
'Ya'yan Gcina suma sun kasance masu fafutuka a cikin wannan yunkuri: duka 'ya'yanta huɗu an ɗauke su a cikin reshen jam'iyyar ANC mai ɗauke da makamai, Umkhonto we Sizwe. Sa’ad da suke yara, ta koya musu game da Yarjejeniya Ta ‘Yanci (kuma gwamnati ta haramta) ta yin amfani da kwafin da wani dangi ya rubuta da hannu.[1] Uku daga cikin 'ya'yanta - Mthetheleli, Mkhululi da Mziwoxolo - sun mutu yayin da suke tare da MK, biyu a cikin faɗa ɗaya kuma a wani hatsari a sansanin soji.[4][4] Bugu da ƙari, ɗan uwan Gcina shi ne Sipho Hashe, ɗaya daga cikin PEBCO Uku da ya ɓace a shekarar 1985, mai yiwuwa a hannun 'yan sanda; a cikin shekarar 1990s, an tabbatar da cewa reshen Tsaro na ’yan sanda sun kashe shi.[4][5]
Gcina ita kanta an tsare ta a lokuta da yawa, ciki har da lokacin dokar ta-ɓaci na shekarar 1985 da kuma daga watan Yuni 1986 zuwa Yuni 1987.[2][6] Bayan sakin ta na farko a shekarar 1985, ta kasance sheda a shari’ar matakin da ta ɗauka a kan jihar inda ta shaida cewa an yi mata azaba mai tsanani a gidan yari.[7] Daga baya, a Hukumar Gaskiya da Sulhunta, wani wakilin Reshen Tsaro ya nemi - kuma an ƙi - afuwa saboda an kai mata hari da bama-bamai.[8][9]
Majalisa: 1994-2009
[gyara sashe | gyara masomin]A babban zaɓe na shekarar 1994, Afirka ta Kudu ta farko a ƙarƙashin ƙuri'ar zaɓe na duniya, an zaɓi Gcina don wakiltar jam'iyyar ANC a Majalisar Dokoki ta ƙasa, majalisar wakilai na sabuwar Majalisar Afirka ta Kudu.[10] Ta yi wa'adi uku a kujerarta, inda ta sake yin takara a shekarar 1999[11] da 2004,[12] kuma ta wakilci yankin Gabashin Cape. Ta yi ritaya bayan babban zaɓen shekarar 2009.
Rayuwa ta sirri da mutuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Gcina ta rasu a ranar 27 ga watan Mayu 2021 bayan doguwar jinya.[1][2] Shugaba Cyril Ramaphosa ya yi mata jana'izar wani jami'in lardi na musamman, wanda aka yi a Port Elizabeth, wanda aka sake masa suna Gqerberha.[3][13]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 3 4 5 "ANC EC mourns the passing on of Mama Ivy Cikizwa Gcina". ANC Eastern Cape (in Turanci). 27 May 2021. Retrieved 2023-04-11.
- 1 2 3 "Nelson Mandela Bay ANC stalwart Ivy Gcina has died". Sunday Times (in Turanci). 28 May 2021. Retrieved 2023-04-11.
- 1 2 "ANC stalwart Ivy Gcina laid to rest". SABC News (in Turanci). 2021-06-04. Retrieved 2023-04-11.
- 1 2 3 "COSATU Eastern Cape bids farewell to a stalwart, Mama Ivy Gcina". COSATU (in Turanci). 3 June 2021. Archived from the original on 2023-04-11. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ "Truth has consequences in probing apartheid". Christian Science Monitor. 14 December 1994. ISSN 0882-7729. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ "Gcina, Cikizwa Ivy". Truth Commission Special Report. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ "S. Africa Police Torture Prisoners, Doctor Says". Los Angeles Times (in Turanci). 1985-12-20. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ "S. Africa Police Torture Prisoners, Doctor Says". Los Angeles Times (in Turanci). 1985-12-20. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ Frankel, Glenn (1986-03-23). "Detainees, Doctor Allege Torture in South Africa". Washington Post (in Turanci). ISSN 0190-8286. Retrieved 2023-04-11.
- ↑ "Minutes of proceedings of the Constitutional Assembly" (PDF). Department of Justice and Constitutional Development. 24 May 1994. Retrieved 2 April 2023.
- ↑ "General Notice: Notice 1319 of 1999 – Electoral Commission: Representatives Elected to the Various Legislatures" (PDF). Government Gazette of South Africa. Vol. 408 no. 20203. Pretoria, South Africa: Government of South Africa. 11 June 1999. Retrieved 26 March 2021.
- ↑ "General Notice: Notice 717 of 2004 - Electoral Commission – List of Names of Representatives in the National Assembly and the Nine Provincial Legislatures in Respect of the Elections Held on 14 April 2004" (PDF). Government Gazette of South Africa. Vol. 466 no. 2677. Pretoria, South Africa: Government of South Africa. 20 April 2004. pp. 4–95. Retrieved 26 March 2021.
- ↑ "Struggle stalwart Ivy Cikizwa Gcina to be laid to rest on Friday". SABC News (in Turanci). 2021-06-04. Retrieved 2023-04-11.