Kula da lafiya na rigakafi

Rigakafin cututtuka shine mahimmin matakan kiwon lafiya na rigakafi.

Kula da lafiya na rigakafi
medical specialty (en) da academic discipline (en)
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na	Kula da lafiya da medicine (en)
Bangare na	operational risk management (en) da Lafiyar jama'a
Filin aiki	disease prevention (en) da Lafiyar jama'a
Has goal (en)	prevention (en)
WordLift URL (en)	http://data.wordlift.io/wl01714/entity/prevention
ICPC 2 ID (en)	A98

'Kula da lafiya na rigakafi' ko rigakafi shine aikace-aikacen matakan kiwon lafiya don hana cututtuka. Cututtuka da nakasa suna shafar Abubuwan muhalli, ƙaddamar da kwayoyin halitta, wakilai na cututtuka, da Zaɓin salon rayuwa, kuma matakai ne masu ƙarfi waɗanda ke farawa kafin mutane su fahimci cewa sun shafar su. Rigakafin cututtuka ya dogara da ayyukan tsinkaye waɗanda za a iya rarraba su a matsayin rigakafin farko, na biyu, da na uku. Kulawa na rigakafi na iya haɗawa da ayyuka kamar, gwaje-gwaje na tantancewa don bincika cututtuka, ayyuka kamar allurar rigakafi, tsaftace haƙori, da ilimi da ba da shawara don taimakawa mutum ya yanke shawara game da kiwon lafiya.

Kowace shekara, miliyoyin mutane suna mutuwa daga abubuwan da za a iya hanawa. Wani binciken da aka yi a shekara ta 2004 ya nuna cewa kusan rabin dukkan mutuwar da aka yi wa Amurka a shekara ta 2000 sun kasance ne saboda halayen da za a iya hanawa da kuma fallasawa. Babban abubuwan da suka haifar sun haɗa da cututtukan zuciya, Cututtukan numfashi na yau da kullun, raunin da ba a yi niyya ba, Ciwon sukari, da wasu cututtukani masu yaduwa. Binciken ya kuma kiyasta cewa mutane 400,000 suna mutuwa a kowace shekara a Amurka saboda rashin abinci mai kyau da salon rayuwa. Dangane da kimantawa da Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) ta yi, kimanin mutane miliyan 55 sun mutu a duk duniya a cikin 2011, kuma kashi biyu bisa uku na waɗannan sun mutu daga cututtukan da ba sa yaduwa, gami da ciwon daji, ciwon sukari, da cututtukani na zuciya da huhu. Wannan karuwa ne daga shekara ta 2000, lokacin da kashi 60% na mutuwar suka danganta da waɗannan cututtukan. )

Kula da lafiya na rigakafi yana da mahimmanci musamman saboda karuwar duniya a cikin yaduwar cututtukan da ba su da tsanani da mutuwar daga waɗannan cututtukani. Akwai hanyoyi da yawa don rigakafin cututtuka. Ɗaya daga cikinsu shine rigakafin shan sigari na matasa ta hanyar ba da bayanai. An ba da shawarar cewa manya da yara suna da niyyar ziyartar likitansu don yin bincike na yau da kullun, koda kuwa suna jin lafiya, don yin gwajin cututtuka, gano abubuwan haɗari ga cututtuka masu lafiya da daidaituwa, su tattauna shawarwari don salon rayuwa mai lafiya da daidaito, su kasance tare da rigakafi da masu haɓaka, kuma su kula da kyakkyawar dangantaka da mai ba da kiwon lafiya. A cikin ilimin yara, wasu misalai na yau da kullun na rigakafin farko suna ƙarfafa iyaye su rage zafin jiki na mai dumama ruwa na gida don kauce wa ƙonewa, ƙarfafa yara su sa kwalkwali na keke, da kuma ba da shawarar cewa mutane su yi amfani da ƙididdigar ingancin iska (AQI) don bincika matakin gurɓataccen iska a waje kafin su shiga cikin ayyukan wasanni.