Koguna na Tullybrack da Belmore
| jerin maƙaloli na Wikimedia | ||||
| Bayanai | ||||
| Ƙasa | Birtaniya | |||
| Wuri | ||||
| ||||
Kogon Tullybrack da Belmore tarin kogo ne a yankin kudu maso yammacin lardin Fermanagh, Arewacin Ireland. Ana kuma bayyana yankin a matsayin Yammacin Fermanagh Scarplands ta hukumomin muhalli kuma suna raba irin abubuwan karst iri ɗaya tare da Marble Arch Caves Global Geopark na kusa.
Kogon suna ƙarƙashin tsaunin Tullybrack ( 386 metres (1,266 ft) ) - wanda ya haɗa da Glenkey ( 373 metres (1,224 ft) ) da kuma Knockmore ( 280 metres (920 ft) ) - da Belmore ( 398 metres (1,306 ft) ), da kuma fasalin manyan tsarin kogo guda uku: Reyfad –Glenkeel, Ramin Noon –Arch Cave da Boho Caves . Hukumar Kula da Muhalli ta Arewacin Ireland ta bayyana su a matsayin muhimmiyar ƙasa. [1]
An kafa kogo da siffofi masu alaƙa da yawa a cikin Dartry Limestone Formation - jerin duwatsun da aka ba su zuwa matakin Asbian na matakin Visean na lokacin Carboniferous . A cikin wannan tsari, Memba na Knockmore Limestone shima muhimmin jerin dutsen kogo ne. Ci gaban kogo ya faru a cikin lokacin Quaternary kuma an danganta wasu fasaloli ga zamanin Holocene na shekaru 10,000 da suka gabata.
Ban da Arch Cave, duk kogo da abubuwan karstic masu alaƙa da aka jera a ƙasa an tsara su azaman Wurare na wucin gadi na Sha'awar Kimiyya ta Musamman (ASSIs na wucin gadi, ko PASSIs), ƙirar kiyayewa a Arewacin Ireland daidai da SSSIs a wasu sassan Burtaniya.
Dutsen Belmore
[gyara sashe | gyara masomin]Boho Caves
[gyara sashe | gyara masomin]
Saukewa: H12684431. Kogon Boho wani zaɓi ne na kogo da ke kewaye da babban kogon Boho, ƙaramin kogon Ruwa na Ruwa da Kogo na Sama da Ƙananan Ravine. Tsarin Boho Cave shine tsarin kogo na shida mafi tsayi a Arewacin Ireland [2] kuma shine kawai misali na kogo masu sarrafa haɗin gwiwa a Arewacin Ireland. [3]
Aghnaglack Cave
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H108436. Wannan karamin kogon wani bangare ne na tsarin Kogon Boho kuma an sanya shi Wuri na Musamman na Sha'awar Kimiyya ta Musamman (PASSI). Substrata ya samo asali ne daga zamanin Holocene na lokacin Quaternary kuma ya ƙunshi dutsen farar ƙasa . Akwai hanyoyi guda biyu a cikin wannan kogon da aka kiyasta sun kai kusan 8 metres (26 ft) tsayi, ɗayan wanda aka faɗaɗa shi azaman yankin kudu kuma shi ma babban abin tarihi ne da aka tsara. [4] [5]
Aghnaglack Rising
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H10884343. Wannan kogon kuma wani bangare ne na tsarin Kogon Boho kuma an sanya shi PASSI. Kwanan substrata daga Holocene kuma sun ƙunshi farar ƙasa. Wannan samuwar za a iya rarrafe ta cikin yanayin bushewa. [6] [7]
Pollnagollum, Coolarkan
[gyara sashe | gyara masomin]
Saukewa: H12214311. ( Irish ). An tsara wannan rukunin yanar gizon azaman PASSI. Duwatsun sun ƙunshi Dartry Limestone, chert, da wasu sifofi na ƙididdiga . Ana iya shigar da kogon ta hanyar rufin rufin da ya ruguje a baya wanda babban ruwan ruwa ke gudana. Rafin yana bi ta cikin kogon har sai ya zo ga wani dutsen dutse wanda ya zuwa yanzu ya tabbata ba zai iya shiga ba. Kogin ya sake dawowa kan bene na kwarin Kogin Aghanaglack 1.8 km zuwa yamma arewa maso yamma. [8]
