Kishin kasa na Amhara
| Kishin al'adu |
Kishin kasa na Amhara wani nau'i ne na kabilanci da motsi na siyasa wanda ke bayar da shawarwari da kuma ciyar da muradun al'ummar Amhara a Habasha, yana mai tabbatar da cewa Amhara ya ayyana kasa daya, wadda ba ta da addini, wacce ke da asalin al'adun kabilanci na musamman ga kanta. Yunkurin ya fito fili a matsayin mai adawa da siyasar Habasha ta zamani, wacce ta ginu a kan tassin zalunci na kasa[1] [2] [3]
Tutar Habasha a tarihi tana da alaƙa da kishin ƙasar Amhara.[[4] [5] lokaci, irin wannan nau'in kishin ƙasa da ke da alaƙa da kishin ƙasa na Habasha wanda wani nau'i ne na kishin ƙasa. Wasu na kallon hakan a matsayin wata alama ta kishin kasa a kan Habashawa yayin da wasu ke nuna wannan kishin kasa a matsayin rike matsayin siyasa da yanki na Amhara. Misali, matasan Amhara suna da alaƙa da kabilanci da na siyasa idan aka kwatanta da tsofaffi waɗanda suka fi bayyana ra'ayin Habasha.[6]
Ra'ayoyin tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A tarihi, kishin ƙasa na Amhara yana da alaƙa da kishin ƙasar Habasha, wanda ke goyan bayan kishin ƙasa tsakanin kabilar Habasha.[7] A farkon 1992, Farfesa Asrat Woldeyes ya kafa All Amhara People's Organisation (AAPO) don wakiltar Amhara a matsayin ainihi ɗaya. Ita ma kungiyar Amhara National Democratic Movement (ANDM) ta bi irin wannan matsayi bayan da fursunonin yakin Amharan suka kafa tare da taimakon kawancen EPRDF da ke karkashin ikon TPLF kafin faduwar mulkin dergi - ta zama jam'iyyar siyasa ta Amhara a kasar Habasha. Duk da haka, manoman Amhara ne kawai suka rage ajin karshe ba tare da wata kungiya ta siyasa ba kamar yadda AAPO da ANDM ke wakiltar mazauna biranen Amhara, suna masu ikirarin cewa sun tsaya ne ga mulkin Amhara. A maimakon haka AAPO ya yi magana game da kishin ƙasa na Habasha ba tare da barin ra'ayi na kishin ƙasa na Amhara a cikin yankunan karkara da birane ba wanda ya haifar da kafa Jam'iyyar Hadin kai ta Habasha.[8] An damfari manoman Amhara a lokacin da suke taimaka wa ‘yan kabilar Amhara wadanda wasu kabilun kudancin kasar ke kai wa hari, musamman na Arsi Oromos. Suna da'awar cewa "Amhara" ita ce zuriyar sojojin Sarki Menelik na biyu da suka ci a karni na 19. Don haka, ƙauyen gida ne ke gane su ba wai kawai masu gidaje da masu mulki ba, amma Kiristocin Orthodox ne[9]
Kwatanta da kishin kasar Habasha
[gyara sashe | gyara masomin]Jama'ar Amhara galibi suna kallon masu sa ido na waje a matsayin alamar kishin Habasha da alaƙa da kishin ƙasar Habasha.[10] Sabanin haka, masu ra'ayin kishin kasa na Habasha ke kallon jam'iyyar EPRDF ta tarayya a matsayin "marasa kishin kasa" ko ma mayaudara.