Lalla Fatma N'Soumer
 Lalla Fatma N'Soumer | |
|---|---|
 | |
| Rayuwa | |
| Haihuwa |
Aïn El Hammam (en)  , 10 ga Yuli, 1830 |
| Mutuwa |
Beni Slimane (en) , 1863 |
| Karatu | |
| Harsuna |
kab (mul) |
| Sana'a | |
| Sana'a | gwagwarmaya |
| Aikin soja | |
| Ya faɗaci | Cin nasarar Faransa a Aljeriya |
Lalla Fatma N'Soumer (Larabci: لالة فاطمة نسومر; c. 1830 – 1863) shi ne jagoran adawa da mulkin mallaka na Aljeriya[1] a lokacin 1849-1857 na mamayar Faransawa na Aljeriya da Pacific Pacific na gaba na Aljeriya. Ta jagoranci yaƙe-yaƙe da dama da sojojin Faransa, har zuwa lokacin da aka kama ta a watan Yulin 1857. An ɗaure ta a kurkuku har zuwa mutuwarta bayan shekaru shida. Jaruma ce 'yar kasar Aljeriya.
Suna
[gyara sashe | gyara masomin]Lalla, kwatankwacin mace na kalmar Berber, girmamawa ce da aka taro ga mata masu matsayi mai girma ko mata masu tsarki.[2] "N'Soumer" na nufin "na Soumer", inda Soumer shine ƙauyen da ya fi kusa da zawiya na zuriyarta, Sidahmed . Wani lokaci tana ɗauke da sunan "Lalla N'Ouerdja". Sunan haihuwarta alama "Fadhma Si Ahmed Ou Méziane", amma ta tafi Fatma N'Soumer kuma a ƙarshe Lalla Fatma N 'Soumer tare da lokaci.
Tarihin rayuwa
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Fadhma Si Ahmed ko Méziane a kusa da 1830 ga Sid Ahmed Mohamed da Terkia n'ath Ykhoulaf a cikin abin da ke yanzu garin Abi Youcef, kusa da Aïn El Hammam . Kamar yadda sunanta na karshe ya nuna, ta fito ne daga zuriyar wani marabout mai daraja, Ahmed Ou Méziane, wanda ya ba ta tasiri fiye da yawancin mata na al'ummar Aljeriya na zamanin. Iyalinta za su kai yara 8: 'yan'uwa maza 5 da mata 2.[1] Mahaifin Fadhma shi ne shugaban madrasa (school na Islama) wanda ke da alaƙa da zawiya na Rahmaniyya na addinin Sufi, wanda Sidi M'hamed Bou Qobrine ya kafa a ƙarshen 1790s. A sakamakon haka, Fadhma yana da damar samun ilimi fiye da yara da yawa na zamanin. A kusa da shekaru 16-18 kuma tare da amincewar dan uwanta a matsayin shugaban iyali bayan mutuwar mahaifinta, an sanya Fadhma cikin auren da aka shirya tare da dan uwan iyali, Si Yahia n'ath Ikhoulaf . Koyaya, ma'auratan nan da nan suka rabu; ta koma karatunta na addini. Duk da haka, mijinta ya ki ya ba ta saki, wanda ya sa ba ta yiwu ta sake yin aure ba.[2]
Abunda ta bari
[gyara sashe | gyara masomin]Labarai daban-daban sun bazu game da N'Soumer. Almajiranta sun ce Allah ya ba ta iko, gami da iyawar ganin makomar da warkar da cuta.[3]
Mai binciken Faransa kuma marubuci Émile Carrey [fr] ya sadu da N'Soumer bayan kama ta a 1857, kuma yana daya daga cikin mahimman kafofin wallafe-wallafen N'Soomer. Ya rubuta cewa tana da kyau, amma tana da kiba, kuma girman ta ya zama abin ban dariya daga sojoji. Ya ce har yanzu kama ta yana da tasiri sosai; ya rubuta cewa "da zarar ta kasance a hannunmu, duk juriya ta ƙare, kuma an tabbatar da nasararmu". [1] Faransanci sun kuma kira ta "La Jeanne d'Arc du Djurdjura" a matsayin ambaton rawar da Joan na Arc ta taka a matsayin mace mai addini da soja; bisa ga al'adar Janar Yusuf ya ba ta taken.