Ziyarar ƙwararru na farko a cikin kogon sun haɗa da na Henry Lyster Jameson a 1895, da farko don tattara samfuran dabbobi. [9]
Tullybrack
[gyara sashe | gyara masomin]Tsarin karst na biyu a yankin Boho an san shi da tsarin Reyfad –Carrickbeg, yana ɗauke da abubuwa masu ban sha'awa. Hukumar Kula da Muhalli ta Ireland ta Arewa ta bayyana wannan tsarin kamar haka: "Ingantattun siffofi na geomorphological da geological a cikin tsarin kogon Reyfad-Pollnacrom-Polltullybrack ya sa ya zama mafi mahimmancin wurin karst na karkashin kasa a Arewacin Ireland." [1]
Carrickbeg Rising Cave (Bunty Pot)
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H11724670. Duwatsun nan sun fito ne daga Quaternary, lokacin Carboniferous kuma an sanya su PASSI. Wannan kogon yana da kusan 1 kilomita mai tsawo a hanyar arewa zuwa kudu kuma ya kasu kashi biyu. Babban ruwan da ke gudana ta cikin kogon yana iya wucewa, amma akwai 10 m ambaliya sump wanda ya fito a wani sashe da aka sani da Farr Out Series. [10]
Carrickbeg Rising shine tabbataccen sake dawowa na manyan rafi guda huɗu a cikin tsarin: Pollnacrom, Polltullybrack, Waterfall Sink da Watson's Sink. [11]
Kogon Aljana
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09254750. Sassan nan sun fito ne daga Holocene. An sanya yankin PASSI. An yi hasashen cewa kogon Fairy zai kasance wani ɓangare na jerin abubuwan da suka gabata na babban tsarin Reyfad. Akwai wani ɗan ƙaramin sashi wanda ke tafiya tare da haɗin gwiwar gadon kuma shine kawai 1 m tsawo, wanda ya ƙare a cikin sump; bayan wannan akwai ramin da aka shake. [12]
Ivy Hole
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H10694635. Duwatsun wannan nutsewar na Knockmore Limestone ne. An tsara ramin PASSI kuma yana ɗaya daga cikin dolines biyu. Wani ƙaramin rafi yana kwararowa a cikin rami, wanda aka kiyasta ya kai 10 m zurfi. An ƙaddara cewa ruwan wannan rami yana fitowa a Carrickbeg Rising. [13]
Little Reyfad
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H096465. Duwatsun wannan nutsewar sun ƙunshi Dartry Limestone, Knockmore Limestone da chert. An sanya rukunin yanar gizon PASSI. Little Reyfad yana a gindin wani rami mai girgiza. Jerin zuriya (7 m) yana kaiwa zuwa bene na ƙwanƙwasa ƙwanƙwasa, sai kuma ƙarin 3 mita mai wahala zuwa wani tushe, wanda aka toshe shi da dutse da tsakuwa. [14]
Mad Pot
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H0944666. Duwatsun wannan nutsewar sun ƙunshi Dartry Limestone da Knockmore Limestone tare da haɗar ƙira. Tushen ya samo asali ne daga peat sannan ya yanke zuwa dutsen farar ƙasa. Akwai jerin matakan tushe na chert waɗanda aka watse don ba da dama ga ƙarin wurare. Lokacin da substrata ya canza zuwa Knockmore Limestone, yanayin kogon yana canzawa zuwa wani wuri mai ma'ana a tsaye. Bayan wasu ƙarin hawa akwai 22 m digo a tsaye tare da kara rarrafe a gindin, wanda ke kaiwa zuwa wani yanki mai cike da ambaliya ko sump, wanda kansa gaba daya an toshe shi da silt. Sama da wannan akwai ɗaki mai rufin asiri ko kuma aven . [15]
Murphy's Hole
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H10054613. Duwatsun wannan samuwar sun fito ne daga lokacin Quaternary (Holocene) kuma sun ƙunshi dutsen farar ƙasa. An tsara yankin PASSI.
