Jump to content

Jane Frances Kuka

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Jane Frances Kuka
member of parliament (en) Fassara

1996 - 2001
principal (en) Fassara

1988 -
Rayuwa
Haihuwa Kapchorwa (en) Fassara, 1952
ƙasa Uganda
Mutuwa 22 Satumba 2025
Karatu
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a civil servant (en) Fassara da gwagwarmaya
Kyaututtuka

Jane Frances Kuka wata malama ce 'yar Uganda, mai fafutukar yaki da kaciyar mata, 'yar siyasa kuma tsohuwar 'yar majalisa mai wakiltar Kapchorwa a majalisar dokokin Uganda ta shida (1996-2001) kuma Gertrude Kulany ya maye gurbinta. Ta kasance Ƙaramar Ministar Jiha da Ci Gaba daga shekarun 1996 zuwa 1998, Karamar Ministar Shirye-shiryen Bala'i da annoba a shekarar 1999 sannan ta naɗa ta Hakimar gundumar Kapchorwa a shekarar 2007 ta maye gurbin Tezira Jamwa.

Tarihi da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Kuka Jane Frances Yasiwa a Sipi, Kapchorwa zuwa Miriam Chelangat a cikin shekarar 1950s. [1] Ta halarci Makarantar Firamare ta Gamutui daga baya a cikin shekarar 1966 ta shiga Kwalejin Malamai ta Nyondo da ke Mbale. Ta cancanci zama malama a shekarar 1969. [1] Ta bi wannan a Kwalejin Malamai ta Ggaba kuma ta zama malamar aji uku. [1]

Kuka malamar waka ce a makarantar firamare ta Gamutui a shekarar 1969. [1] A shekarar 1988, ta samu karin girma zuwa shugabar Kwalejin Malamai ta Kapchorwa. [1]

Kuka bata yi nasara ba ta yi ƙoƙari ta tsaya takarar Majalisa a zaɓen 1989 da kuma zaɓen majalisar wakilai a shekarar 1994 . Daga baya aka zaɓe ta a matsayin 'yar majalisa mace kuma ta wakilci Kapchorwa a majalisar dokokin Uganda ta shida. [2]

Baya ga kasancewarta ‘yar majalisa, ta yi ministar harkokin jinsi da ci gaban al’umma (1996– 1998). [3] A cikin shekarar 1999, an canza mata matsayi kuma aka naɗa ta a matsayin ministar shirye-shiryen bala'i da 'yan gudun hijira. [4] [1]

A cikin t 2007, an naɗa ta Hakimar gundumar Kapchorwa kuma an sake naɗa ta zuwa wannan matsayi a shekarar 2014. [5] [1] A tsakanin ta yi aiki a matsayin mataimakiyar babban sakatare mai zaman kansa na shugaban ƙasa. [6]

Gwagwarmaya akan rigakafin FGM

[gyara sashe | gyara masomin]

A matsayinta na shugabar kwalejin malamai ta Kapchorwa a shekarar 1988, Kuka ta tsallake rijiya da baya yayin da take adawa da kudurin majalisar gundumar Kapchorwa da ya tilasta wa mata kaciya. [1] [7] [8] [9] Ita kanta Kuka tana kiransa da “yanke al’aurar mata” kamar yadda ta ce kalmar “Cikin Kaciya na mace yana da tsauri kuma yana haifar da kariya da yawa”.[10]

An yi mata laƙabi da "Jarumar yaki da kaciyar mata" kuma ta yi magana a kan wannan batu a kan dandamali da dama na duniya. [11]

Rayuwa ta sirri

[gyara sashe | gyara masomin]

A shekara ta 1972, ta auri Steven Kuka. [1]

Kyaututtuka da karramawa

[gyara sashe | gyara masomin]

A cikin shekarar 2012, Kuka ta sami lambar yabo ta farar hula The Distinguished Order of the Nile - Class 4 don amincewa da gwagwarmayar da ta yi game da kaciyar mata. [12] [13]

Don karramawar da ta yi da kaciyar mata, an ba Kuka lambar yabo ta Tumaini Lifetime Achievement award a shekarar 2013. [11]

  • Gertrude Kulany
  • Kaciyar mata (FGM)
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 "Kuka survived female circumcision and dedicates her life to protecting all Sabiny women". Monitor (in Turanci). 7 January 2021. Retrieved 2022-03-28. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  2. "CMIS Repository | Parliament of Uganda". Archived from the original on 2022-04-01. Retrieved 2022-03-28.
  3. "Uganda: Kuka Advises Women on Polls". Allafrica.com. Retrieved 2022-04-12.
  4. "[Ugnet] Uganda Women in Leadership". Mail-archive.com. Retrieved 2022-03-28.
  5. "RDCs Reshuffled". 93.3 KFM (in Turanci). 6 February 2014. Archived from the original on 22 May 2022. Retrieved 2022-03-28.
  6. "News briefs". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-28.
  7. SSEKANDI, JAMES. "Politicians urged on FGM". The Observer – Uganda (in Turanci). Archived from the original on 16 October 2022. Retrieved 2022-03-28.
  8. "Soon you may go to prison for modifying women's body parts". The Independent Uganda (in Turanci). 18 November 2009. Retrieved 2022-03-28.
  9. Kibet, Daniel (19 December 2020). "Beatrice Chelangat Determined to Stamp Out FGM". KIDA POST (in Turanci). Retrieved 2022-03-28.
  10. Gender justice, development, and rights. Maxine Molyneux, Shahra Razavi, United Nations Research Institute for Social Development, Oxford University Press. New York: Oxford University Press. 2002. ISBN 0-19-925645-4. OCLC 63294734.CS1 maint: others (link)
  11. 11.0 11.1 "Frances Kuka wins Lifetime Achiever at Tumaini awards". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-28. Cite error: Invalid <ref> tag; name "newvision.co.ug" defined multiple times with different content
  12. "President Kagame and Nguema receive prestigious awards | State House Uganda". Statehouse.go.ug. Archived from the original on 2021-01-28. Retrieved 2022-03-28.
  13. "The National Honours and Awards (Award of National Honours) Notice, 2018" (PDF). Gazettes.africa. Archived from the original (PDF) on 12 April 2022. Retrieved 2022-04-12.