Kuttab

Kuttab
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na	Makarantar Firamare da educational institution (en)
Suna a harshen gida	مكتب‎

A kuttab ( Arabic kuttāb, jam'i: kataatiib, كَتاتِيبُ ) ko makab ( Arabic ) wani nau'in makarantar firamare ne a duniyar Musulmi . Duk da cewa an fi amfani da kuttab wajen koyar da yara karatu, rubutu, nahawu, da kuma karatun Musulunci, kamar haddace Alƙur'ani da karanta shi (gami da Qira'at ), ana kuma koyar da wasu fannoni na aiki da na nazari. Kuttab yana wakiltar wata tsohuwar hanyar ilimi a ƙasashen Musulmi da yawa, inda shehi ke koyar da ƙungiyar ɗalibai waɗanda ke zaune a gabansa a ƙasa. Har zuwa ƙarni na 20, lokacin da makarantu na zamani suka bunƙasa, kuttabs su ne hanyoyin da ake amfani da su wajen ilmantar da jama'a a yawancin ƙasashen Musulunci .

Suna

Kuttab yana nufin makarantun firamare ne kawai a cikin Larabci. Wannan cibiyar kuma ana iya kiranta maktab ( مَكْتَب ) ko maktaba ( مَكْتَبَة ) a cikin Larabci—tare da rubuce-rubuce da yawa. A cikin amfani da Larabci na Zamani na yau da kullun, maktab yana nufin "ofishi" yayin da maktabah yana nufin "ɗakin karatu" ko "wurin karatu" kuma kuttāb kalma ce ta jam'i ma'ana "Marubuta". A Maroko, ana iya kiran wannan cibiyar da m'siid ( مْسِيد ).

Kalmar Farisa Na gargajiya مکتبخانه An yi amfani da maktabkhāna a cikin Farisa na Iran ( maktabkhâneh ) da kuma cikin Azerbaijan ( məktəbxana ), cikin Turkawa Ottoman ( مكتبخانه ; Baturke na zamani : mektephane ) da kuma a cikin Uzbek ( maktabxona ), sau da yawa tare da مکتب maktab ( Azerbaijani  ; Turkish  ; da sauransu). Ana amfani da Maktab a cikin Dari Persian a Afghanistan a matsayin kalma daidai da makaranta, gami da makarantun firamare da sakandare. A cikin Bosnia, ana kiransa mejtef ko mekteb.

Tarihi

Malamai da ɗalibai a cikin wani masallacin Daular Usmaniyya

A duniyar Musulunci ta zamanin da, ana kiran makarantar firamare da maktab, wadda ta samo asali tun daga ƙarni na goma. Kamar makarantun firamare (waɗanda ke nufin manyan makarantu ), galibi ana haɗa maktab da masallaci . A ƙarni na 16, malamin addinin Musulunci na Sunni Ibn Hajar al-Haytami ya tattauna makarantun maktab . Dangane da wani roƙo daga wani alkalin addinin Musulunci na Shi'a mai ritaya wanda ke gudanar da makarantar firamare ta Madhab ga marayu, al-Haytami ya fitar da fatawa da ke bayyana tsarin ilimin maktab wanda ya hana duk wani cin zarafin yara marayu da aka yi wa rajista ta hanyar zahiri ko ta tattalin arziki.

A ƙarni na 11, shahararren masanin falsafar Musulunci kuma malamin addinin Farisa, Ibn Sina (wanda aka sani da Avicenna a Yamma), a cikin ɗaya daga cikin littattafansa, ya rubuta babi da ke magana kan maktab mai taken "Matsayin Malami a Horar da Yara da Tarbiyya", a matsayin jagora ga malamai da ke aiki a makarantun maktab . Ya rubuta cewa yara za su iya koyo mafi kyau idan an koyar da su a cikin azuzuwa maimakon koyarwa ta ɗaiɗaikun malamai daga masu zaman kansu, kuma ya ba da dalilai da yawa na dalilin da ya sa haka yake, yana mai ambaton darajar gasa da koyi tsakanin ɗalibai da kuma amfanin tattaunawa da muhawara ta rukuni. Ibn Sina ya bayyana tsarin karatun makarantar maktab dalla-dalla, yana bayyana manhajar karatu ta matakai biyu na ilimi a makarantar maktab .

Mughal maktab in Lahore . Zane ta Dharmadasa c. 1597-1598.

Ilimin firamare

Ibn Sina ya rubuta cewa ya kamata a tura yara zuwa makarantar maktab tun suna shekara 6 kuma a koya musu ilimin firamare har sai sun kai shekara 14. A wannan lokacin, ya rubuta cewa ya kamata a koya musu Alƙur'ani, ilimin falsafar Musulunci, harshe, adabi, ɗabi'un Musulunci, da kuma dabarun hannu (wanda zai iya nufin ƙwarewa iri-iri).

Ilimin sakandare

Ibn Sina ya kira matakin karatun sakandare na makarantar maktab a matsayin lokacin ƙwarewa, lokacin da ya kamata ɗalibai su fara koyon dabarun hannu, ba tare da la'akari da matsayinsu na zamantakewa ba. Ya rubuta cewa ya kamata a bai wa yara bayan shekara 14 zaɓi don zaɓa da ƙwarewa a fannoni da suke sha'awar, ko karatu ne, ƙwarewar hannu, adabi, wa'azi, magani, lissafi, ciniki da kasuwanci, sana'a, ko duk wani fanni ko sana'a da za su sha'awar bi don samun aiki a nan gaba. Ya rubuta cewa wannan mataki ne na canji kuma yana buƙatar a sami sassauci game da shekarun da ɗalibai ke kammala karatunsu, domin ana buƙatar la'akari da ci gaban motsin zuciyar ɗalibi da darussan da aka zaɓa.