Murphy's Hole yana a arewacin ƙarshen baƙin ciki wanda kuma ya ƙunshi Seltanacool Sinks. Ruwan ruwa yana magudanar ruwa a cikin magudanar ruwa, wanda ke ɗaukar ruwa mai yawa a cikin ruwan sama mai yawa. Ruwan ruwa a nan an gano shi zuwa sake dawowa a Carrickbeg. [16]
Oweglass Caves
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H100470. Abubuwan da aka samo daga wannan samuwar sun fito ne daga zamanin Quaternary (Holocene) kuma ya ƙunshi dutsen farar ƙasa. Ƙaddamar da PASSI, yana cikin wani dutsen Knockmore Limestone.
Wannan kogon yana da alaƙa da jerin maɓuɓɓugan ruwa. An ba da rahoton cewa mafi tsayin hanya a nan bai wuce 15 metres (49 ft) ba . [17]
Pollbeg
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H11744557. Duwatsun da ke cikin wannan nutsewa na Carn da Dartry Limestones ne. An tsara rukunin yanar gizon PASSI. Wannan rami yana ambaliya a cikin ruwan sanyi. [11] [18]
Pollkeeran
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H11834513. Wanda kuma aka sani da Pollkerran, [19] an ayyana wannan nutsewar PASSI. Tsarin ya ƙunshi Carn Limestone tare da dutsen laka da adibas . Ana tsammanin wannan samuwar rufin kogo ne, wanda ya ruguje, wanda aka fi sani da ramin girgiza . tarkacen rushewar ya haifar da abin da ake kira 'ramin shaƙa'. Bincike ya tabbatar da cewa rafin da ke nutsewa cikin Pollkeeran ya sake tashi 2 km zuwa arewa a Carrickbeg Rising Cave.
Ana ba da shawarar yin taka tsantsan saboda wannan tudun ruwa yana da haɗari matuƙa kuma ƙwararrun kogo ne kawai ya kamata a yi ƙoƙarin ganowa. [20] [21]
Pollmore ( Poll Mor )
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H11654582. Duwatsun da ke cikin wannan shakehole na Carn Limestone ne. Rijiyar girgizar ta ƙunshi magudanan ruwa guda biyu kuma an kewaye shi da duwatsu ta bangarori uku. A cikin yanayin damina, magudanan ruwa suna ambaliya da ruwa har zuwa 2 m zurfin iya ginawa. An tabbatar da cewa ruwan Pollmore ya fito a Carrickbeg Rising. [22]
Pollnacrom
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H08534702. Duwatsun da aka samu sun ƙunshi Dartry da Knockmore Limestones tare da chert da gypsum . An tsara wannan rukunin yanar gizon PASSI.
Wannan kogon wani bangare ne na babban tsarin Reyfad wanda ke da alaka da hanyar 'Sama da Wuta'. Tana da wata ‘yar karamar kofar shiga. Kogon ya ƙunshi ramuka biyu a 50 da 15 m bi da bi, wanda ke ba da izinin shiga babban rafi wanda ke tafiya zuwa arewa maso yamma na 100 metres (330 ft) kafin ya juya kudu. An bincika kogon har 600 metres (2,000 ft) zuwa tambura maras wucewa. Yunkurin tilastawa ta wannan hanya a shekarar 1981 ya kai ga mutuwar wani mai nutsewa. [23] [24]
Samun shiga ta hanyar izinin mai gida ne kawai. [25]
Polltullybrack
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09214672. ( Irish ). Duwatsun da ke cikin wannan babbar ƙofar ta biyu na tsarin Reyfad sun ƙunshi Dartry da Knockmore Limestones tare da ƙirar ƙira da ƙira. An sanya wannan kogon PASSI.
