Makarantar Kasar
|
campaign (en) | |
| Bayanai | |
| Farawa | 1929 |
| Ƙasa | Turkiyya |
| Lokacin gamawa | 1932 |
Makarantar Kasar (Turkiyanci: ) ita ce sunan kamfen ɗin jerin darussan da aka bayar ga manya don koyon haruffa Latin a Turkiyya a cikin 1929-1932.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Daular Ottoman, kamar kasashe da yawa na Islama, sun yi amfani da haruffa na Larabci, duk da cewa ba su iya haifar da wasu wasula na Turkiyya ba. Saboda haruffa sun samo asali ne daga Alkur'ani, an dauke shi ba za a iya canza shi ba. Bayan rushewar Daular, shugaban Jamhuriyar Turkiyya, Mustafa Kemal Atatürk, ya karɓi haruffa na Latin a cikin 1928, yana daidaita shi don ya dace da harshen Turkiyya: ya watsar da "Q", "W" da "X", kuma ya ƙara alamomi don ƙirƙirar nau'ikan "O", "U" da "I", da kuma haruffa masu mahimmanci "Ç", "Ş" da "Ğ". [Lokaci 1]
Canjin haruffa
[gyara sashe | gyara masomin]A watan Yunin 1928, Atatürk ya nemi Mustafa Necati, Ministan Ilimi na Kasa ya kafa kwamitin don karɓar haruffa na Latin. A ranar 9 ga watan Agustan 1928, Atatürk ya ba da sanarwar cewa haruffa na Latin zai maye gurbin haruffa ta Larabci. A ranar 1 ga Nuwamba 1928, majalisa ta zartar da dokar sabon haruffa na Turkiyya a matsayin Dokar No. 1353, kuma a ranar 11 ga Nuwamba 1928 gwamnati ta yanke shawarar kafa "school of the nation". An fara aikin ne a ranar 24 ga Nuwamba 1928. Wadannan makarantu a zahiri jerin gajerun darussan ne ga manya. A cewar Falih Rıfkı Atay, memba na kwamitin, koyon haruffa na Latin ya fi wuya ga mutanen da suka iya karatu da rubutu, waɗanda suka riga sun yi amfani da haruffa Larabci fiye da mutanen da ba su iya karatu da rubutawa ba.[1] Ya kara da cewa idan yawan karatu da rubutu bai kasance kadan ba, ba za a iya amfani da sake fasalin haruffa ba.
Ranar farko ta kamfen ɗin
[gyara sashe | gyara masomin]
ThMisali na farko na makarantar Nation an kafa shi ne a Fadar Dolmabahçe . Farawa daga 1 ga Janairu 1929, an bude makarantu da yawa a duk faɗin ƙasar. Mustafa Necati, wanda ke da alhakin waɗannan makarantu, ya mutu a ranar da aka buɗe makarantun saboda appendicitis. Yanzu an dauke shi daya daga cikin masu gabatarwa na haruffa na Turkiyya.
Dokokin makaranta
[gyara sashe | gyara masomin]Dangane da ka'idoji, waɗannan makarantu wajibi ne ga kowa da kowa a cikin shekaru 14-45. An ba da darussan biyu a kowane mako ga mata yayin da darussin hudu a mako suna samuwa ga maza. Tsawon lokaci ya kasance watanni 2-4 dangane da ilimin da ya gabata na mahalarta.[2] An kuma ba da darussan ga fursunoni. A cikin shekarun 1930, yawancin ƙauyuka ba su da makarantu. Ga waɗannan ƙauyuka an kafa ƙungiyoyin koyarwa na wayar hannu. Ana sa ran duk mahalarta za su wuce jarrabawar ƙarshe don samun takardar shaidar. Babban mai shiga kowane makaranta ya sami hoto da aka sanya hannu na Atatürk da littafi na kundin tsarin mulkin Turkiyya.[3]
Atatürk, wanda ya sami taken başöğretmen (a zahiri "babban malami") ya shiga cikin shirin makarantar na kasa, kuma ya koyar da sabon haruffa a tafiye-tafiyensa.
Ƙarshen
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekara ta farko, yawan makarantu, a zahiri ɗakunan ajiya, sun kasance 20,487, kuma yawan mahalarta sun kasance 1,075,500. Maza 485,632 da mata 111,378 sun sami takaddun shaida.[4] A ƙarshen lokacin a cikin shekarun 1930, jimlar adadin masu digiri sun kai 1,217,144.[3]
Bikin Tunawa
[gyara sashe | gyara masomin]Farawa daga 1981, 24 Nuwamba, kasancewar ranar farawa ta aikin, ana tunawa da ita kowace shekara a matsayin "ranar Malami" a Turkiyya.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Refik Halit Karay:Çankaya,ISBN 975-6461-05-5 p 482
- ↑ "Online encyclopaedia" (in Harshen Turkiyya). Archived from the original on 2023-10-28. Retrieved 2016-01-03.
- ↑ 3.0 3.1 Serenti page (in Turkish)
- ↑ "Turkish reform page" (in Harshen Turkiyya). Archived from the original on 2016-03-04. Retrieved 2025-09-15.