Mai hikima
| Mai hikima |
|---|


Sago / / ˈseɪɡoʊ / ) sitaci ne da aka samo daga ƙwayar bishiya, ko kuma ƙwayar ƙwaya mai laushi, na nau'ikan tushen dabino daban-daban na wurare masu zafi, musamman na Metroxylon sagu . [1] Babban abinci ne na mutanen ƙauye na New Guinea da Tsibirin Maluku, inda ake kiransa saksak, rabia da sagu . Mafi yawan samar da sago yana fitowa ne daga yankin Melanesia, musamman Gabashin Indonesia . Ana aika adadi mai yawa na sago zuwa Turai da Arewacin Amurka don girki. [2] A al'ada ana dafa shi kuma ana cin sa ta hanyoyi daban-daban, kamar birgima a cikin ƙwallo, a gauraya da ruwan zãfi don samar da manna mai kama da manne ( papeda ), ko kuma a matsayin fanke .
Sau da yawa ana samar da Sago a kasuwa a cikin nau'in "lu'u-lu'u" (ƙananan tarin sitaci mai zagaye, wanda aka ƙara gelatin ta hanyar dumama). Ana iya tafasa lu'u-lu'u na Sago da ruwa ko madara da sukari don yin pudding mai daɗi na sago . [3] Lu'u-lu'u na Sago suna kama da sitaci masu lu'u-lu'u na wasu asali, misali sitaci na rogo ( tapioca ) da sitaci na dankalin turawa. Ana iya amfani da su a wasu jita-jita, [4] kuma lu'u-lu'u na tapioca galibi ana tallata su a matsayin "sago", tunda suna da rahusa sosai don samarwa. [5] Idan aka kwatanta da lu'u-lu'u na tapioca, ainihin lu'u-lu'u na sago ba su da fari, ba su da daidaito a girma, suna da rauni kuma suna da sauri. [5]
Ana kuma amfani da sunan sago a wasu lokutan don sitaci da aka samo daga wasu tushe, musamman sago cycad, Cycas revoluta . Sago cycad kuma ana kiransa da sago dabino, kodayake wannan ba daidai ba ne domin cycads ba dabino ba ne. Cire sitaci da ake ci daga sago cycad yana buƙatar kulawa ta musamman saboda yanayin guba na cycads. [6] Ana amfani da Cycad sago don dalilai da yawa iri ɗaya da sago dabino.
Ba a barin ' ya'yan itacen dabino da aka samar da sago su nuna sosai, domin cikakken nuna yana kammala zagayowar rayuwar bishiyar kuma yana shanye ragowar sitaci a cikin akwati don samar da iri har zuwa mutuwa, yana barin harsashi mai rami. Ana yanke dabino lokacin da suka kai kimanin shekaru 15, jim kaɗan kafin ko jim kaɗan bayan bayyanar furen . An raba rassan, waɗanda suka girma 10 to 15 metres (33 to 49 ft), suna rarrabawa. Ana ɗaukar ƙwayar da ke ɗauke da sitaci daga tushe kuma a niƙa ta zuwa foda. Ana murƙushe foda a cikin ruwa a kan zane ko sieve don sakin sitaci. Ruwan da ke ɗauke da sitaci yana ratsawa cikin kwano inda sitaci ke zama. Bayan wasu wanke-wanke, sitaci ya shirya don amfani da shi wajen girki. Dabino ɗaya yana samar da kimanin 360 kilograms (790 lb) na sitaci busasshe.
Bayanan tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Masanin tarihi na kasar Sin Zhao Rukuo (1170–1231) ya yi suna a zamanin daular Song . A cikin littafinsa Zhu Fan Zhi (1225), tarin bayanin kasashen waje, ya rubuta cewa masarautar Boni "ba ta samar da alkama ba, sai dai wiwi da shinkafa, kuma suna amfani da sha-hu (sago) a matsayin hatsi". [7]
Majiyoyi, cirowa da shiri
[gyara sashe | gyara masomin]Sago na dabino
[gyara sashe | gyara masomin]

Ana samun sago bishiya, Metroxylon sagu, a cikin dazuzzukan ƙasa masu zafi da kuma dausayin ruwa mai tsafta a kudu maso gabashin Asiya da New Guinea kuma shine babban tushen sago. Yana jure nau'ikan ƙasa iri-iri kuma yana iya kaiwa mita 30 a tsayi (gami da ganye). Ana kuma amfani da wasu nau'ikan nau'ikan Metroxylon, musamman Metroxylon salomonense da Metroxylon amicarum, a matsayin tushen sago a duk faɗin Melanesia da Micronesia .
Bishiyoyin Sago suna girma da sauri, a cikin tarin shekaru daban-daban kamar ayaba, ɗan tsotsa ɗaya yana girma, sannan ya fure ya mutu. Ana maye gurbinsa da wani ɗan tsotsa, tare da har zuwa 1.5. m na girman tushen tushe a tsaye a kowace shekara. Ganyen suna da kauri kuma ko dai suna da ƙarfin gwiwa ko kuma suna da yanayin hawan dutse matsakaici; ganyen suna da siffar ƙwallo . Kowace gangar jikin dabino tana samar da fure ɗaya a ƙarshen rayuwarta. Ana girbe bishiyoyin Sago a lokacin da suke da shekaru 7-15, kafin ko jim kaɗan bayan bayyanar furannin, kuma lokacin da ganyen suka cika da sitaci da aka adana don amfani wajen haifuwa. Gonaki ɗaya zai iya samar da 150-300 kilogiram na sitaci.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Karim, A. A. (2008). "Starch from the Sago (Metroxylon sagu) Palm Tree—Properties, Prospects, and Challenges as a New Industrial Source for Food and Other Uses" (PDF). Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 7 (3): 215–228. Bibcode:2008CRFSF...7..215K. doi:10.1111/j.1541-4337.2008.00042.x. PMID 33467803.
- ↑ "Flour or meal of sago, starchy roots or tubers (HS: 110620) Product Trade, Exporters and Importers | OEC". OEC - The Observatory of Economic Complexity (in Turanci). Retrieved 2022-04-26.
- ↑ "Sago Pudding with Palm Sugar (Sago Gula Melaka)". mycookinghut.com. 2010-05-23. Archived from the original on March 30, 2022. Retrieved 9 March 2011.
- ↑ "Learn How to Cook Perfect Tapioca Pearls". The Spruce Eats (in Turanci). Archived from the original on 2022-01-22. Retrieved 2022-03-18.
- 1 2 "Real Sago vs Tapioca Pearls + Sago Pudding Recipe". 15 October 2021.
- ↑ Lafferty, Jamie (2020-01-07). "How a Plant Saved a Japanese Island". BBC.
- ↑ Harrisson, Tom (1969). "Volume 1". Brunei Museum Journal. Muzium Brunei. 1: 106.