Jump to content

Jean-Lucien Savi de Tové

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

 

Jean-Lucien Kwassi Lanyo Savi de Tové (an haife shi 7 ga Mayu 1939) ɗan siyasan Togo ne wanda ya yi aiki a matsayin shugaban Togo na biyar tun 2025. [1] A baya ya kasance ministan kasuwanci, masana'antu da sana'ar hannu a gwamnatocin Edem Kodjo da Yawovi Agboyibo daga 2005 zuwa 2007. Tsohon madugun 'yan adawa, an daure shi sau da yawa a lokacin shugabancin Gnassingbe Eyadéma kafin ya shiga gwamnati.

A watan Mayun 2025, Majalisar Dokoki ta kasa ta zabi Savi de Tové a matsayin shugaban kasa baki daya bayan sake fasalin tsarin mulki na 2024 wanda ya sauya yadda ake zaben shugaban kasa daga kuri'ar jama'a kai tsaye zuwa majalisar kasa ta zabe shi a fakaice. Ya karbi mulki ya gaji Faure Gnassingbé, dan Eyadéma, ya zama ma’aikaci na farko a wannan aiki na biki a yanzu, yayin da aka mayar da akasarin ikon shugabancin da aka yi a baya zuwa wani sabon ofishin da ake kira shugaban Majalisar Ministoci saboda garambawul. Daga baya Faure Gnassingbe ya dauki wannan rawar, wanda ya ci gaba da rike mafi yawan ikonsa. Savi de Tové mai shekaru kusan 86 a duniya lokacin da ya hau karagar mulki, shi ne mutum mafi tsufa da ya zama shugaban kasar Togo.

Rayuwa ta farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Savi de Tové a Lomé a cikin dangin Ewe.[2][3][4] Ya kammala karatun sa na degree a fannin shari'a daga Jami'ar Bordeaux . [5]

Ayyukan siyasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Bayan juyin mulkin 1967 na Togo, an nada shi babban sakataren ma'aikatar harkokin waje a ranar 6 ga Fabrairun 1967. [6] Daga baya ya maye gurbinsa a cikin 1974 ta Kounavi Tiogue (na wucin gadi), kuma na dindindin a cikin 1975 ta Kodjo de Medeiros.[7][8]

An zarge shi da yunkurin juyin mulki tare da wasu jiga-jigan siyasa, ciki har da Gilchrist Olympio, an ba da sammacin kama shi a ranar 12 ga Yuli 1979, kuma an daure shi a kurkuku. [9] An yanke masa hukunci a watan Agustan 1979 tare da wasu hudu kuma aka yanke masa hukuncin daurin shekaru goma a gidan yari.

Bayan tabbatar da siyasar jam’iyyu da yawa, ya kafa jam’iyyar Democrats for Unity (PDU). A watan Maris na 1993, kawancen 'yan adawa ya gabatar da shi a matsayin firaminista a wani taro a Cotonou na kasar Benin, inda suka soki hadin kan PM Joseph Kokou Koffigoh da Shugaba Eyadéma.[10] Gwamnatin hukuma ta ki amincewa da wannan gabatarwa.

Ya tsaya takara a matsayin mai cin gashin kansa a zaben 1994 na majalisar dokoki amma ba a zabe shi ba.[11]

A cikin 1999, PDU ta haɗu da wasu jam'iyyun da suka haɗa da UTD da UTS don ƙirƙirar haɗin kai na Pan-African Patriotic Convergence (CPP), wanda Edem Kodjo ke jagoranta. AnAn nada Savi de Tové a matsayin mataimakin shugaban jam'iyyar CPP na farko.[12][13]

An nada shi Ministan Kasuwanci, Masana'antu da Sana'ar Hannu a ranar 20 ga Yuni 2005. [14] Ya kasance a cikin wannan matsayi a gwamnatin Yawovi Agboyibo.[15] Ya sanya hannu kan yarjejeniyar siyasa da ta haifar daga tattaunawar tsakanin Togo a 2006 a madadin CPP.[16]

A lokacin zaben 'yan majalisar dokokin Togo a shekara ta 2007, ya jagoranci jerin jam'iyyar CPP a lardin Zio amma jam'iyyar ta kasa samun kujeru.[17] An kore shi daga cikin gwamnati a watan Disamba na shekara ta 2007.

A ranar 27 ga Mayu, 2009, an nada shi shugaban CPDC na dindindin don tattaunawa da shawarwari.[18]

Tun daga ranar 3 ga Mayun 2025, ya zama shugaban kasa na farko a jamhuriya a karkashin sabuwar jamhuriya ta biyar da aka kafa.

  • Order of Mono - Kwamandan (2006) [19]

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. "Togo : Jean-Lucien Savi de Tové, l'opposant historique, élu président dans un geste d'ouverture inédit". lejournalinfo.com. 2025-03-05. Retrieved 2025-03-05.
  2. "Circonscription électorale de Zio" (PDF). cenitogo.tg. Archived from the original (PDF) on 2008-09-11. Retrieved 2025-05-20.
  3. "Profil des membres du gouvernement togolais". etiame.com. Archived from the original on 2007-12-07. Retrieved 2025-05-20.
  4. "Que le "meilleur" gagne". Africa Intelligence. Archived from the original on 2006-03-09. Retrieved May 6, 2025.
  5. "Bourses". Journal officiel de la République togolaise (134): 692. 16 October 1960.
  6. "Journal officiel de la République togolaise". 1 March 1967: 93. Cite journal requires |journal= (help)
  7. "Journal officiel de la République togolaise". 1 February 1975: 62. Cite journal requires |journal= (help)
  8. "Journal officiel de la République togolaise". 16 May 1975: 227. Cite journal requires |journal= (help)
  9. "Journal officiel de la République togolaise". 16 October 1979: 525. Cite journal requires |journal= (help)
  10. "Africa New Highlights". Reuters. Retrieved May 6, 2025.[permanent dead link]
  11. Godwin Tété (14 February 2015). "L'élection présidentielle de 2015 au Togo - Clarifions et simplifions la problématique". cvu-togo-diaspora.org.
  12. "Togo/dialogue: les divergences refont surface avec la reprise des travaux". 2 June 2006. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 20 May 2025.
  13. "Mme Gaba en détention arbitraire et illégale de 48 heures au camp du régiment para-commando de Kara, sur ordre du Lieutenant-colonel Ernest Gnassingbé".
  14. "Togo: Liste des membres du nouveau gouvernement". 21 June 2005. Archived from the original on 19 December 2008. Retrieved 20 May 2025.
  15. "Répartition des portefeuilles du nouveau gouvernement togolais". 21 September 2006.
  16. "Texte de l'accord politique global" (PDF). Retrieved May 6, 2025.[permanent dead link]
  17. "Text of Constitutional Court decision (final election results)" (PDF) (in Turanci). 30 October 2007. Archived from the original (PDF) on 29 November 2007. Retrieved 20 May 2025.
  18. "Jean-Lucien Sanvi De Tové confiant et serein". 29 May 2009.[permanent dead link]
  19. "Journal officiel de la République togolaise" (PDF). 26 December 2006: 4. Cite journal requires |journal= (help)