[11] [12] Duk da haka, wasu masu kishin al'ummar Amhara sun yi iƙirarin cewa su na mulkin demokraɗiyya a cikin tsarin tarayya na ƙabilanci saboda suna ba da yancin kai ga wasu tsiraru a yankin, kamar a yankunan Oromia da Agew Awi[13] [14] [15] [16] A lokuta da yawa ana bayyana gwamnatin Dergi a matsayin ci gaba da mulkin masarautar Amhara duk da cewa an gallaza wa Amhara da mugun zalunci. Taffara Deguefe, Shugaban Bankin Kasuwanci na Habasha ya rubuta wani abin tunawa mai suna The Tripping Stone a cikin ɗakin kurkukun da ya bayyana lokacin nuna wariya ga Amhara a lokacin mulkin:[17] [18] [19] [20]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]Mahangar tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A tarihi, kishin ƙasa na Amhara yana da alaƙa da kishin ƙasar Habasha, wanda ke goyan bayan kishin ƙasa tsakanin ƙabilar Habasha. [21] A farkon shkara ta 1992, Farfesa Asrat Woldeyes ya kafa All Amhara People's Organisation (AAPO) don wakiltar Amhara a matsayin ainihi ɗaya. Hakazalika jam'iyyar Amhara National Democratic Movemen t (ANDM) ta bi irin wannan matsayi bayan da fursunonin yaƙe-yaƙe na Amharan suka kafa tare da taimakon haɗin gwiwar kungiyar EPRDF -wanda ke da rinjayen TPLF kafin faduwar mulkin dergi - ta zama jam'iyyar siyasa ta Amhara a hukumance a Habasha. Duk da haka, manoman Amhara ne kawai suka rage ajin ƙarshe ba tare da wata kungiya ta siyasa ba kamar yadda AAPO da ANDM ke wakiltar mazauna garuruwan Amhara, suna masu ikirarin cewa sun tsaya ne ga mulkin Amhara. AMaimakon haka AAPO ya yi magana game da kishin ƙasar Habasha ba tare da barin ra'ayi na kishin ƙasa na Amhara a yankunan karkara da birane ba wanda ya haifar da kafa All Ethiopian Unity Party . [22]
An damfari manoman Amhara a lokacin da suke taimaka wa Amhara da wasu kabilun kudancin kasar ke kai wa hari, musamman daga Arsi Oromos . Suna da'awar cewa "Amhara" ita ce zuriyar dakarun sojojin Sarki Menelik na biyu da suka ci a karni na sha tara 19th. Don haka, ƙauyuka na gida sun gano su ba kawai masu mallakar gidaje da masu gudanarwa ba, amma su Kiristocin Orthodox ne. [22]
- ↑ "Amhara nationalism: The empire strikes back"
- ↑ "Amhara nationalism at the polls in Ethiopia"
- ↑ "Does Amhara nationalism have a unique DNA?"
- ↑ "Does Amhara nationalism have a unique DNA?"
- ↑ "Flag Politics in Ethiopia and the Ethio-American Diaspora"
- ↑ "The Birth of Amhara Nationalism: Causes, Aspirations, and Potential Impacts"
- ↑ "Political Transition and the Rise of Amhara Nationalism in Ethiopia"
- ↑ "The Two-Faced Amhara Identity"
- ↑ "The Two-Faced Amhara Identity"
- ↑ "Ethiopia: Defining Amhara nationalism for a better country"
- ↑ "Ethiopian Nationalism: An Ideology to Transcend All Odds"
- ↑ "Who is Amhara?"
- ↑ "What is the point in Amhara nationalism?"
- ↑ "Does Amhara nationalism have a unique DNA?"
- ↑ Tareke 2009
- ↑ "Interpretation of Oromo Nationality"
- ↑ "Shaping Amhara nationalism for a better Ethiopia"
- ↑ Ethiopia: Conquest and Terror". Horn of Africa. 4 (1): 8–19. 1981.
- ↑ "Amhara forces withdraw from parts of Ethiopia's Tigray region, army says"
- ↑ "Ethiopia: understanding the Fano and the fate of Amhara"
- ↑ Shiferaw Chanie, Bantanyehu; Ishiyama, John (October 2021). "Political Transition and the Rise of Amhara Nationalism in Ethiopia". Journal of Asian and African Studies (in Turanci). 56 (5): 1036–1050. doi:10.1177/00219096211015322. ISSN 0021-9096.
- ↑ 22.0 22.1 "The Two-Faced Amhara Identity". 11 November 2023.