Jump to content

Louise Asmal

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Louise Asmal
Rayuwa
Haihuwa 1938
ƙasa Afirka ta kudu
Mutuwa 2024
Sana'a
Sana'a anti-apartheid activist (en) Fassara da Human Rights Activists (mul) Fassara

Louise Asmal (4 ga Agusta 1938- [23 Nuwamba 2024) 'yar gwagwarmayar kare hakkin jama'a ce haifaffiyar Ingilishi, mai fafutukar kare haƙƙin ɗan adam, kuma marubuciya mai daraja kuma mai bincike. Ta kafa kungiyar yaki da wariyar launin fata ta Irish tare da mijinta Kader Asmal da aka haifa a Afirka ta Kudu a shekarar 1964 kuma ta taka muhimmiyar rawa wajen kawo ƙarshen mulkin wariyar launin fata na Afirka ta Kudu. [1] [2]

Rayuwar Farko

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Mary Louise Parkinson kusa da Birmingham, Ingila zuwa Roy da Phyllis Parkinson. Ta yi karatu a Makarantar Stover a Devon kafin ta kammala karatunta a Kwalejin Jami'ar London a shekarar 1956. Aikinta na farko shine sakatariyar gudanarwa na Majalisar 'Yancin Jama'a ta kasa a Landan. A farkon shekarun 1960 ta haɗu da mijinta Kader Asmal. Ya fito daga Afirka ta Kudu, amma ya koma Landan a shekarar 1959 don yin karatu. [1]

Gwagwarmaya

[gyara sashe | gyara masomin]

Louise da Kader sun haɗu a wani taron tattara kuɗaɗe na yaki da wariyar launin fata a London kuma sun yi aure a shekarar 1961. [3] An hana su shiga mulkin wariyar launin fata a Afirka ta Kudu a ƙarƙashin Dokar Hana Haɗin Aure na 1949 . Dokar, wacce ta haramtawa farar fata auren mutanen wasu jinsi, na ɗaya daga cikin dokoki na nuna wariya na farko da aka yi a zamanin mulkin wariyar launin fata. An yi wa dokar kwaskwarima a shekara ta 1968 don yin tanadin ta don lalata auren jinsi da aka yi yarjejeniya a wasu ƙasashe.

Ba da daɗewa ba suka ƙaura zuwa Dublin, inda za su zauna na shekaru 28. Tare da mijinta ta yi aiki tuƙuru don wayar da kan jama'a game da mulkin wariyar launin fata na Afirka ta Kudu, kuma hakan ya ba da gudummawa ga Ireland ta zama ƙasa ta farko ta yamma da ta hana shigo da kayayyaki daga Afirka ta Kudu. [4] [5]

A cikin shekarar 1964 an kafa ƙungiyar Anti-Apartheid ta Irish tare da Louise da mijinta suna taka muhimmiyar rawa. Louise ta yi aiki a matsayin Sakatariyar Daraja daga shekarun 1965 zuwa 1990. [3] Gidan Asmal a Foxrock ya zama kullum aiki. Louise ta yi iƙirarin cewa an tsara Dokar Haƙƙin Afirka ta Kudu a cikin gidansu - tare da rubuce-rubucen Kader a cikin dafa abinci, Albie Sachs ta rubuta a ɗakin cin abinci, kuma Louise da kanta tana buga rubuce-rubucen su a cikin abin da zai zama ɗaya daga cikin takaddun seminal a cikin ci gaban Afirka ta Kudu, wanda daga baya aka shigar da shi cikin sabon Kundin Tsarin Mulki na Afirka ta Kudu. [5]

Rayuwa ta baya

[gyara sashe | gyara masomin]

Bayan kawo karshen mulkin wariyar launin fata, Louise da Kader sun koma Cape Town inda ban da aikinta na marubuciya, mai bincike, mai gudanarwa da mai fafutuka, Louise ta zama memba na Cibiyar Shari'a da Sulhun Afirka ta Kudu. Mijinta ya zama Ministan Ilimi. [6]

Bayan rasuwarta a shekarar 2024 shugaban ƙasar Ireland Michael D. Higgins da shugaban ƙasar Afrika ta kudu Ramaphosa sun jinjinawa Louise saboda gudunmawar da ta bayar a wannan yunkuri. [5] [7]

  1. 1 2 "Obituary: Louise Asmal, Anti-apartheid and civil rights activist who worked on campaigns in Dublin and played a key role in the rebirth of South Africa". Irish Independent (in Turanci). 2024-12-15. Retrieved 2025-03-08. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content.
  2. "Media Release: Parliament Mourns the Passing of Louise Asmal". Parliament of the Republic of South Africa.
  3. 1 2 "PressReader.com - Digital Newspaper & Magazine Subscriptions". www.pressreader.com. Retrieved 2025-03-08. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":1" defined multiple times with different content.
  4. "Drivetime Monday 9 December 2013". RTE Radio (in Turanci). 2013-12-09. Retrieved 2025-03-07.
  5. 1 2 3 Ireland, Office of the President of. "Media Library News Releases". president.ie (in Turanci). Retrieved 2025-03-07. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":2" defined multiple times with different content.
  6. Sithole, Siyabonga. "Ramaphosa pays tribute to Louise Asmal, a champion of human rights". www.iol.co.za (in Turanci). Retrieved 2025-03-08.
  7. Patel, Faizel (2024-11-27). "Ramaphosa pays tribute to 'quiet heroine' Louise Asmal". The Citizen (in Turanci). Retrieved 2025-03-08.