Lucy Akello
|
| |||||
Election: Shekarar dubu biyu da sha shida, 2021
Election: 2026 Ugandan general election (en) | |||||
| Rayuwa | |||||
| Haihuwa |
Uganda da Amuru District (en) | ||||
| ƙasa | Uganda | ||||
| Karatu | |||||
| Makaranta |
Jami'ar shahidan Uganda master's degree (en) Uganda Martyrs' Secondary School Namugongo (en) Iganga Secondary School (en) Jami'ar Makerere Bachelor of Social Science (en) Cibiyar Gudanarwa ta Uganda certificate (en) International Law Institute (en) | ||||
| Harsuna | Turanci | ||||
| Sana'a | |||||
| Sana'a |
ɗan siyasa, social worker (en) | ||||
| Mamba |
Shadow Cabinet of Uganda (en) 12th Parliament of Uganda (en) | ||||
| Imani | |||||
| Jam'iyar siyasa |
Forum for Democratic Change (en) | ||||
Lucy Akello ma'aikaciyar jin daɗin jama'a ce kuma 'yar siyasa ta Uganda, wacce ta yi aiki a matsayin 'yar majalisa ta mazaɓar mata ta Amuru a majalisar ta 10 (2016 zuwa 2021). [1] [2] [3] An zaɓe ta a majalisa ta goma sha ɗaya mai wakiltar gundumar Amuru a ƙarƙashin jam'iyyar FDC.[4][5] [6] Ita mamba ce a jam'iyyar adawa ta Forum for Democratic Change (FDC), kuma tana aiki a matsayin ministar kwadago, jinsi da ci gaban zamantakewa. [7]
Tarihi da ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Akello a ranar 9 ga watan Oktoba 1980, a yankin Lamogi, gundumar Amuru, a yankin Arewacin Uganda. Mahaifinta John Obina, malami a Jami'ar Kyambogo. [8]
Akello ta halarci makarantar firamare ta Olwal Ocaja, daga baya ta halarci makarantar firamare ta Lacor, Mary Immaculate Primary School Gulu da kuma Kyambogo Primary School don samun takardar shedar kammala firamare. Daga nan ta halarci Makarantar Sakandare ta Iganga don karatunta na O-Level sannan ta tafi Makarantar Shahidai ta Uganda Namugongo, inda ta kammala karatunta na A-Level. An shigar da ita Jami'ar Makerere, a Kampala, inda ta kammala a shekarar 2004, tare da Bachelor of Arts in Social Science. Daga baya, a cikin shekarar 2011, ta sami digiri na biyu a fannin fasaha a fannin ci gaba, daga Jami'ar Shuhada ta Uganda a Nkozi, gundumar Wakiso. [1] [8] [9]
Gogewa a fannin aiki
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekarar 2005, Hukumar Justice & Peace Commission (JPC), wata kungiya mai zaman kanta ce a cikin Cocin Katolika da ke karfafa zaman lafiya da sulhu a Arewacin Uganda da yaki ya daidaita. Ta yi aiki a can na tsawon shekaru goma, inda ta fara aiki a matsayin jami'in shirye-shirye, sannan a matsayin manajar shirye-shirye sannan daga shekarun 2006 zuwa 2014, a matsayin babbar darakta. Ta mayar da hankali a kan 'yancin ɗan adam, yancin filaye, 'yancin mata da 'yancin yara. [1] [8]
Aikin siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]A watan Oktoba 2014, Betty Bigombe, 'yar majalisar mata ta gundumar Amuru ta yi murabus don ɗaukar alƙawari a Bankin Duniya, a Washington, DC. [10] An shirya zaɓe na musamman domin cike kujerar ta a watan Disambar 2014. Akello, wacce ke neman tikitin jam'iyyar adawa ta FDC, ta doke wasu 'yan takara bakwai sannan ta yi nasara. [11] [12] A lokacin zaɓen 'yan majalisar dokoki na shekarar 2016, ta sake tsayawa takara cikin nasara, a kan tikitin FDC. [13] Ta yi magana sau 30 a cikin shekarar farko ta majalisar ta 10. [14]
Dokar hana Luwaɗi