Akwai wata maƙarƙashiyar ƙofar shiga wannan kogon ta wani rami a cikin abin da ake kira busasshen kwari, amma daga ƙarshe wannan ya faɗaɗa cikin kogo mai faɗi. Ci gaba da nassi ya ƙunshi duwatsu masu yawa da tafkin zurfi, sannan kuma 250 m na hanya mai wuya wanda ya ƙare a cikin wani yanki mai nutsewa, ta inda koguna zasu yi duck. A ɗan gajeren tazara fiye da wannan akwai shinge mai tsayin mita 53, wanda shine filin da aka fi sani da kowane kogon Irish. Kogon ya haɗu da tsarin Reyfad a arewacin babban ɗakin. Kafin wannan akwai ɗakunan da aka fi sani da 'Grottoes', waɗanda ke ɗauke da kyawawan misalai na fasalulluka waɗanda suka haɗa da stalactites, helictites da labulen kogo. [26]
Knockmore
[gyara sashe | gyara masomin]Ramin La'asar
[gyara sashe | gyara masomin]Arch Cave
[gyara sashe | gyara masomin]
Grid ref: H1037 4790. Wannan kogon kuma ana kiransa Ooghboraghan. Duwatsun sun ƙunshi Dartry Limestone, Glenade Sandstone, Glencar Limestone, Knockmore Limestone, Samuwar Meenymore. Ana samun waɗannan tare da breccia, chert, farar ƙasa, dutsen laka da calcite. [27]
Aughkeeran Pot
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09344765. Har ila yau aka sani da Pollaphylla ko Pollasod, duwatsun wannan rami sun ƙunshi Dartry da Knockmore Limestones. An tsara rukunin yanar gizon PASSI.
Wannan magudanar ruwa yana ƙunshe da ƙaƙƙarfan shaft na 30 metres (98 ft) zurfin, tare da wasu sassa masu rarrafe da gajerun hanyoyi waɗanda a ƙarshe suka ƙare a wani tsagewar da ba za a iya jurewa ba a cikin duwatsu. An yi imanin rafin da ke wucewa ta Aughkeeran zai shiga magudanar ruwa ta Pollanaffrin. [28]
Crunthelagh Sink
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09374793. Duwatsun daga wannan nutsewar sun ƙunshi Dartry da Knockmore Limestones. An tsara tsarin da PASSI. Ana tsammanin ruwan da ke kwarara cikin wannan kwatami zai fito zuwa cikin 'High Noon' a cikin tsarin tsakar rana-Arch. [29]
Killydrum Sink
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09954771. [30]
Kogon Haruffa (Kogon Rubuce-rubuce)
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H08845047. Yana 50 m daga taron Knockmore, wannan ƙaramin kogo ne mai mahimmancin kayan tarihi, kuma ɗan adam ne ya yi. Dutsen da aka kafa shi shine Knockmore Limestone. [31]
An ba wa kogon suna don zane-zane da rubuce-rubuce na shekaru daban-daban da aka rubuta a bango. William Wakeman (1866-70) [32] [33] da Thomas Plunkett (1878 da 1898) [34] ne suka bincikar shi kuma yanzu shine babban abin tarihi da aka tsara. Kogon, wanda aka bayyana a cikin takarda ta Wakeman a cikin 1868 a matsayin kwance 'a tsakiyar wani kango, tsaunuka masu zafi, wanda ya mamaye wani yanki mai yawa na arewacin Fermanagh, ba tare [32] noma ba, na da [32] na zamani . [32]
Tsohon Barr Sink
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09244844. Duwatsun da aka samu sun ƙunshi Dartry Limestone da Knockmore Limestone. An tsara fasalin azaman PASSI.
