Jump to content

Kanzi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Kanzi
object of study (en) Fassara, animal-person (en) Fassara, captive mammal (en) Fassara da mabambanciyar dabba
Bayanai
Individual of taxon (en) Fassara Pan paniscus (mul) Fassara
Jinsi male organism (en) Fassara
Name (en) Fassara Kanzi da unknown value
Suna a harshen gida Kanzi
Shekarun haihuwa 28 Oktoba 1980
Wurin haihuwa Emory University (en) Fassara da San Diego Zoo (en) Fassara
Lokacin mutuwa 18 ga Maris, 2025
Dangi Panbanisha (en) Fassara
Harsuna Turanci, Yerkish (en) Fassara da Harshen Kurame na Amurka
Magnum opus (mul) Fassara Welfare of apes in captive environments: comments on, and by, a specific group of apes (en) Fassara
Present in work (en) Fassara Champions of the Wild (en) Fassara
Savage-Rumbaugh (Hagu), Kanzi (Dama), da 'yar uwarsa Panbanisha (C) suna aiki a kan "keyboard" mai ɗaukuwa

Kanzi (28 ga Oktoba, 1980 - 18 ga Maris, 2025), [1] namiji ne bonobo wanda aka yi masa bincike da dama kan harshen gwaggwon biri . A cewar Sue Savage-Rumbaugh, wata masaniyar halittar dabbobi wadda ta yi nazarin bonobo tun shekarun 1990, Kanzi ya nuna ƙwarewar harshe mai zurfi. [2] [3]

An san Kanzi da iyawarsa ta fahimta. Yana da fahimtar harshe game da harshen ɗan adam da aka rubuta sosai. Ana kyautata zaton shi ne biri na farko wanda ba ɗan adam ba da ya fahimci kuma ya fahimci Turancin da ake magana da shi. Yawan bayanan da masu bincike suka tattara daga Kanzi ya haifar da babban tasiri ga fannonin ilimin harsuna da kimiyyar fahimta.

Tarihin Rayuwa

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Kanzi a cikin kurkuku a ranar 28 ga Oktoba, 1980, a Atlanta, Georgia, ga Lorel da Bosandjo a Tashar Filin Yerkes da ke Jami'ar Emory a 1980. Daga baya an mayar da Lorel zuwa gidan namun daji na Jacksonville da ke Florida, yayin da Bosandjo har yanzu yana zaune a Yerkes. Cikin sa'o'i bayan haihuwar Kanzi, mahaifiyarsa mai riƙon sa Matata, wacce aka haifa a daji, ta ɗauke shi a matsayin ɗan bonobo wanda ya fito daga Zaire . [4]

Halaye da iyawar Kanzi sun kasance batutuwan bincike da aka buga a mujallun kimiyya, da kuma rahotanni a kafafen yada labarai.

Shirye-shiryen bincike

[gyara sashe | gyara masomin]

Lokacin da yake ɗan shekara takwas, Kanzi ya kasance cikin wani shiri na bincike inda aka kwatanta ikonsa na amsa buƙatun da aka yi masa da na wani yaro ɗan shekara biyu mai suna Alia. Binciken ya ɗauki watanni tara kafin a kammala. An ba wa Kanzi da Alia umarni 660 na magana, suna roƙonsu su yi mu'amala da abubuwan da suka saba da su ta hanyoyi daban-daban. Kanzi ya amsa daidai ga kashi 74 cikin ɗari na umarnin, Alia kuma ta amsa kashi 65 cikin ɗari. [5]

An san Kanzi da iyawarsa ta "korar abubuwan da ba su nan, ƙirƙirar sabbin dabaru don bayyana abubuwan da bai san sunayensu ba... yana da wani ra'ayi game da lokaci kuma da alama ya fahimci ra'ayin wani." Waɗannan labarai ne, maimakon gwaje-gwajen gwaji.

Kanzi ya yi magana da Sue Savage-Rumbaugh a shekara ta 2006 ta amfani da "keyboard" mai ɗaukuwa na alamomin da ba a saba gani ba waɗanda Kanzi ke dangantawa da kalmomi.
Kanzi yayin da ake amfani da muryar nau'in halitta.
  1. also known by the lexigram
  2. amp. Missing or empty |title= (help)
  3. Mitani, J. (1995). "Kanzi: The Ape at the Brink of the Human Mind". Scientific American. 272 (6). ISSN 0036-8733.
  4. Bradshaw, G.A. (2010). "An Ape Among Many: Animal Co-Authorship and Trans-species Epistemic Authority" (PDF). Configurations. 18 (1–2): 15–30 – via Johns Hopkins University Press.
  5. Bradshaw, G.A. (2010). "An Ape Among Many: Animal Co-Authorship and Trans-species Epistemic Authority" (PDF). Configurations. 18 (1–2): 15–30 – via Johns Hopkins University Press.