Jump to content

Kwarin numfashi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Kwarin numfashi
YƘofar Wind Cave a South Dakota, Amurka

Kogon numfashi ko kogon barometric wani nau'in kogon ne da ba kasafai ba wanda a cikinsa matsatsin yanayi tsakanin ciki da wajen kogon yana sa iska ta shiga ko fita daga cikin kogon. [1] [2] Ma'anar iskar da ke gudana ta cikin kogo abu ne na kowa, amma a yawancin kogo ana haifar da wannan iska ta hanyar bambance-bambancen yanayin zafi maimakon matsa lamba; A cikin kogon barometric tsarin zafin jiki na cikin kogon bai isa ya haifar da irin wannan iska ba. [3] Gudun iskar iska a cikin kogon barometric yana da alaƙa kai tsaye tare da bambancin matsa lamba na yanayi tsakanin ciki da waje na kogon. [3] Lokacin da iskan iska a wajen kogon ya yi sama da na cikin kogon sai iskar ta buso cikin kogon kuma akasin haka; idan ma'aunin iska ya kasance a daidaici babu iska. [4]

A wasu kogo na numfashi, za a iya auna iskar da ma'ana kawai kusa da ƙofar. Wannan yana faruwa a cikin kogo waɗanda ke da manyan manyan hanyoyi masu faɗi, musamman kogon iska a South Dakota, Amurka, da Kogon Lechuguilla a New Mexico, Amurka. [5] A cikin kogo waɗanda galibi sun ƙunshi kunkuntar hanyoyi, irin su Jewel Cave, kuma a South Dakota da ƙasa da 30 kilometres (19 mi) nesa da Kogon Iska (ko da yake ba a haɗa kogon), [6] ana iya auna yawan iska a wurare da yawa a cikin tsarin kogon. [3] Ka'idar barometric na iska a Jewel da Wind Caves an fara lura da Herb Conn a cikin 1966. [7] Kogon Jewel da Wind Cave sune mafi kyawun rubuce-rubucen misalai na kogo na numfashi.

Duk kogon numfashi da aka sani sune kogon warwarewa, kuma kogon numfashi yana da tsayi fiye da sauran kogon. Hudu daga cikin kogo goma mafi dadewa a duniya sune kogo masu numfashi (wato Jewel Cave, Cave Wind, Clearwater Cave, da Lechiguilla Cave).

Wasu misalan kogon numfashi sun haɗa da:

  1. Gomell, Annika; Austin, Daniel; Ohms, Marc; Pflitsch, Andreas (September 2021). "Air pressure propagation through Wind Cave and Jewel Cave: How do pressure waves travel through barometric caves?". International Journal of Speleology. 50 (3): 263–273. doi:10.5038/1827-806X.50.3.2393 – via University of South Florida.
  2. "What Causes the Wind of Wind Cave - Wind Cave National Park (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (in Turanci). Retrieved 2024-01-08.
  3. 3.0 3.1 3.2 Pflitsch, Andreas; Wiles, Mike; Horrocks, Rodney; Piasecki, Jacek; Ringeis, Julia (March 2010). "Dynamic climatologic processes of barometric cave systems using the example of Jewel Cave and Wind Cave in South Dakota, USA". Acta Carsologica. 39 (3): 449–462. doi:10.3986/ac.v39i3.75 – via ResearchGate.
  4. "Cave Climates – National Cave and Karst Research Institute" (in Turanci). 2021-02-02. Archived from the original on 2024-01-08. Retrieved 2024-01-08.
  5. 5.0 5.1 "Cave Explorers – Jewel Cave National Monument (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (in Turanci). Retrieved 2024-01-08.
  6. "Esri News – ArcNews Winter 2002/2003 Issue – Developing a Cave Potential Map for South Dakota's Wind Cave Using GIS". www.esri.com. Retrieved 2024-01-08.
  7. Conn, Herbert (April 1966). "Barometric Wind in Wind and Jewel Caves, South Dakota" (PDF). Bulletin of the National Speleological Society. 28 (2): 55–69.
  8. "What is the BCCS?". www.butlercave.org. Retrieved 2024-01-08.
  9. "Cave of the Winds". Colorado Encyclopedia. 15 June 2016. Retrieved May 31, 2020.
  10. Lawrence, Ken (2019-02-24). "Mulu National Park: Exploring the Caves". Sailingstone Travel (in Turanci). Retrieved 2024-01-27.
  11. 11.0 11.1 "Cave Air Dynamics & Geochemistry". Welcome to the Paha Sapa Grotto! (in Turanci). Archived from the original on 2024-01-08. Retrieved 2024-01-08.
  12. Gabrovšek, Franci (2023-04-03). "How do caves breathe: The airflow patterns in karst underground". PLOS ONE. 18 (4): e0283767. Bibcode:2023PLoSO..1883767G. doi:10.1371/journal.pone.0283767. ISSN 1932-6203. PMC 10069778 Check |pmc= value (help). PMID 37011070 Check |pmid= value (help).