Kwarin numfashi

Kogon numfashi ko kogon barometric wani nau'in kogon ne da ba kasafai ba wanda a cikinsa matsatsin yanayi tsakanin ciki da wajen kogon yana sa iska ta shiga ko fita daga cikin kogon. [1] [2] Ma'anar iskar da ke gudana ta cikin kogo abu ne na kowa, amma a yawancin kogo ana haifar da wannan iska ta hanyar bambance-bambancen yanayin zafi maimakon matsa lamba; A cikin kogon barometric tsarin zafin jiki na cikin kogon bai isa ya haifar da irin wannan iska ba. [3] Gudun iskar iska a cikin kogon barometric yana da alaƙa kai tsaye tare da bambancin matsa lamba na yanayi tsakanin ciki da waje na kogon. [3] Lokacin da iskan iska a wajen kogon ya yi sama da na cikin kogon sai iskar ta buso cikin kogon kuma akasin haka; idan ma'aunin iska ya kasance a daidaici babu iska. [4]
A wasu kogo na numfashi, za a iya auna iskar da ma'ana kawai kusa da ƙofar. Wannan yana faruwa a cikin kogo waɗanda ke da manyan manyan hanyoyi masu faɗi, musamman kogon iska a South Dakota, Amurka, da Kogon Lechuguilla a New Mexico, Amurka. [5] A cikin kogo waɗanda galibi sun ƙunshi kunkuntar hanyoyi, irin su Jewel Cave, kuma a South Dakota da ƙasa da 30 kilometres (19 mi) nesa da Kogon Iska (ko da yake ba a haɗa kogon), [6] ana iya auna yawan iska a wurare da yawa a cikin tsarin kogon. [3] Ka'idar barometric na iska a Jewel da Wind Caves an fara lura da Herb Conn a cikin 1966. [7] Kogon Jewel da Wind Cave sune mafi kyawun rubuce-rubucen misalai na kogo na numfashi.
Geology
[gyara sashe | gyara masomin]Duk kogon numfashi da aka sani sune kogon warwarewa, kuma kogon numfashi yana da tsayi fiye da sauran kogon. Hudu daga cikin kogo goma mafi dadewa a duniya sune kogo masu numfashi (wato Jewel Cave, Cave Wind, Clearwater Cave, da Lechiguilla Cave).
Wasu misalan kogon numfashi sun haɗa da:
- Butler Cave, Virginia, Amurika [8]
- Cave of the Winds, Colorado, Amurika [9]
- Kogon Clearwater, Malaysia [10]
- Jewel Cave, South Dakota, Amurika [11]
- Lechuguilla Cave, New Mexico, Amurika [5]
- Peștera Vântului, Romania
- Postojna Cave, Slovenia [12]
- Wind Cave, South Dakota, Amurika [11]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Gomell, Annika; Austin, Daniel; Ohms, Marc; Pflitsch, Andreas (September 2021). "Air pressure propagation through Wind Cave and Jewel Cave: How do pressure waves travel through barometric caves?". International Journal of Speleology. 50 (3): 263–273. doi:10.5038/1827-806X.50.3.2393 – via University of South Florida.
- ↑ "What Causes the Wind of Wind Cave - Wind Cave National Park (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (in Turanci). Retrieved 2024-01-08.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Pflitsch, Andreas; Wiles, Mike; Horrocks, Rodney; Piasecki, Jacek; Ringeis, Julia (March 2010). "Dynamic climatologic processes of barometric cave systems using the example of Jewel Cave and Wind Cave in South Dakota, USA". Acta Carsologica. 39 (3): 449–462. doi:10.3986/ac.v39i3.75 – via ResearchGate.
- ↑ "Cave Climates – National Cave and Karst Research Institute" (in Turanci). 2021-02-02. Archived from the original on 2024-01-08. Retrieved 2024-01-08.
- ↑ 5.0 5.1 "Cave Explorers – Jewel Cave National Monument (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (in Turanci). Retrieved 2024-01-08.
- ↑ "Esri News – ArcNews Winter 2002/2003 Issue – Developing a Cave Potential Map for South Dakota's Wind Cave Using GIS". www.esri.com. Retrieved 2024-01-08.
- ↑ Conn, Herbert (April 1966). "Barometric Wind in Wind and Jewel Caves, South Dakota" (PDF). Bulletin of the National Speleological Society. 28 (2): 55–69.
- ↑ "What is the BCCS?". www.butlercave.org. Retrieved 2024-01-08.
- ↑ "Cave of the Winds". Colorado Encyclopedia. 15 June 2016. Retrieved May 31, 2020.
- ↑ Lawrence, Ken (2019-02-24). "Mulu National Park: Exploring the Caves". Sailingstone Travel (in Turanci). Retrieved 2024-01-27.
- ↑ 11.0 11.1 "Cave Air Dynamics & Geochemistry". Welcome to the Paha Sapa Grotto! (in Turanci). Archived from the original on 2024-01-08. Retrieved 2024-01-08.
- ↑ Gabrovšek, Franci (2023-04-03). "How do caves breathe: The airflow patterns in karst underground". PLOS ONE. 18 (4): e0283767. Bibcode:2023PLoSO..1883767G. doi:10.1371/journal.pone.0283767. ISSN 1932-6203. PMC 10069778 Check
|pmc=value (help). PMID 37011070 Check|pmid=value (help).