Kisan mata a Peru
Kisan mata a Peru kisan kai ne da aka yi wa mata a Peru, wata ƙasa a Kudancin Amurka, wacce ke fuskantar manyan tashin hankali ga mata. Tsakanin 2010 da 2017, an kashe mata 837 kuma an yi yunkurin kisan kai 1,172. [1] Lambobin da aka sabunta tsakanin 2015 da 2021 sun nuna da karuwa a cikin kisan mata, tare da kashe mata 897 a Peru a lokacin.[2]
Kididdiga
[gyara sashe | gyara masomin]Dangane da binciken da Cibiyar Nazarin Ƙididdiga ta Ƙasa ta yi, kashi 32.3% na matan Peruvian sun bayyana cewa sun fuskanci tashin hankali na jiki daga abokin tarayya a wani lokaci, tare da kashi 11.9% da suka fuskanta a cikin watanni 12 da suka gabata.[3]
A cikin 2016 Eduardo Vega, mai kula da haƙƙin ɗan adam na ƙasar, ya ba da rahoton cewa a matsakaita, mata goma a kowane wata abokan aikinsu ne suka kashe su.[4] Binciken da ofishin ombudman ya yi ya gano cewa tsakanin 2009 da 2015, an yi kisan mata 795, amma tare da yanke hukunci 84 kawai tsakanin 2012 da 2015; a cikin kashi 81% na yunkurin kisan mata, hukumomi sun sami wani mataki don kare wadanda abin ya shafa, 24% daga cikinsu abokan aikinsu ne suka kashe su.[5]
Halin kisan mata ya karu a cikin 'yan shekarun nan; a cikin 2017 akwai kisan mata 94, yayin da a cikin 2020, an bayar da rahoton kisan mata 138.[1] A wannan shekarar, sabon rikodin mutanen da suka ɓace ya lissafa mata 5521, daidai da kashi biyu bisa uku na mutanen da suka bace a Peru. A cikin 2020, an yanke hukunci biyu ne kawai game da kisan mata.[6]
Binciken da Jami'ar Lima ta yi a shekarar 2018 game da kisan mata na kusa da ita ya gano manyan abubuwan haɗari guda biyu da ke kara yiwuwar kisan mata: tashin hankali na tunanin mutum na baya, da tashin hankali da aka shirya. Wannan binciken ya kiyasta shekarun rayuwa da suka ɓace saboda mutuwar da ba ta dace ba wanda ya haifar da kisan mata a 16, 567 tsakanin 2011 da 2015.[1]
Yunkurin adawa da cin zarafin mata
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin 2016, an kirkiro kungiyar NiUnaMenos (Spanish: Ba ɗaya ba) don nuna rashin amincewa da kisan mata da tashin hankali ga mata a Peru.
A cikin 2020, zanga-zangar ta fara ne a Peru game da mutuwar Judith Machaca da Noemí Escobar, mata biyu waɗanda aka gano jikinsu a cikin rijiyar; kukan jama'a ya biyo baya lokacin da Santiago Pace, wani jami'in 'yan sanda wanda ya furta kisan mata biyu kuma yana cikin ƙungiyar fataucin jima'i da ke aiki daga cikin' yan sanda na Peruvian, wani alƙali na yankin ya sake shi daga hannun.[1]
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Rikicin jinsi a Peru
- NiUnaMenos (Peru) - Yunkurin Peruvian game da cin zarafin mata
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 "#NiUnaMenos: miles de mujeres marcharán para rechazar la violencia". Perú.com (in Sifaniyanci). 25 November 2017. Retrieved 26 November 2017.
- ↑ "Desde el 2015, cerca de 900 mujeres fueron víctimas de feminicidios, según cifra oficial del @INEI_oficial". Wayka (in Turanci). 28 December 2022. Retrieved 2022-12-29.
- ↑ "Desde el 2015, cerca de 900 mujeres fueron víctimas de feminicidios, según cifra oficial del @INEI_oficial". Wayka (in Turanci). 28 December 2022. Retrieved 2022-12-29.
- ↑ "Desde el 2015, cerca de 900 mujeres fueron víctimas de feminicidios, según cifra oficial del @INEI_oficial". Wayka (in Turanci). 28 December 2022. Retrieved 2022-12-29.
- ↑ "Tras la presentación del Informe №173: Defensoría del Pueblo pide sanciones más drásticas y efectivas frente al delito de feminicidio. Nota de Prensa №268/OCII/DP/2015" (PDF) (in Spanish). December 10, 2015. Archived from the original (PDF) on October 21, 2017. Retrieved August 14, 2016.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "'Judith never came home': deadly fate of 'disappeared' women in Peru". the Guardian (in Turanci). 2021-03-18. Retrieved 2021-03-26.