Jump to content

Kofi Baako

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

 

Kofi Baako
Member of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2017 -
District: Tema Central Constituency (en) Fassara
Election: 2016 Ghanaian general election (en) Fassara
Member of the 6th Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Fassara

7 ga Janairu, 2013 - 6 ga Janairu, 2017
District: Tema Central Constituency (en) Fassara
Election: 2012 Ghanaian general election (en) Fassara
Rayuwa
Haihuwa 11 Satumba 1959 (66 shekaru)
ƙasa Ghana
Karatu
Makaranta International Federation of Freight Forwarders Associations (mul) Fassara diploma (en) Fassara : freight forwarder (en) Fassara
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, business executive (en) Fassara, civil servant (en) Fassara da freedom fighter (en) Fassara
Imani
Addini Kiristanci
Jam'iyar siyasa New Patriotic Party

Kofi Baako (1926-1984) ɗan wasan Ghana ne, malami kuma ɗan siyasa. Ya yi aiki a matsayin Ministan Tsaro a Gwamnatin Nkrumah a lokacin Jamhuriyar Ghana ta farko har sai da aka hamɓarar da ita a shekarar 1966. An kuma gudanar da shi wasu ma'aikatu daban-daban a duk lokacin mulkin Jam'iyyar Jama'a ta (CPP)

Rayuwa ta farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

Mahaifin Kofi Baako malami ne. Ya sa Kofi Baako ya fara makaranta lokacin da yake ɗan shekara uku kawai. Bayan kammala karatunsa na firamare a Makarantar Roman Katolika a asalinsa Saltpond, ya ci gaba da karatun sakandare a Kwalejin St. Augustine, Cape Coast. [1]

Ayyuka da siyasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Baako ya zama malami kuma daga baya ma'aikacin gwamnati. Jawabin Kwame Nkrumah da ke ba da shawara ga 'yancin kai ga Ghana ne ya yi wahayi zuwa gare shi. Wannan ya yi wahayi zuwa gare shi ya rubuta wani labarin, "Kiyayya da Imperialism" wanda ya haifar da korarsa daga aikinsa. Daga baya ya sadu da Nkrumah wanda ya sanya shi babban editan jaridar Cape Coast Daily Mail lokacin da yake da shekaru ashirin kawai. Wani labarin da ya rubuta daga baya yayin da yake tare da Daily Mail shine "Muna Kira ga 'Yanci. " Wannan ya sa gwamnatin mulkin mallaka ta ɗaure shi. Nkrumah da wasu shugabannin Jam'iyyar Jama'a sun kasance a kurkuku tare da shi. Daga baya lokacin da Nkrumah ya lashe zaben kuma ya kafa gwamnati, wasu daga cikin wadannan mutanen da ke kurkuku tare da shi sun zama ministoci a gwamnatin Nkrumah.

An zabi Kofi Baako a matsayin dan majalisa mai wakiltar Saltpond a yankin tsakiyar kasar Ghana. Kwame Nkrumah ya nada shi karamin minista a gwamnatinsa ta mulkin mallaka kafin samun ‘yancin kai. Ya ci gaba da ayyuka daban-daban a tsawon lokacin mulkin Nkrumah. A cikin shekarun farko na gwamnati, da farko ya kasance Minista ba tare da fayil ba kafin a nada shi Ministan Yaɗa Labarai da Watsa Labarai a watan Agustan 1957, wanda hakan ya sa ya zama minista mafi karancin shekaru ba kawai a Ghana ba, har ma a cikin kasashen Commonwealth na Burtaniya baki ɗaya. An naɗa shi muƙamin ne tun yana ɗan shekara 29 kacal. [2]

Baako ya yi aiki a matsayin Ministan Tsaro tsakanin watan Satumba 1961 da ranar 24 ga watan Fabrairu 1966.[3][4]

Sauran ayyukan

[gyara sashe | gyara masomin]

An san shi da kasancewa mai kyau a wasanni kuma yana aiki a kwallon kafa, wasan kurket kuma ya kasance zakaran wasan tennis na ƙasa. Abubuwan da yake sha'awa sun haɗa da karatu da ɗaukar hoto.[2]

Baako tana da 'ya'ya hudu. Ɗaya daga cikinsu, Kweku Baako Jnr ɗan jarida ne kuma editan jaridar New Crusading Guide . [5]

  1. "The New Ghana, Volume 7". Ghana Information Services Department. 1962: 21. Cite journal requires |journal= (help)
  2. 1 2 "The Shadow of the Sun". Books excerpt. The New York Times on the web. Retrieved 21 May 2013. Cite error: Invalid <ref> tag; name "shadow" defined multiple times with different content.
  3. Kraus, Jon (April 1966). "Ghana Without Nkrumah - The Men In Charge". Africa Report. Archived from the original on 19 May 2007. Retrieved 21 May 2013.
  4. "Past Ministers". Official website. Ghana Armed Forces. Archived from the original on 8 April 2013. Retrieved 21 May 2013.
  5. "Kudos Nduom!! Leave The Crazy Bald Heads To Stew In Their Hypocricy [sic]". ModernGhana.com. Retrieved 21 May 2013.