Jump to content

Kwesi Armah

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Kwesi Armah
Member of the 2nd Parliament of the 1st Republic of Ghana (en) Fassara

9 ga Yuni, 1965 - 24 ga Faburairu, 1966
Election: 1965 Ghanaian parliamentary election (en) Fassara
Rayuwa
Haihuwa 21 Satumba 1929
ƙasa Ghana
Mutuwa Accra, 24 Nuwamba, 2006
Ƴan uwa
Yara
Karatu
Makaranta Ghana National College (en) Fassara
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a Mai wanzar da zaman lafiya, ɗan siyasa, minista da masana
Imani
Addini Kiristanci
Jam'iyar siyasa Convention People's Party (en) Fassara

Kwesi Armah (21 ga Satumba 1929 - 24 ga Nuwamba 2006) [1] dan siyasan Ghana ne kuma jami'in diflomasiyya. Ya kasance Babban Kwamishina (Ambassador) a Kotun St. James da ke Landan, Ingila, sannan Ministan Harkokin Waje a gwamnatin Kwame Nkrumah kafin juyin mulkin soja na 1966. Daga baya ya yi aiki a Majalisar Jiha a gwamnatin John Kufuor.[2]

Matsayin da ya taka a Yaƙin Vietnam

[gyara sashe | gyara masomin]

A lokacin da yake babban kwamishina, Armah ya jagoranci tawagar jami'an diflomasiyya da Nkrumah ya aika zuwa Vietnam a shekarar 1965 don kulla alaka da gwamnati a Hanoi sakamakon kin amincewa da wata tawagar zaman lafiya ta Commonwealth da aka gabatar a farkon wannan shekarar. Wannan manufa ta ƙare tare da Shugaba Ho Chi Minh da kansa ya gode wa tawagar da Nkrumah saboda damuwarsu, amma har yanzu sun yi watsi da shirin da aka tsara a matsayin "tattaunawa" da Amurka ke jagoranta wanda ya kasance "zamba da muni"

Duk da wannan kin amincewa, Nkrumah ya kuduri aniyar taka rawa a rikicin, kuma a watan Fabrairun 1966 ya jagoranci wata tawaga tare da Armah zuwa Vietnam. A yayin wannan aikin, duk da haka, sojojin da ke cikin Ghana sun tayar da juyin mulki a lokacin da shugabannin suka tafi. An fitar da Armah daga Ghana yadda ya kamata, yayin da sojoji suka kai wa iyalansa hari tare da tsare shi a gida. Har ila yau, an yi niyyar tasa keyar Armah zuwa Ghana a lokacin da ya koma Landan, bisa zargin karkatar da kudaden gwamnati £30,000. Sakataren cikin gida na Burtaniya Roy Jenkins ya yanke shawarar cewa Ghana ce ta gabatar da tuhume-tuhumen saboda laifukan siyasa, don haka ya zabi kin amincewa da bukatar mika shi karkashin dokar masu laifin Fugitive. Ko da yake an sake shi, an yi masa shari’a a Old Bailey kuma daga baya aka sake shi. Shekara biyu Armah ya rabu da danginsa, sannan suma aka sallamesu daga gidansu aka basu izinin komawa gidansu dake Ingila.

Jagora da juyin mulki

[gyara sashe | gyara masomin]

Ba a sake ba da izinin jam'iyyun siyasa na Nkrumaist ba har sai an kafa jamhuriya ta uku ta Ghana, wanda Jerry Rawlings ya amince da shi, wanda ya jagoranci Majalisar Juyin Juya Hali (AFRC) a juyin mulkin Yuni 1979. Armah ya zama shugaban jam'iyyar People's National Party (PNP) wanda ya hau kan karagar mulki a jamhuriyar ta farko - kuma kadai - wanda ya kai Hilla Limann shugabancin kasar. Bayan shekaru biyu, wani juyin mulkin da Jerry Rawlings ya jagoranta ya hambarar da gwamnatin Limann. Rawlings ya kafa Majalisar Tsaron Kasa na wucin gadi (PNDC), wacce ke kula da tsarin Kotunan Jama'a da ba za a "damu da fasahohin doka ba". Tare da wasu jiga-jigan jam'iyyar PNP guda biyu, an tuhumi Armah da laifin almundahana, wato cin hanci da rashawa na tsoffin jami'an AFRC, kuma sun shafe shekaru bakwai a gidan yari.[3] An sake sanya shi a tsare-tsare na gudanarwa a cikin 1991 "don amfanin tsaron kasa" bayan ya rubuta wani labarin a cikin jaridar Ghana Christian Chronicle mai sukar PNDC mai mulki. Ba a kawo shi gaban shari'a ba sai bayan watanni uku.[4]

Kwesi Armah ya rasu a ranar 24 ga Nuwamba 2006 a Accra. Ya yi aure kuma yana da ’ya’ya biyar, ciki har da marubuciya kuma manazarta Esther Armah. [1]

Littattafai

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Hanyar Zinariya ta Afirka, Littattafan Ilimi na Heinemann, 1965
  • Ghana: Kyautar Nkrumah, London: Rex Collings, 1974
  • Zaman lafiya ba tare da iko ba: Manufar kasashen waje ta Ghana 1957-1966, Jami'o'in Ghana Press, 2004. ISBN 978-9964303006

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. 1 2 "Kwesi Armah passes on". ghanaweb.com. 26 November 2006. Retrieved 13 July 2012. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Ghanaweb2006" defined multiple times with different content.
  2. Ivor Agyeman-Duah (25 March 2007). "Nkrumah's Foreign Policy and Kwesi Armah as a Witness". ghanaweb.com. Retrieved 13 July 2012.
  3. "Revolutionary Injustice: Abuse of the Legal System Under the PNDC Government" (PDF). Africa Watch. IV (1): 25. January 1992.
  4. "Ghana: Information on the arrest of a newspaper editor and two members of the opposition". Immigration and Refugee Board of Canada. 1 June 1992. Retrieved 16 July 2012.