Jane Frances Kuka
1996 - 2001
1988 - | |||||
| Rayuwa | |||||
| Haihuwa |
Kapchorwa (en) | ||||
| ƙasa | Uganda | ||||
| Mutuwa | 22 Satumba 2025 | ||||
| Karatu | |||||
| Harsuna | Turanci | ||||
| Sana'a | |||||
| Sana'a |
civil servant (en) | ||||
| Kyaututtuka | |||||
Jane Frances Kuka wata malama ce 'yar Uganda, mai fafutukar yaki da kaciyar mata, 'yar siyasa kuma tsohuwar 'yar majalisa mai wakiltar Kapchorwa a majalisar dokokin Uganda ta shida (1996-2001) kuma Gertrude Kulany ya maye gurbinta. Ta kasance Ƙaramar Ministar Jiha da Ci Gaba daga shekarun 1996 zuwa 1998, Karamar Ministar Shirye-shiryen Bala'i da annoba a shekarar 1999 sannan ta naɗa ta Hakimar gundumar Kapchorwa a shekarar 2007 ta maye gurbin Tezira Jamwa.
Tarihi da ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Kuka Jane Frances Yasiwa a Sipi, Kapchorwa zuwa Miriam Chelangat a cikin shekarar 1950s. [1] Ta halarci Makarantar Firamare ta Gamutui daga baya a cikin shekarar 1966 ta shiga Kwalejin Malamai ta Nyondo da ke Mbale. Ta cancanci zama malama a shekarar 1969. [1] Ta bi wannan a Kwalejin Malamai ta Ggaba kuma ta zama malamar aji uku. [1]
Sana'a
[gyara sashe | gyara masomin]Koyarwa
[gyara sashe | gyara masomin]Kuka malamar waka ce a makarantar firamare ta Gamutui a shekarar 1969. [1] A shekarar 1988, ta samu karin girma zuwa shugabar Kwalejin Malamai ta Kapchorwa. [1]
Siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]Kuka bata yi nasara ba ta yi ƙoƙari ta tsaya takarar Majalisa a zaɓen 1989 da kuma zaɓen majalisar wakilai a shekarar 1994 . Daga baya aka zaɓe ta a matsayin 'yar majalisa mace kuma ta wakilci Kapchorwa a majalisar dokokin Uganda ta shida. [2]
Baya ga kasancewarta ‘yar majalisa, ta yi ministar harkokin jinsi da ci gaban al’umma (1996– 1998). [3] A cikin shekarar 1999, an canza mata matsayi kuma aka naɗa ta a matsayin ministar shirye-shiryen bala'i da 'yan gudun hijira. [4] [1]
A cikin t 2007, an naɗa ta Hakimar gundumar Kapchorwa kuma an sake naɗa ta zuwa wannan matsayi a shekarar 2014. [5] [1] A tsakanin ta yi aiki a matsayin mataimakiyar babban sakatare mai zaman kansa na shugaban ƙasa. [6]
Gwagwarmaya akan rigakafin FGM
[gyara sashe | gyara masomin]A matsayinta na shugabar kwalejin malamai ta Kapchorwa a shekarar 1988, Kuka ta tsallake rijiya da baya yayin da take adawa da kudurin majalisar gundumar Kapchorwa da ya tilasta wa mata kaciya. [1] [7] [8] [9] Ita kanta Kuka tana kiransa da “yanke al’aurar mata” kamar yadda ta ce kalmar “Cikin Kaciya na mace yana da tsauri kuma yana haifar da kariya da yawa”.[10]
An yi mata laƙabi da "Jarumar yaki da kaciyar mata" kuma ta yi magana a kan wannan batu a kan dandamali da dama na duniya. [11]
Rayuwa ta sirri
[gyara sashe | gyara masomin]A shekara ta 1972, ta auri Steven Kuka. [1]
Kyaututtuka da karramawa
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekarar 2012, Kuka ta sami lambar yabo ta farar hula The Distinguished Order of the Nile - Class 4 don amincewa da gwagwarmayar da ta yi game da kaciyar mata. [12] [13]
Don karramawar da ta yi da kaciyar mata, an ba Kuka lambar yabo ta Tumaini Lifetime Achievement award a shekarar 2013. [11]
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Gertrude Kulany
- Kaciyar mata (FGM)
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 "Kuka survived female circumcision and dedicates her life to protecting all Sabiny women". Monitor (in Turanci). 7 January 2021. Retrieved 2022-03-28. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content - ↑ "CMIS Repository | Parliament of Uganda". Archived from the original on 2022-04-01. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ "Uganda: Kuka Advises Women on Polls". Allafrica.com. Retrieved 2022-04-12.
- ↑ "[Ugnet] Uganda Women in Leadership". Mail-archive.com. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ "RDCs Reshuffled". 93.3 KFM (in Turanci). 6 February 2014. Archived from the original on 22 May 2022. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ "News briefs". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-28.
- ↑ SSEKANDI, JAMES. "Politicians urged on FGM". The Observer – Uganda (in Turanci). Archived from the original on 16 October 2022. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ "Soon you may go to prison for modifying women's body parts". The Independent Uganda (in Turanci). 18 November 2009. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ Kibet, Daniel (19 December 2020). "Beatrice Chelangat Determined to Stamp Out FGM". KIDA POST (in Turanci). Retrieved 2022-03-28.
- ↑ Gender justice, development, and rights. Maxine Molyneux, Shahra Razavi, United Nations Research Institute for Social Development, Oxford University Press. New York: Oxford University Press. 2002. ISBN 0-19-925645-4. OCLC 63294734.CS1 maint: others (link)
- ↑ 11.0 11.1 "Frances Kuka wins Lifetime Achiever at Tumaini awards". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-28. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "newvision.co.ug" defined multiple times with different content - ↑ "President Kagame and Nguema receive prestigious awards | State House Uganda". Statehouse.go.ug. Archived from the original on 2021-01-28. Retrieved 2022-03-28.
- ↑ "The National Honours and Awards (Award of National Honours) Notice, 2018" (PDF). Gazettes.africa. Archived from the original (PDF) on 12 April 2022. Retrieved 2022-04-12.