Jam'iyyar siyasa

Jam’iyyar siyasa wata kungiya ce ta jama’a ko kungiyoyi masu neman kwace madafun iko ta hanyar zabe domin tafiyar da al’amuran kasa. Sau da yawa yakan gabatar da ’yan takara don neman mukaman gwamnati. A tsarin dimokuradiyya, dole ne shugabanni su “yi takara” a zabe. A cikin mulkin kama-karya, gaba daya jam’iyya daya ce kawai aka yarda, wacce za ta iya amincewa da sabon shugaba ba tare da wadanda ba mamba ba suna da zabi.

Game da

Jam'iyyar siyasa tana kama da ƙungiya, kuma tana iya zama abu ɗaya. A wasu tsare-tsare, ana sa ran ‘yan jam’iyya daya a majalisar za su kada kuri’a iri daya. Dokokin da jam’iyya ko bangaren da ke da mafi yawan kuri’u suka rubuta sun zama kasar ta karbe su, don haka duk jam’iyyar da aka zaba fiye da rabin kujeru, za ta iya tafiyar da gwamnati. Jam’iyyar da ta zo mafi girma ana kiranta da ‘yan adawa. Wani lokaci idan jam’iyyu sama da biyu suka samu kujeru, babu wata jam’iyya da ke da fiye da rabin kujerun. Sannan jam'iyyu biyu ko fiye za su iya shiga don kafa abin da ake kira "haɗin kai".

Wasu jam'iyyu ana kafa su ne a kan batu guda ko ƙungiyar sha'awa. Wasu kuma suna tsara manufofi don magance duk al'amuran gwamnati, waɗanda aka sani da "dandamali"

Doka

Jam’iyyun siyasa na iya sabawa doka a wasu wuraren. Lokacin da wasu jam’iyyu suka sami rinjaye mai yawa, za su iya sanya duk sauran jam’iyyun siyasa su zama doka. Alal misali, jam’iyyar Nazi ta yi hakan a Jamus, kuma jam’iyyar gurguzu ta yi hakan a ƙasashe da dama. Wasu ƙasashe suna yin tsattsauran ra'ayi ba bisa ƙa'ida ba (kamar Vlaams Blok a Belgium). A wasu lokutan kuma, kasashen sun haramtawa jam’iyyu masu ra’ayin rikau. Misali, Jamus ta Yamma ta haramta Jam’iyyar Kwaminisanci a shekara ta 1956.

Kasashe kadan kamar China, Koriya ta Arewa da Cuba har yanzu suna da mulkin kama-karya na jam’iyya daya. A wasu kasashe, kamar Saudiyya, an haramta duk jam’iyyun siyasa, kuma babu majalisa ko kadan.

Muhimmanci a duk manyan dimokuradiyya A duk manyan kasashen dimokuradiyya, jam'iyyu na da matukar muhimmanci. Sai dai akwai wasu ƴan ƙananan ƙasashe, kamar tsibirin Jersey, inda mafi yawan 'yan siyasa ba sa cikin kowace jam'iyya kuma inda jam'iyyun ba su da mahimmanci.

A wasu kasashen dimokradiyya, manyan jam’iyyun siyasa biyu ne kawai. Misali, a Amurka, akwai Jam’iyyar Democrat da Jam’iyyar Republican. Wasu jam’iyyu sun wanzu amma ƙanƙanta ne kuma ba su da kujeru a Majalisa.

A wasu ƙasashe akwai jam'iyyu masu yawa. A Majalisar Tarayyar Jamus (ko Bundestag), jam'iyyu shida ne ke da kujeru. A kasar Ingila, akwai manyan jam’iyyu guda biyu, jam’iyya mai matsakaicin girma, da kuma kananan jam’iyyu da dama.