Kogin Pibor
| Kogin Pibor | |
|---|---|
| General information | |
| Tsawo | 320 km |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 8°26′01″N 33°13′07″E / 8.4337°N 33.2185°E |
| Kasa | Habasha da Sudan ta Kudu |
| Hydrography (en) | |
| Tributary (en) | |
| Watershed area (en) | 158,000 km² |
| Ruwan ruwa | Nile Basin |
| River mouth (en) | Kogin Sobat |
kogin Pibor (wanda kuma ake kira Kogin Pibor ) wani kogi ne a gabashin Sudan ta Kudu, wanda ke bayyana wani ɓangare na iyakar Sudan ta Kudu da Habasha . Daga asalinsa kusa da Pibor Post yana gudana zuwa arewa don kimanin kilomita 320 (200 , yana shiga Kogin Baro don samar da Kogin Sobat, wanda shine mai ba da gudummawa ga White Nile.
Kogin Pibor da magudanar ruwansa suna zubar da ruwa 137,130 square kilometres (52,950 sq mi) girman kogin . Matsakaicin ruwan da kogin ke fitarwa a kowace shekara shine 186.3 m3/s (6,580 cu ft/s) . [1]
Hanyar da ake ciki
[gyara sashe | gyara masomin]Kogin Pibor ya samo asali ne daga koguna daban-daban da suka taru a Pibor Post, wani sansanin mulkin mallaka da aka gina a 1912 kuma da farko ana kiransa Fort Bruce. Pibor yana gudana a arewa, yana karɓar Akobo_River" id="mwOg" rel="mw:WikiLink" title="Akobo River">Kogin Akobo kusa da Akobo. Ci gaba da arewa Pibor ya karɓi Kogin Gilo da Kogin Bela a dama, sannan ya shiga Kogin Baro, ya zama Kogin Sobat.
Tarihin halitta
[gyara sashe | gyara masomin]Kogin Pibor, Baro, Gilo, da Akobo duk suna zubar da tsaunuka na Habasha. Kogin Baro shine mafi girma, yana ba da gudummawa 83% na jimlar ruwan da ke gudana cikin Kogin Sobat. A lokacin ruwan sama, tsakanin Yuni da Oktoba, Kogin Baro kadai yana ba da gudummawa kusan 10% na ruwan Nilu a Aswan, Misira. Sabanin haka, waɗannan koguna suna da ƙarancin ruwa a lokacin fari.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]An bayyana iyakar tsakanin Sudan da Habasha don yankin kusa da Kogin Pibor a cikin 1899 ta Major H.H. Austin da Major Charles W. Gwynn na Royal Engineers na Burtaniya. Ba su da masaniya game da ƙasar, mazaunanta, ko yarensu, kuma ba su da wadata. Maimakon bayyana layin da ya danganci kabilun da yankuna na gargajiya, musamman tare da tsaunuka da ke raba tsaunukan Habasha da filayen Savanna na Sudan, kawai sun ba da shawarar layin da aka zana a tsakiyar Kogin Akobo da sassa na kogin Pibor da Baro. Wannan iyaka ta cika a cikin Yarjejeniyar Anglo-Ethiopian ta 1902, wanda ya haifar da wani yanki a Yankin Gambela na Habasha da ake kira Baro Salient . Wannan yanki yana da alaƙa da Sudan ta Kudu fiye da Habasha, duka dangane da siffofin halitta da mutane. An yi amfani da Baro Salient a matsayin wuri mai tsarki ta masu tayar da kayar baya na Sudan a lokacin yakin basasa na kasar. Yana da wahala ga Sudan ta nuna iko a kan yankin da ke cikin Habasha, kuma Habasha ba ta son yin 'yan sanda a wannan yanki mai nisa kuma ta shiga cikin siyasar rikice-rikicen cikin gida na Sudan.
Bayanan da aka ambata
[gyara sashe | gyara masomin]Ƙarin karantawa
[gyara sashe | gyara masomin]- C.R.K.B., "Rubuce-rubuce: Kogin Pibor", Sudan Notes and Records, 4 (1922), shafuffuka na 237 - 240.
- Thorburn, D. Hay (1922-09-01). "The Pibor River". The Geographical Journal. 60 (3): 210–217. doi:10.2307/1781056. ISSN 0016-7398. JSTOR 1781056.
