Kogin Corubal
| Kogin Corubal | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Tsawo | 560 km |
| Labarin ƙasa | |
|
| |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 11°41′00″N 14°48′00″W / 11.68333°N 14.8°W |
| Kasa | Gine da Guinea-Bissau |
| Hydrography (en) | |
| Watershed area (en) | 26,000 km² |
| River mouth (en) | Kogin Geba |
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A lokacin Yaƙin Mulkin Mallaka na Portugal a watan Fabrairun 1969, sojojin Portugal, yayin da suke ja da baya daga yankunan da ke yankin Madina do Boe, sun rasa sojoji 47 sakamakon nutsewa lokacin da kwale-kwalen jirgin ruwansu mai cike da kaya ya faɗi zuwa gefe yayin da suke ketare Corubal. Lamarin ya zama sananne da Bala'in Cheche .
Yarjejeniya
[gyara sashe | gyara masomin]An sanya hannu kan yarjejeniyar yarjejeniya mai suna "Yarjejeniyar Kogin Corubal" a ranar 21 ga Oktoba, 1978 a Conakry ta Jamhuriyar Guinea da Jamhuriyar Guinea Bissau don haɓaka da kuma kula da Kogin Kaliba-Koribal; Kogin Corubal kuma ana kiransa Kaliba. An kuma amince da kafa "Ƙungiyar zuba jari a Mise en Valeur du Fleuve Gambie" (OMVG) wanda aka fi sani da "Ƙungiyar Ci gaban Kogin Gambia" don yin nazari da haɓaka tsare-tsaren gudanarwa don ayyukan da ke kan Kogin Gambia, Kogin Geba da Kogin Corubal don samar da wutar lantarki, ban ruwa, kula da ambaliyar ruwa, kewayawa, ingancin ruwa da kayayyakin more rayuwa. Yarjejeniyar ta kuma amince da jimlar yankin kwarin Kogin Corubal na 24000 km 2 tare da 17500 km 2 (72.71%) a Guinea da kuma daidaiton kashi 27.02% a Guinea Bissau. [1] OMVG ta yi nazarin wurare huɗu don ci gaba a matsayin ayyukan samar da wutar lantarki ta ruwa. Ayyukan su ne, Sambangalou a Kogin Gambia, Ayyukan Fello Sounga da Saltinho a Kogin Koliba/Corubal, da Aikin Gaoual a Kogin Géba. Duk da haka, yarjejeniyar gabaɗaya ba ta da wasu ƙa'idodi masu mahimmanci da ƙa'idoji waɗanda ke jagorantar haɗin gwiwa tsakanin Guinea da Guinea-Bissau. Don haka an ba da shawarar cewa ya kamata a yi amfani da " Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya kan Dokar Amfani da Magudanar Ruwa ta Ƙasa da Ƙasashen Duniya " wanda kayan aiki ne na duniya, wanda aka amince da shi a 1997, don haɓaka ci gaba mai adalci da dorewa da kuma kula da kwaruruka da jihohi biyu ko fiye suka raba. Ta amfani da tanade-tanaden wannan yarjejeniya, yarjejeniyar da ke tsakanin ƙasashen biyu kan haɓaka Kogin Corubal za ta buƙaci a faɗaɗa ta, ta hanyar yin takamaiman tanade-tanaden "wayar da kai da jagorantar haɗin gwiwa, da kuma ta hanyar ba wa kwamitin fasaha jagorar shari'a don inganta aiwatar da ayyukanta." [2]
Yanayin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]
Tana tashi kusa da Labe a cikin tsaunukan Fouta Djallon na Guinea kuma gabaɗaya tana gudana a gabas zuwa yamma. Kogin Bentala wani magudanar ruwa ne na sama. [3] Tana shiga Guinea-Bissau a kan iyakar gabas, sannan ta nufi kudu maso yamma, kusa da kan iyakar Guinea-Bissau, sannan ta juya arewa maso yamma, ta wuce ta Xitole, sannan ta shiga ƙarshen saman bakin tekun Geba, kimanin 50 kilometres (31 mi) daga sama daga birnin Bissau . Na ɗan gajeren lokaci, yana samar da iyakar ƙasa da ƙasa tsakanin Guinea da Guinea-Bissau. Yana gudana tsakanin iyakar kudancin Bafatá da yankunan Quinará da Tombali . [4] Yana iya tafiya a kusa da garin Bafatá. [3] Kewaya Kogin Corubal da Geba shi ma ya zama hanyoyin ayarin Mandavan na Biofada don ɗaukar girbin gishiri da kola don cinikin zinare, har zuwa kudu da Koya a Yankin Dutsen Cape. Biafada ita ce ƙasar da ke sama da mahaɗar da ke gefen arewa na Kogin Corubal kuma bakin teku yana da kusan nisan mil 10. Faɗin kilomita a mahaɗar koguna biyu. [5]
Tsarin Halittar Halitta
[gyara sashe | gyara masomin]An lura da fitar ruwan kogin tsawon shekaru 18 (1977-1994) a Saltinho, wanda ke da nisan kilomita 200 daga teku. A tashar Saltinho amont, matsakaicin fitar ruwan da aka gani a kowace shekara a lokacin shine 304 m3/s don yankin magudanar ruwa wanda ya rufe kilomita 23,840, sama da kashi 90% na dukkan magudanar ruwan kogin. Zurfin ruwan ya kai 404 mm/shekara, wanda za a iya ɗauka a matsayin babba.
Rio Corubal tana da yawan fitar ruwa amma ba ta da tsari sosai. Matsakaicin fitar ruwa na wata-wata da aka gani a watan Mayu (mafi ƙarancin) shine 8 m3/s kawai, fiye da sau 140 ƙasa da matsakaicin watan Satumba, lokacin da fitar ruwa ta kai mafi girma. Saboda haka bambancin yanayi yana da yawa sosai, wanda ke nuna babban rashin daidaituwa. A tsawon lokacin lura na shekaru 18, mafi ƙarancin fitar ruwa na wata-wata shine 5.4 m3/s, yayin da matsakaicin shine 1,600 m3/s.
Kayan lambu
[gyara sashe | gyara masomin]A ƙananan kogunan biyu, bakin kogin yana da dazuzzukan Mangrove da kuma ƙasa mai dausayi, waɗanda kuma ke cike da sauro iri-iri . A saman kogin, kwarin yana da dajin savanna .
Fauna
[gyara sashe | gyara masomin]Yawancin nau'ikan barewa na Guinea-Bissau suna cikin yankin Kogin Corubal-Dulombi. Hippopotamus sun ƙunshi al'umma da aka keɓe.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]Page Samfuri:Reflist/styles.css has no content.
- ↑ "Appendix 1 International Freshwater Agreements, River Basin organizations, and River Basin Commissions of Africa" (PDF). Corubal. UNEP Africa. Archived from the original (pdf) on 10 January 2015. Retrieved 31 January 2013.
- ↑ "UN Watercourses Convention: Applicability And Relevance In West Africa" (pdf). International Water Law organization. Retrieved 31 January 2013.
- 1 2 "Corubal River". Encyclopædia Britannica. Retrieved 31 January 2013.
- ↑ "Corubal River". Encyclopædia Britannica. Retrieved 28 January 2013.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Brooks2003".