[gyara sashe | gyara masomin]Akello na ɗaya daga cikin ‘yan majalisar da suka yi kira da a sabunta dokar hana luwaɗi da madigo.[15] Kotun tsarin mulki ta Uganda ta yanke hukuncin haramta wannan doka, da ke hana 'yancin faɗin albarkacin baki kan 'yancin jama'a na LGBT da aikata laifukan luwaɗi. Ta yi nasara a burinta yayin da aka zartar da dokar hana luwaɗi a watan Mayu 2023. Dokar ta ci karo da Yarjejeniya ta Duniya ta Hakkokin Ɗan Adam da Yarjejeniyar Ƙasa da Ƙasa kan 'Yancin Bil Adama da Siyasa da Majalisar Dinkin Duniya ta amince da shi yayin da take keta 'yancin faɗin albarkacin baki da aiwatar da hukuncin kisa.[16]
Ta kuma yi magana game da haƙƙin wannan yanki na yawan jama'a a abubuwan da suka faru na duniya, misali taron da aka yi a Italiya wanda Majalisar Iyali ta Duniya ta shirya a shekarar 2019. [17]
Iyali
[gyara sashe | gyara masomin]Akello uwace da take da aure. [8]
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Angelline Osegge
- Winnie Kiiza
- Joy Atim
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 3 POUG (20 November 2017). "Parliament of Uganda: Members of The 10th Parliament: Akello Lucy". Parliament of Uganda (POUG). Archived from the original on 12 November 2017. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ 93.3 KFM (7 December 2014). "Lucy Akello to be sworn in as new Amuru Woman MP on Tuesday". Kfm.co.ug (93.3 KFM). Archived from the original on 1 December 2017. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ "Amuru Woman MP sued over election". Monitor (in Turanci). 2021-01-18. Retrieved 2023-02-04.
- ↑ "Lucy Akello". theyworkforyou.github.io. Retrieved 2023-02-04.
- ↑ FDC's Lucy Akello wins Amuru by-elections (in Turanci), retrieved 2023-02-04
- ↑ "Lucy Akello". theyworkforyou.github.io. Retrieved 2023-02-04.
- ↑ Nafula, Anna (22 June 2016). "The FDC shadow cabinet list out". Capitalradio.co.ug (Uganda Capital FM). Archived from the original on 1 December 2017. Retrieved 20 November 2017.
- 1 2 3 4 Sadab Kitatta Kaaya (14 December 2014). "New Amuru broom speaks out". Archived from the original on 1 December 2017. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ "Amuru Woman MP sued over election". Monitor (in Turanci). 2021-01-18. Retrieved 2023-02-04.
- ↑ Staff Writer (3 October 2014). "Bigombe Resigns As Amuru MP". Archived from the original on 17 October 2015. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ Owich, James; Makumbi, Cissy (1 January 2015). "Amuru Woman MP sued over election". Retrieved 20 November 2017.
- ↑ NTV Uganda (22 November 2014). "FDC's Lucy Akello wins Amuru Woman MP by-election". NTV Uganda. Archived from the original on 1 December 2017. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ Otto, Alex (22 January 2016). "TDA Withdraws Support From Amuru Woman MP". Uganda Radio Network. Retrieved 20 November 2017.
- ↑ Ocaido, Patrick (17 July 2017). "Most Silent, Active MPs Named". Uganda7.com. Archived from the original on 1 December 2017. Retrieved 21 November 2017.
- ↑ Dahir, Abdi Latif (2023-03-22). "Uganda Passes Strict Anti-Gay Bill That Imposes Death Penalty for Some". The New York Times (in Turanci). ISSN 0362-4331. Retrieved 2023-09-03.
- ↑ Dahir, Abdi Latif (2023-03-22). "Uganda Passes Strict Anti-Gay Bill That Imposes Death Penalty for Some". The New York Times (in Turanci). ISSN 0362-4331. Retrieved 2023-09-03.
- ↑ "Italy's city of love becomes a battlefield". POLITICO (in Turanci). 2019-04-01. Retrieved 2023-09-03.