Jam'iyyar Progressive Party ta Chadi
| Bayanai | |
|---|---|
| Iri | jam'iyyar siyasa |
| Ƙasa | Cadi |
| Ideology (en) |
African nationalism (en) |
| Mulki | |
| Shugaba | Ngarta Tombalbaye |
| Hedkwata | Ndjamena |
| Tarihi | |
| Ƙirƙira |
ga Faburairu, 1947 16 Disamba 1946 |
| Wanda ya samar | |
| Dissolved |
ga Afirilu, 1975 30 ga Augusta, 1973 |
Jam'iyyar Progressive Party (Faransanci: Parti Progressiste TChadi, PPT), wacce aka fi sani da National Movement for the Cultural and Social Revolution (Faransci: Mouvement National pour la Révolution Culturelle et Sociale, MNRCS) a cikin shekaru biyu da suka gabata na wanzuwarta, ita ce jam'iyyar siyasa ta farko a Afirka a Chadi. French-language_text" id="mwCw" rel="mw:PageProp/Category"/>Ya kasance reshe na yanki na African Democratic Rally (RDA).
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]An kafa jam'iyyar ne a watan Fabrairun 1947, ta hanyar Gabriel Lisette, wanda aka zaba a Majalisar Dokokin Faransa a zaben da aka yi a watan Nuwamba da ya gabata. Da farko ya jawo hankalin goyon baya galibi daga masu ilimi da ba Musulmai ba. Kodayake PPT jam'iyya ce mai matsakaici kuma Lisette tana kusa da Félix Houphouët-Boigny, ya fi tsattsauran ra'ayi da kishin kasa fiye da babban abokin hamayyarsa, Kungiyar Demokradiyyar Chadi (UDT) mai mamaye Musulmi. Wannan ya bayyana ta hanyar taken: "Babu da auduga! Ya isa da haraji! Ya isa tare da shugabannin!" (Plus de coton! Plus d'impôts! Plus de chefs!). [ana buƙatar hujja]Ya zama babban abokin adawar mulkin mallaka, yana taimakawa wajen shirya adawar ƙungiyar kwadago a masana'antun Cotonfran. A halin yanzu, masu gudanar da mulkin mallaka da shugabannin sun kasance kusa da UDT.
Da farko ya fi rauni fiye da UDT, Lisette ya rasa kujerarsa a Majalisar Dokoki ta Kasa a Zaben 1951, inda UDT ta lashe kujerun kwaleji biyu na biyu. Zaben kananan hukumomi na 1952 ya haifar da Kisan kiyashi na Bébalem da hukumomin mulkin mallaka suka gudanar bayan manoma masu zanga-zangar sun yi jayayya da nasarar UDT a kan PPT.
Sauye-sauyen zabe na 1956 sun fadada tafkin masu jefa kuri'a kuma sun ga ikon ya fara wucewa ga Kirista da Animist kudu inda PPT ke da mafi yawan goyon bayanta. A cikin Zaben Majalisar Dokokin Faransa na 1956 PPT ta sami mafi yawan kuri'un a kwalejin na biyu, wanda ya haifar da Lisette da aka zaba a Majalisar Dokokin.
A cikin Zaben Majalisar Yankin a shekara mai zuwa PPT ta kafa kawancen Entente tare da Ƙungiyar 'yan Karkara da' yan Chadi masu zaman kansu, Jam'iyyar Democrat da Socialist Union of the Resistance, Radicals da Radical Socialists da Jam'iyyar Socialist mai zaman kanta ta Chadi. Entente ta lashe kujeru 57 daga cikin 65 a Majalisar, tare da PPT ta dauki 32. A sakamakon haka, Lisette ta zama Shugaban Gwamnati. PPT ta ci gaba da lashe Zaben 1959, inda ta dauki kujeru 57 daga cikin 84.
A cikin 1962 sabon kundin tsarin mulki ya sanya Chadi a matsayin jam'iyya daya, tare da PPT a matsayin jamono ta doka. A sakamakon haka, jam'iyyar ta lashe dukkan kujerun a Majalisar Dokoki ta Kasa a zaben 'yan majalisa na 1962, 1963 da 1969, yayin da aka sake zabar shugaban PPT François Tombalbaye a matsayin shugaban kasa ba tare da hamayya ba a shekarar 1969. [ana buƙatar hujja]Yayinda mata suka kafa wani bangare na farko na jam'iyyar siyasa, a shekarar 1968 Kalthouma Nguembang ita ce kadai mace a Majalisar Dokoki.[1]
A shekara ta 1973 an sake sunan jam'iyyar "National Movement for the Cultural and Social Revolution" don karfafa goyon baya ga Tombalbaye - wanda ya canza sunansa zuwa N'Garta - a tsakiyar yakin basasa. Koyaya, shekaru biyu bayan haka aka hambarar da Tombalbaye a juyin mulki kuma an dakatar da jam'iyyar a watan Afrilun 1975.
Tarihin zabe
[gyara sashe | gyara masomin]Zaben shugaban kasa
[gyara sashe | gyara masomin]| Zaɓuɓɓuka | Dan takarar jam'iyya | Zaɓuɓɓuka | % | Sakamakon |
|---|---|---|---|---|
| 1969 | François Tombalbay | 1,556,113 | 100% | Zaɓaɓɓu |
Zaben Majalisar Dokoki ta Kasa
[gyara sashe | gyara masomin]| Zaɓuɓɓuka | Shugaban jam'iyyar | Zaɓuɓɓuka | % | Kujerun zama | +/- | Matsayi | Sakamakon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1957 | François Tombalbaye | 443,762 a matsayin wani ɓangare na Entente as part of Entente |
83.4% | 32 / 65 |
32 |
Na farko | |
| 1959 | 390,377 | 68.7% | 57 / 84 |
25 |
Na farko | ||
| 1962 | 1,124,214 | 100% | 85 / 85 |
28 |
Na farko | ||
| 1963 | 1,352,749 | 99.9% | 75 / 75 |
10 |
Na farko | ||
| 1969 | 1,580,593 | 100% | 101 / 101 |
26 |
Na farko |