Kiyaye muhalli a Jamhuriyar Ireland
|
aspect in a geographic region (en) |

Hukumomi da dama na doka da na masu zaman kansu ne ke kula da kiyaye muhalli a Jamhuriyar Ireland, ciki har da waɗanda ke da alhakin kiyaye muhallin da aka gina da kuma kiyaye muhallin da aka gina a Ireland. A wasu lokutan kiyaye muhalli ya zama batu mai sarkakiya, inda muhawara ke shafar ci gabansa tun daga shekarun 1960. A wasu lokutan, tsare-tsaren da aka yi da gaske ana aiwatar da su ne ta hanyar manufofin kare gado na Tarayyar Turai (EU) da muhalli, gami da dokokin muhalli na Tarayyar Turai, waɗanda - a matsayin memba - gwamnatin Ireland dole ne ta amince da su ta kuma aiwatar da su. [1]
Kiyaye kayan tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]An fara kiyaye kayan tarihi a Ireland tun lokacin da aka kafa ta a matsayin jiha, tare da tsare-tsare da aka kare a ƙarƙashin dokokin gida, na ƙasa da na duniya.
Dokokin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]A shekarun 1930, an amince da wata manufa ta ƙasa a cikin tsarin Dokar Kayayyakin Tarihi ta Ƙasa, wadda ta kafa umarnin kiyayewa, ta lissafa abubuwan tarihi na ƙasa, kuma ta bayyana ƙa'idodi, hani, da ƙa'idoji na abubuwan tarihi. Hukumar Kula da Abubuwan Tarihi ta Ƙasa, wata hukuma ce ta Ofishin Ayyukan Jama'a, ita ce ke da alhakin kiyaye abubuwan Tarihi na Ƙasa. Ya zuwa shekarar 2020, Hukumar Kula da Abubuwan Tarihi ta Ƙasa tana da alhakin kiyaye gine-gine kusan 1,000 a wurare daban-daban sama da 760. [2]
Dokokin gida
[gyara sashe | gyara masomin]Dokar Tsare-tsare da Ci Gaba ta 2000 ta tabbatar da cewa kowace hukumar tsare-tsare ta yanki (wanda majalisun gundumomi da birane a Ireland ke gudanarwa) tana da alhakin kiyaye Rijistar Gine-gine Masu Kariya . Ana iya kare waɗannan gine-ginen don kiyayewa daga hangen nesa na gine-gine, tarihi, kayan tarihi, al'adu, zamantakewa ko fasaha. Masu mallaka ko mazauna wani tsari mai kariya da aka lissafa suna da alhakin hana ginin shiga cikin haɗari ta hanyar lalacewa ko ta hanyar sakaci. [3] Ya zuwa shekarar 2020, Rijistar Gine-gine daban-daban na Kariya sun ƙunshi gine-gine sama da 40,000 a duk faɗin ƙasar. [4]
Yarjejeniyar ƙasa da ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]Ireland ta kasance memba a UNESCO, Ƙungiyar Ilimi, Kimiyya da Al'adu ta Majalisar Ɗinkin Duniya, tun daga shekarar 1961. Ya zuwa shekarar 2020, akwai Wuraren Tarihi guda biyu na UNESCO a Jamhuriyar Ireland . Waɗannan gine-ginen suna cikin ginin Brú na Bóinne a County Meath da kuma a kan Skellig Michael a County Kerry. [5]
Hukumomin da ba na gwamnati ba
[gyara sashe | gyara masomin]Wasu ƙungiyoyi masu zaman kansu da na sa kai (ciki har da An Taisce (National Trust for Ireland), Dublin Civic Trust, Irish Landmark Trust, da Mining Heritage Trust of Ireland ) suna gudanar da ayyukan kiyaye gine-gine ba bisa ƙa'ida ba.
Kiyaye muhalli
[gyara sashe | gyara masomin]Kariyar doka
[gyara sashe | gyara masomin]Ɗaya daga cikin shirye-shiryen kiyaye muhalli na farko a Ireland ya ƙunshi shirya wani taron karawa juna sani na namun daji na duniya a shekarar 1970, wanda ya kasance wani ɓangare na gudummawar da ta bayar ga Shekarar Kare Muhalli ta Turai. Wannan taron karawa juna sani ya taka rawa wajen ƙirƙirar Hukumar Kula da Daji da Namun Daji, wanda aka ƙirƙira shi ne don mayar da martani ga shawarar taron karawa juna sani ga wata hukumar kiyayewa ta tsakiya a Arewacin Ireland. Ɗaya daga cikin manyan ayyukan hukumar ya haɗa da gano wurare don dalilai na kiyayewa.
Tun daga ƙarni na 21, hukumomin gwamnati waɗanda ke da alhakin kare da kiyaye muhallin halitta sun haɗa da Ma'aikatar Sadarwa, Ayyukan Yanayi da Muhalli, Hukumar Kare Muhalli, da Wuraren Shakatawa na Ƙasa da Hukumar Kula da Namun Daji . [6] Dokar Gwamnatin Ƙananan Hukumomi (Tsara da Ci Gaba) ta 1963 ta kuma ba da wasu alhakin kare muhalli ga hukumomin yankin Ireland, waɗanda za su iya sarrafa ci gaba a yankunan "kyakkyawan yanayi da/ko ƙimar nishaɗi ta musamman" ta hanyar sanya su "Yankin Musamman na Amfani". [7] [8]
Ƙungiyoyin sa-kai
[gyara sashe | gyara masomin]Hukumomin sa-kai da na masu zaman kansu da ke gudanar da ayyukan kiyaye muhalli a Ireland sun haɗa da Bilberry Goat Trust, Irish Peatland Conservation Council, da Native Woodland Trust . Wasu daga cikin waɗannan ƙungiyoyin membobi ne na Irish Environmental Network . [9]