Kogin Sebeya
| Kogin Sebeya | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Height above mean sea level (en) | 1,460 m |
| Tsawo |
110 km 48 km |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 1°42′21″S 29°15′39″E / 1.705783°S 29.26083°E |
| Kasa | Ruwanda |
| Territory | Lardin Yamma |
| Hydrography (en) | |
| Watershed area (en) | 286 km² da 336.4 km² |
| River mouth (en) |
Tafkin Kivu da North Kivu (en) |
Kogin Sebeya kogi ne a lardin Yamma, Rwanda wanda ke kwarara zuwa tafkin Kivu a kudu da garin Gisenyi .
Wuri
[gyara sashe | gyara masomin]Kogin Sebeya ya samo asali ne daga tsaunukan gundumar Rutsiro . Yana da girman 110 Tsawon yankin ruwa ya ƙunshi 286 square kilometres (110 sq mi) na gundumomin Rutsiro, Ngororero da Rubavu . [1] Ya wuce aikin Nyundo, wanda aka kafa a 1901 a gabar kogin kimanin 12 kilometres (7.5 mi) daga sama daga Gisenyi. [2] A ƙasan Rubavu kogin yana samar da wutar lantarki ta ruwa wadda ke samar da wutar lantarki ga garin Gisenyi da kuma ga kamfanin giya na gida. [3]
Ayyukan hakar ma'adinai
[gyara sashe | gyara masomin]'Yan Belgium sun fara haƙar ma'adinai a gefen kogin a shekarar 1962. Daga baya an mayar da ayyukan haƙar ma'adinai zuwa REDEMI sannan kuma zuwa Ci gaban Albarkatun Ƙasa (NRD). Akwai wasu haƙar ma'adinai ba bisa ƙa'ida ba. [4] A shekarar 2012 an dakatar da duk wani aikin haƙar ma'adinai a gefen kogin saboda lalacewar muhalli. Kamfanonin haƙar ma'adinai galibi suna aikin haƙar ma'adinai ne wajen haƙo Wolfram da Coltan. Ayyukansu sun gurɓata kogin, kuma a wasu lokutan an karkatar da kogin. [5] Haƙar ma'adinai yana fitar da adadi mai yawa na laka a cikin kogin, wanda hakan ya kawo cikas ga daidaiton yanayi. Ma'aikata sama da 300 sun rasa ayyukansu a tsawon lokacin haramcin. [6] Dakatarwar ta shafi kamfanoni takwas da ƙungiyoyin haƙar ma'adinai waɗanda suka saba wa ƙa'idodin kare muhalli. [7]
Kare Muhalli
[gyara sashe | gyara masomin]Dazuzzuka suna shanyewa sannan a hankali su saki ruwa. Tasirin share dazuzzukan da ke sama da kuma rugujewar laka ya sa kogin ya cika bakinsa a kan gonaki da hanyoyi a lokacin damina, da kuma rashin isasshen ruwa da zai gudana a lokacin rani. [8] A watan Fabrairun 2010, an sanar da shirin fadada Wurin Kiyaye Nakasa na Gishwati daga 3,018 to 3,665 acres (1,221 to 1,483 ha), sake dasa bishiyoyin da ke da 647 acres (262 ha) na filaye a yankin Kinyenkanda na gundumar Rutsiro. Kimanin iyalai 150 ne suka ƙaura zuwa wannan yanki suka share filaye a kan tsaunuka masu tsayi don ƙananan noma. Sakamakon haka, zaizayar ƙasa ta yi sauri, ta zuba laka a cikin kogin Sebeya. An sake ƙaura da iyalan. [9]
Kokarin kare gefen kogin daga zaizayar ƙasa ta hanyar noman sabbin bishiyoyi na gurgunta mazauna yankin da ke barin shanunsu su yi kiwo kusa da bakin kogin, da kuma manoman da ke noma amfanin gona kusa da kogin. [4] A shekarar 2013, gwamnati ta ba da taimako ga iyalai da aka ƙaura daga yankin kare kogi, wanda ake gyarawa. Iyalai 42 sun sami sabbin gidaje da gwamnati ta gina, kuma an ba wasu 86 kayan gini. [1]