Ana samun wannan nutsewa a cikin dajin da ke dauke da wani karamin rafi, wanda ke nutsewa a wurare da dama. An yi imanin cewa ruwan rafin zai shiga 'Mashiga 1' kusa da 'Artie's Chamber' a cikin tsarin Noon's-Arch. [35]
Pollanaffrin
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H09354754. Duwatsun daga wannan nutsewar sun ƙunshi Dartry Limestone da Knockmore Limestone. An tsara yankin PASSI.
Wani babban kogi yana shiga cikin wannan ramin tukunyar lokacin da ake yawan ruwan sama. Kogon yana bin jujjuyawa da faduwa da yawa kuma yana da tsayi sosai kafin ya ƙare a wani wuri. An yi hasashen cewa ruwan da ke cikin wannan tsarin yana shiga ramin azahar ne. [36]
Seltanahunny Sink
[gyara sashe | gyara masomin]Saukewa: H08964860. Wannan nutsewar wani yanki ne na hadadden Kogon Noon's Hole–Arch Cave kuma dutsen da aka kafa shi ya ƙunshi Dartry Limestone da Knockmore Limestone. Wurin, wanda aka keɓance PASSI, yana da ɗan ƙaramin jirgin saman kwanciya wanda zai kai 12 m zuwa ruwa da duck. An yi hasashe cewa ruwan da ke cikin wannan magudanar ruwa ya hada da magudanar ruwa na Ramin La'asar. [37]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ 1.0 1.1 "The Knockmore Scarpland Geodiversity Profile". Northern Ireland Environment Agency. Archived from the original on 23 December 2012. Retrieved 12 May 2009. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "ni-environment.gov.uk" defined multiple times with different content - ↑ "N Ireland – Longest caves". UK Caves. Retrieved 4 November 2010.
- ↑ "Belmore, Ballintempo & Tullybrack Uplands; Boho – Summary". Earth Science Conservation Review. Habitas. Retrieved 5 May 2009.
- ↑ "Boho; Aghanaglack Cave – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Belmore, Ballintempo & Tullybrack Uplands; Boho". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Belmore, Ballintempo & Tullybrack Uplands; Boho". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Boho; Aghanaglack Rising – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Boho; Pollnagollum Coolarkan – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ Jameson, H. Lyster (1896). "On the exploration of the caves of Enniskillen and Mitchelstown for the R.I.A. Flora and Fauna Committee". The Irish Naturalist. 5: 93-100. Retrieved 2020-05-17.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Carrickbeg – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ 11.0 11.1 "Belmore, Ballintempo & Tullybrack Uplands; Reyfad–Carrickbeg – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "escr-tullybrack-reyfadcarrickbeg" defined multiple times with different content - ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Fairy Cave – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Ivy Hole – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Little Reyfad – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Mad Pot – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Murphy's Hole – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Oweyglass Caves – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Pollbeg – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Boho; Pollkerran – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Boho; Pollkerran – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ Jones et al. 1997
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Pollmore – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Pollnacrom – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "A Century of British Caving". Archived from the original on 11 December 2009. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Restricted Access". Speleological Union of Ireland. Retrieved 4 November 2010.
- ↑ "Reyfad–Carrickbeg; Polltullybrack – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Belmore, Ballintempo & Tullybrack Uplands; Noon's Hole–Arch Cave – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Aughakeeran Pot – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Crunthelagh Sink – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Killydrum Sink – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Knockmore–Pollaraftra; Lettered Cave – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 4 October 2010.
- ↑ 32.0 32.1 32.2 32.3 Wakeman, W. F. (1870). "On the cave of Knockmore, Co. Fermanagh". Proceedings of the Royal Irish Academy. Dublin: Gill, M. H. X: 229–232. Retrieved 24 January 2011.
- ↑ Jones et al. 1997
- ↑ Jones et al. 1997
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Old Barr Sink – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Pollanaffrin – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
- ↑ "Noon's Hole–Arch Cave; Seltanahunny Sink – Summary". Earth Science Conservation Review. National Museums Northern Ireland. Retrieved 10 October 2009.
