Jump to content

Lela Pandak Lam

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Lela Pandak Lam
Rayuwa
Haihuwa 19 century
ƙasa Maleziya
Mutuwa 20 ga Janairu, 1877
Yanayin mutuwa hukuncin kisa (rataya)
Sana'a

Lela Pandak Lam (ya mutu ranar 20 ga watan Janairu, 1877), ya kasance wanda aka fi sani da Dato Maharaja Lela, ya kasance shugaban kabilanci daga Perak, wanda aka sani da kisan James W. W. Birch, mazaunin Burtaniya na Perak, a ranar 2 ga watan Nuwamba shekara ta 1875. Ya kasance shugaban yankin wanda daga baya ya jagoranci gwagwarmaya da sojojin Burtaniya a Perak. Tare da wasu shugabannin kamar Dato 'Sagor, ya shirya kawance don kashe James W. W. Birch da tsayayya da Birtaniya a Perak. An amince da shawarar sa a wani taro a Durian Sebatang, wanda Sultan Abdullah ya jagoranci a ranar 21 ga Yuli 1875. [1]

Rayuwa ta farko

[gyara sashe | gyara masomin]

Wani zuriyar Daeng Salili, Pandak Lam ɗan sarki ne na Bugis daga Gundumar Luwuk, Sulawesi . A lokacin mulkin Sultan Muzaffar Shah III, ya zo Perak kuma an nada shi Mufti kuma an ba shi taken "Dato Maharaja Lela".

Kashe Birch

[gyara sashe | gyara masomin]

A ranar 2 ga Nuwamba 1875, Dato Maharaja Lela da mataimakinsa Sepuntum sun kashe mazaunin Burtaniya na Perak, James W. W. Birch har ya mutu yayin da Birch ke wanka a bakin kogi kusa da Pasir Salak, wanda ke kusa da Teluk Intan (Teluk Anson) na yau. Kisan Birch ya jagoranci sojojin Burtaniya su kai hari kan Pasir Salak, kuma bayan kwanaki da yawa na yaƙi, shugabannin tawaye sun mika wuya. A cikin shari'ar da aka gudanar tsakanin 14 da 22 ga Disamba a Matang, an kori Sultan Abdullah da Ngah Ibrahim kuma an tura su gudun hijira a Seychelles. An sami Dato Maharaja Lela da laifin kisan Birch kuma an yanke masa hukuncin kisa. An kashe shi ta hanyar ratayewa a ranar 20 ga Janairun 1877 a Taiping . Bayan lamarin, an sauya gwamnatin Burtaniya zuwa Taiping.

Akwai muhawara game da dalilin kisan Birch. Ɗaya daga cikin ra'ayoyin shi ne cewa an kashe shi ne saboda ya haramta bautar a Perak. Dato Maharaja Lela, wanda kudin shiga ya dogara da kamawa da sayar da 'yan asalin Perak ko Orang Asli a matsayin bayi, ya yi fushi kuma ya yi makirci tare da wasu daga cikin masu fataucin bayi don kashe Birch. [1] [2][3] Koyaya, yawancin masu kishin ƙasa na Malay suna yin bikin ne a matsayin jarumi kuma ana ganinsa a matsayin alama ce ta juriya ta Malay game da mulkin mallaka na Burtaniya da kuma motsawar farko na kishin ƙasa na farko.

  • Rentap, jarumin Iban a Sarawak
  • Sharif Masahor
  • Rosli Dhobi, sanannen Malay Sarawakian wanda ya kashe Sir Duncan Stewart
  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":2".