Jump to content

M. G. Ejaife

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
M. G. Ejaife
Rayuwa
Haihuwa Okpara Inland, 1 ga Yuni, 1912
ƙasa Najeriya
Mutuwa 6 ga Maris, 1972
Karatu
Makaranta Fourah Bay College (en) Fassara
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa

M. G. Ejaife (an haife shi 1 Yuni 1912 – 6 Maris 1972) ɗan ƙasar Urhobo ne daga Okpara Inland kuma shugaban farko na Primier Urhobo College Effurun, Uvwie. Ya kasance ɗaya daga cikin biyu da suka sami lambobin yabo na guraben karatu daga Urhobo Progress Union a lokacin yakin duniya na biyu. (Dayan wanda ya karba shine G. N. Igho.) Ya dawo Najeriya bayan kammala karatunsa na B.A. digiri na Jami'ar Durham a 1948, don haka ya zama farkon wanda ya kammala karatun Urhobo. Sannan ya zama shugaban makarantar Urhobo College Effurun. Ya kawo waccan shahararriyar makarantar sakandire mai girma a fagage da dama. Daga baya Mista Ejaife ya yi aiki a wasu mukamai da dama a harkokin Urhobo. Shi ne Sanata na farko na Urhobo, wanda ya yi aiki da banbance-banbance a Majalisar Dokokin Najeriya a lokacin Jamhuriyya ta Farko.[1]

Rayuwar farko

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi McNeil Gabriel Ejaife ranar 1 ga Yuni 1912 ga Utujoh Ejaife na Okpara da Temienor Akpowho na Eku a Okurekpo a Agon, ƙabilar Urhobo a Jihar Delta ta Najeriya. Okpara Inland al'umma ce da ke cikin karamar hukumar Ethiope Gabas a jihar Delta a Najeriya. Wannan al'umma zuriyar Masarautar Agbon ce. Ya kasance daya daga cikin 'yan'uwa uku. Babbar mace ce. ’Yan’uwansa biyu su ne Frederick Obodeti Ejaife, lauya, da Johnson Jakovo Ejaife, likita. Yana kuma da wasu 'yan'uwa uku daga wata uwa daban. Daya daga cikinsu James Madedon Ejaife, tela da ke zaune a gidan Ejaife da ke Okpara Waterside. An ba shi suna McNeil bayan kyaftin na wani jirgin ruwa na Burtaniya wanda mahaifiyarsa ta yi kasuwanci tare da shi.[2]

Okpara ya kasance al’ummar noma tun lokacin da Ejaife yake matashi, amfanin gona da ake nomawa a can kamar su dawa, okra da rogo, dangi ne da dangi ne suke noma su. Mahaifinsa hamshakin mai ƙwazo ne wanda kakanninsa duk ƴan al'umma ne da ake mutunta su.

Ilimi da aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

Ya halarci makarantar Anglican a Okpara sannan ya tafi St Andrews Teacher's training college Oyo, a jihar Oyo. Wasu daga cikin mutanen zamaninsa a St Andrews sune: Dr S Taiwo, tsohon sakataren ilimi na tarayya; Chief Ajasin, tsohon minista a gwamnatin tarayyar Najeriya; Rev Alayande tsohon shugaban makaranta a Ibadan Grammar School, Ibadan (wanda aka kafa ranar 31 ga Maris, 1913). Bayan kammala karatunsa daga can a farkon 1930s, ya tafi Warri inda ya koyar a makarantar firamare ta CMS har zuwa ƙarshen 1930s.[3]

Daga baya ya koma Ibuzor da ke jihar Delta inda zai koyarwa a Kwalejin horas da malamai ta St Thomas har ya koma Warri a shekarar 1943. A wannan lokacin ya dukufa wajen karatun firamare, ya zauna ya samu digirinsa na Landan, kamar yadda ake kira a lokacin. A daidai wannan lokacin, al'ummar Urhobo, musamman Cif Mukoro Mowoe, sun gane kwazonsa na karatun boko. Karkashin jagorancin na baya-bayan nan, ana shirin samar da makarantar sakandare. Saboda yuwuwar da aka gani a McNeil Ejaife, an ba shi tallafin karatu don yin karatu a ƙasashen waje.

A shekara ta 1944 ya bar matarsa ​​da ’ya’yansa maza uku masu shekaru biyar, hudu, da biyu ga mahaifin surukinsa a Warri sannan ya wuce Kwalejin Fourabay da ke Saliyo a matakin farko na karatun digirinsa. Ya yi digirinsa na tsakiya a fannin fasaha bayan wata goma sha takwas sannan ya wuce Jami'ar Durham ta kasar Ingila inda ya kammala digirinsa na BA a fannin kere-kere a shekarar 1948. Kasancewar ya kammala karatunsa na farko na Urhobo, ya koma wata babbar tarba daga al'ummar Urhobo. Cif Onokar Aghoghovia ne ya ba da jigilar ayarin motocin. An gudanar da liyafar ne a gidan Cif Mukoro Mowoe da ke kan titin Okere, Warri. Wadanda suka halarta a lokacin akwai Cif Mowarin, Cif James Obahor, Cif Akpoteheri Edewor na Robert Road Warri.[4]

  1. http://www.waado.org/educationmatters/UrhoboCollege/UrhoboCollege-Okpako.html Retrieved April 19, 2014.
  2. https://web.archive.org/web/20130117054203/http://www.academicexcellencesociety.com/rural_development_and_socio_cultural_associations.html Retrieved April 19, 2014.
  3. http://www.edo-nation.net/nowao1.htm Retrieved April 19, 2014.
  4. http://ucosaonline.com/?page_id=235 Retrieved April 19, 2014.