Jam'iyyar Kare Hakkin Dan Adam
| Bayanai | |
|---|---|
| Iri | jam'iyyar siyasa |
| Ƙasa | Samoa |
| Ideology (en) |
social conservatism (en) |
| Political alignment (en) |
centrism (en) |
| Mulki | |
| Hedkwata | Apia |
| Tarihi | |
| Ƙirƙira | Mayu 1979 |
| Wanda ya samar | |
| hrpp.org.ws | |
Jam'iyyar Kare Hakkin Dan Adam (HRPP, Samoan) jam'iyyar siyasa ce ta Samoa. An kafa shi a shekara ta 1979 kuma ya mamaye siyasar jam'iyyar Samoa shekaru da yawa bayan haka, yana jagorantar kowace gwamnati har zuwa nasarar da aka yi musu a shekarar 2021. Tsohon Firayim Minista Tuila'epa Sa'ilele Malielegaoi ya jagoranci jam'iyyar tun 1998.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Va'ai Kolone da Tofilau Eti Alesana sun kafa jam'iyyar a watan Mayu 1979 a adawa da gwamnatin Tupuola Efi . Ya mallaki kasar daga nasarar farko a shekarar 1982 zuwa 2021, ban da ɗan gajeren lokaci a shekara ta 1986 da shekarar 1987 lokacin da bambance-bambance na ciki suka tilasta shi cikin hadin gwiwa.
Wadanda suka kafa jam'iyyar ta farko, Kolone da Alesana, dukansu sun zama Firayim Ministocin Samoa.
Rahoton Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka na shekarar 2010 (wanda aka buga a ranar 8 ga watan Afrilu, shekara ta 2011) ya bayyana cewa Jam'iyyar Kare Hakkin Dan Adam ta kasance ita kadai ce jam'iyyar da aka amince da ita a hukumance a Majalisar Dokokin Samoa (Fono) har zuwa wannan ranar.
Bayan babban Zaben Samoa na Afrilun shekarar 2021 HRPP ta ki ba da iko ga sabuwar gwamnatin da aka zaba, wanda ya haifar da Rikicin tsarin mulki na Samoa na 2021. [1][2] Kotun daukaka kara ta yanke hukunci a kan HRPP a ranar 23 ga Yulin 2021, ta ba da damar 'yan adawa su karɓi mulki.[3]
A watan Nuwamba na shekara ta 2022, 'yan majalisa Ale Vena Ale da Tuʻuʻu Anasiʻi Leota sun yi murabus daga HRPP don zama masu zaman kansu, suna mai cewa ba sa son kasancewa a cikin jam'iyyar da shugaba ke jagoranta da laifin raina kotu.[4][5]
Ka'idoji da manufofi
[gyara sashe | gyara masomin]A watan Yunin shekarar 2017, Majalisar Dokoki ta zartar da lissafin don kara goyon baya ga Kristanci a cikin kundin tsarin mulki kasar, gami da ambaton Triniti a Mataki na 1. A cewar The Diplomat, "Abin da Samoa ta yi shi ne canza nassoshi ga Kristanci zuwa cikin tsarin mulki, yana ba da rubutun da za a iya amfani da shi a cikin hanyoyin shari'a. " [6] Gabatarwa ga tsarin mulki ya riga ya bayyana ƙasar a matsayin "jiha mai zaman kanta wanda ya dogara da ka'idodin Kirista da al'adun Samoan. "
Tarihin zabe
[gyara sashe | gyara masomin]Zaben Majalisar Dokoki
[gyara sashe | gyara masomin]| Zaɓuɓɓuka | Jagora | Zaɓuɓɓuka | % | Kujerun zama | +/- | Matsayi | Matsayi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1982 | VaSamfuri:Okinaai Kolone | 3,482 | 29.3 | 24 / 47 |
Sabon | style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | |
| 1985 | Tofilau Eti Alesana | 4,698 | 34.5 | 32 / 47 |
8 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | |
| 1988 | 5,017 | 35.9 | 23 / 47 |
9 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 1991 | 34,262 | 44.8 | 27 / 47 |
4 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 1996 | 29,353 | 43.5 | 24 / 49 |
3 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 2001 | TuilaSamfuri:Okinaepa SaSamfuri:Okinailele Malielegaoi | 34,262 | 44.8 | 23 / 49 |
1 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | |
| 2006 | 42,156 | 50.2 | 33 / 49 |
10 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 2011 | 48,771 | 55.6 | 29 / 49 |
4 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 2016 | 45,505 | 56.9 | 35 / 50 |
6 |
style="background:#bfd; color:black; vertical-align:middle; text-align:center; " class="table-yes2" |Government | ||
| 2021 | 49,237 | 55.4 | 25 / 51 |
10 |
style="background: #FFE3E3; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-no2" |Official opposition |
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Joyetter Feagaimaali'i (22 May 2021). "Head of State suspends Parliament". Samoa Observer. Retrieved 22 May 2021.
Samoa has been thrown into a constitutional crisis
- ↑ Jamie Tahana (22 May 2021). "Sitting of Samoa parliament cancelled; constitutional turmoil deepens". RNZ. Retrieved 22 May 2021.
with the country now well engulfed in a constitutional crisis
- ↑ Lanuola Tusani Tupufia - Ah Tong (23 July 2021). "F.A.S.T. declared new Government as appeal upheld". Samoa Observer. Retrieved 23 July 2021.
- ↑ Matai'a Lanuola Tusani T - Ah Tong (3 November 2022). "Tu'u'u and Ale resign from H.R.P.P." Samoa Observer. Retrieved 3 November 2022.
- ↑ "Samoan opposition MPs quit party to become independents". RNZ. RNZ. 4 November 2022. Retrieved 4 November 2022.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedreport