Jump to content

Mampong

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Mampong


Wuri
Map
 7°04′N 1°24′W / 7.07°N 1.4°W / 7.07; -1.4
Ƴantacciyar ƙasaGhana
Yankuna na GhanaYankin Ashanti
Gundumomin GhanaMampong Municipal District
Yawan mutane
Faɗi 42,037 (2024)
Bayanan Tuntuɓa
Kasancewa a yanki na lokaci
Wasu abun

Yanar gizo mma.gov.gh

Mampong birni ne, kuma babban birnin karamar hukumar Mampong a yankin Ashanti na Ghana . [1] Tun daga 2012, garin yana da yawan jama'a 42,037. Garin gida ne ga Mamponghene, Nana Osei Bonsu II .

Agona-Akrofoso, sau da yawa ana ɗaukarsa a matsayin 'Tsohon Mampong', ita ce babban birnin jihar Mampong, ɗaya daga cikin jihohin Akan 4 a ƙarƙashin jihar Denkyira . [2] Ana zargin cewa an kafa shi a daidai lokacin da Kumasi. Babban birnin shine wuri na farko da ya karbi bakuncin Mampong Stool ko Silver-Stool na Mamponghene. Ba da daɗewa ba bayan kafa Masarautar Ashanti, an ƙaura babban birnin zuwa wani yanki da ake kira Botaase, daga baya aka sani da Mampong.[3][4]

Tattalin Arziki

[gyara sashe | gyara masomin]

Kimanin kashi 60% na ma'aikata suna aiki a aikin noma, sannan kuma sabis, Kasuwanci da masana'antu. Manyan amfanin gona da aka shuka sun haɗa da karoshi da groundnuts.[1] Ƙananan kasuwanci na iya kasancewa a duk faɗin garin, gami da injunan niƙa, wanda ke taka muhimmiyar rawa a masana'antar abinci ta gida. Kodayake, ma'adanai suna da babban damar gurɓata, wanda ya haifar da guba ta abinci.[5]

Mampong tana cikin yankin gargajiya na Mampong tare da wasu cibiyoyin jama'a 48.[6] Garin kuma shine cibiyar Diocese na Anglican na Asante Mampong, wanda aka kaddamar a shekarar 2014. [7] A ranar 3 ga Maris 1995, Paparoma John Paul II ya kirkiro Roman Catholic Diocese na Konongo-Mampong, wanda hedkwatarsa ke nan. Yana da diocese na sufragán na Lardin Ikklisiya na Kumasi . [8]

Yanayin ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Garin yana da iyaka da Gundumar Sekyere ta Kudu zuwa kudu, Gundumar Sekyere ta Tsakiya zuwa gabas da Gundumar Ejura Sekyedumase zuwa arewa.[1] Tana kusa da kilomita 60 kilometres (37 mi) (37 daga Kumasi.[9]

Mampong yana da Yanayin savanna na wurare masu zafi (Köppen climate classification Aw), yana fuskantar lokutan rigar da lokacin fari kuma zafin jiki yana da zafi a duk shekara. Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara yana kusa da 1,270 millimetres (50 in) mm () kuma matsakaicin zafin jiki na kowane wata yana daga 22 zuwa 30 ° C (72 zuwa 86 ° F). [1]

Albarkatun mutane

[gyara sashe | gyara masomin]
Bude Zipline a Mampong. Jakadan Stephanie Sullivan da mijinta sun shiga cikin bikin.

A ranar 10 ga Oktoba 2019, Hukumar Bayar da Drone ta Ghana ta kaddamar da sansanin isar da jirgi mara matuka a Mampong, ɗaya daga cikin cibiyoyin jama'a guda huɗu a kasar da aka haɗa a cikin shirin.[10] Manufar wurin ita ce amfani da drones don isar da kayan kiwon lafiya a duk fadin yankin. Zipline ne ke sarrafa drones, kamfanin robotics da ke zaune a California.[11]

Babban cibiyar ilimi a garin shine Kwalejin Fasaha ta Mampong . An kafa shi a shekarar 1967 a matsayin cibiyar ilimi ta malamai kuma An amince da shi zuwa matakin ilimi na sakandare a shekarar 2007. Tana da alaƙa da Jami'ar Ilimi, Winneba . [12]

Wadannan sune jerin kwalejoji / jami'o'i da manyan makarantun sakandare a Mampong: [13][14]

Kolejoji / Jami'o'i
  • Kwalejin Ilimi (Jami'ar Ilimi ta Mampong Campus)
  • Kwalejin Horar da Nursing da Midwifery, Mampong
  • Kwalejin Fasaha ta Mampong
  • Kwalejin Ilimi ta St. Monica
Manyan makarantun sakandare
  • Babban Makarantar Sakandare ta Amaniampong
  • Babban Makarantar Sakandare ta St. Monica
  • St. Joseph Seminary Senior High School, Mampong (tsohon Sekyereman Secondary School)
  • Kofiase Adventist Babban Fasaha
  • Babban Makarantar Sakandare ta Oduko Boatemaa

Shahararrun mazauna

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Akwasi Amankwa Afrifa (1936-1979), tsohon Shugaban kasa, soja kuma ɗan siyasa [15]
  • Akwasi Ampofo Adjei (an haife shi a shekara ta 1947), wanda ya kafa kuma shugaban Kumapim Royals Band, babban mawaƙi [16]
  • J. H. Kwabena Nketia (1921-2019), masanin ilimin kabilanci da mawaƙa
  • Ebenezer Augustus Kwasi Akuoko (1928-2021), lauya [17]
  • Gerald Asamoah (an haife shi a shekara ta 1978), ɗan wasan ƙwallon ƙafa mai ritaya wanda ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙwallon ƙasa ta Jamus da FC Schalke 04 [18]
  • Benjamin Samuel Kofi Kwakye (an haife shi a / a), tsohon Sufeto Janar na 'yan sanda na Ofishin' yan sanda na Ghana [19]
  • Agyeman Badu Akosa (an haife shi a shekara ta 1953), malamin Ghana, ɗan siyasa, masanin ilimin cututtuka [20]
  • Reginald Reynolds Amponsah (1919-2009), masanin tukwane, ɗan siyasa, tsohon Ministan Jiha
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 "2010 Mampong Municipal census" (PDF). Ghana Statistical Service. Retrieved 28 July 2024. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Mampong overview" defined multiple times with different content
  2. Agyei, I.; Adu-Agyem, J.; Agyapong, K.A. (11 November 2013). "The Philosophical And Aesthetic Significance Of The Silver-Stool Of Mampong-Asante In Ghana". International Journal of Innovative Research and Development. 2 (11). doi:10.5281/zenodo.4011810. Retrieved 28 July 2024.
  3. Wilks, Ivor (1960). "Mampong, Ashanti: A Traditional History to the Reign of Nana Safo Kantanka". Transactions of the Historical Society of Ghana. 4 (2): 21–25. JSTOR 41405728.
  4. Wilks, Ivor (1960). "A Note on the Traditional History of Mampong". Transactions of the Historical Society of Ghana. 4 (2): 26–29. JSTOR 41405729.
  5. Yar, D.; Kwenin, W.; Balali, G.; et al. (2023). "Food milling machines are hosts to pathogenic bacteria: A cross-sectional study in the Asante Mampong Municipal, Ghana". Scientific African. 20 (8). doi:10.1016/j.sciaf.2023.e01673.
  6. Agyei, I.; Adu-Agyem, J.; Agyapong, K.A. (11 November 2013). "The Philosophical And Aesthetic Significance Of The Silver-Stool Of Mampong-Asante In Ghana". International Journal of Innovative Research and Development. 2 (11). doi:10.5281/zenodo.4011810. Retrieved 28 July 2024.
  7. "A new diocese for West Africa". Anglican Communion News Service. 25 November 2014. Retrieved 7 December 2014.
  8. David M. Cheney (3 April 2025). "Profile of the Roman Catholic Diocese of Konongo-Mampong". Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 16 July 2025.
  9. Wilks, Ivor (1960). "A Note on the Traditional History of Mampong". Transactions of the Historical Society of Ghana. 4 (2): 26–29. JSTOR 41405729.
  10. Sylverken, A.; Owusu, M.; Agbavor, B.; et al. (1 November 2022). "Using drones to transport suspected COVID-19 samples; experiences from the second largest testing centre in Ghana, West Africa". PLOS One. 17 (11). Bibcode:2022PLoSO..1777057S. doi:10.1371/journal.pone.0277057. PMC 9624400 Check |pmc= value (help). PMID 36318579 Check |pmid= value (help). ...Located in Mampong in the Ashanti region and the Omenako site in the Eastern region of Ghana,...
  11. "Ghana launches second drone delivery base at Asante Mampong". Graphic Online. 10 October 2019. Retrieved 29 July 2024.
  12. "Mampong Technical College of Education". T-tel. Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 4 August 2024.
  13. "Meduma arson: Victim gets support to enable him further his education - MyJoyOnline.com". www.myjoyonline.com (in Turanci). 2021-03-26. Retrieved 2022-05-26.
  14. "Learning centers in Mampong Municipal District, Ashanti Region". ghana-streets.openalfa.com (in Turanci). Retrieved 2023-05-23.
  15. "Lt. Gen Akwasi Amankwa Afrifa Profile". GhanaWeb. Archived from the original on 8 June 2007. Retrieved 12 August 2024.
  16. "Akwasi Ampofo Adjei dies". ghanaweb.com. 3 August 2004. Retrieved 12 August 2024.
  17. "Eight Top Officers Executed". Ghana News. Washington: Embassy of Ghana. 8 (7): 6. July 1979. Retrieved 12 August 2024.
  18. "Sporting director Rouven Schröder fills key first-team positions - Fußball - Schalke 04". Fußball (in Turanci). 28 May 2021. Retrieved 12 August 2024.
  19. "Retired IGPs present document to Government". 5 October 2006. Retrieved 12 August 2024.
  20. "COVID-19: Prof. Badu Akosa Unhappy With Akufo-Addo Lifting Of Lockdown". Modern Ghana (in Turanci). Retrieved 12 August 2024.