Jump to content

Marie Madoé Sivomey

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Marie Madoé Sivomey
mayor (en) Fassara

24 ga Yuli, 1967 - 17 Mayu 1974
Rayuwa
Cikakken suna Marie Madoé Gbikpi Benissan
Haihuwa Aného (en) Fassara, 3 ga Yuli, 1923
ƙasa Togo
Mutuwa Lomé, 15 Satumba 2008
Karatu
Harsuna Faransanci
Sana'a
Sana'a civil servant (en) Fassara da ɗan siyasa

Marie Madoé Sivomey (an haife ta a watan Yuli 3, 1923 - Satumba 15, 2008), Marie Madoé Gbikpi–Benissan, 'yar siyasa ce 'yar Togo wacce ita ce mace ta farko da ta zama magajiyar gari a Togo, mai kula da babban birnin ƙasar, Lomé, daga shekarun 1967 zuwa 1974.

Rayuwar farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haife ta a cikin shekarar 1923 a cikin dangin Kirista a Aneho, wani gari a kudu maso gabashin Togo na yankin Maritime, cibiyar ruhaniya na mutanen Guin-Mina. Ɗan uwanta, Jean Kuassi Gbikpi, ya zama babban Bishop na Lomé daga baya.

Bayan ta fara karatun firamare a Aneho, ta kammala karatu a Porto-Novo, Benin. Daga nan ta halarci Cours Complémentaire a Lomé. [1]

Aiki a matsayin ma'aikacin'yar gwamnati

[gyara sashe | gyara masomin]

Hukumomin mulkin mallaka na Faransa sun ɗauki Sivomey a matsayin ma'aikacin'yar gwamnati, tana aiki a Ma'aikatar Kuɗi daga shekarun 1940 zuwa 1945. Ta ci gaba da wannan aiki na Sashen Kuɗi a ƙarƙashin tsarin Faransa na Yammacin Afirka daga shekarun 1945 har zuwa 1953, ciki har da Sashen Harajin Kai tsaye na birnin Bobo-Dioulasso, a cikin ƙasar Burkina Faso a yanzu.[2]

Ta koma Togo na dindindin, wacce ta sami 'yancin kai daga Faransa a shekarar 1960, kuma ta goyi bayan jagorancin Sashen Harajin Kai tsaye na ƙasar daga shekarun 1960 zuwa 1962. Daga nan ta yi aiki a matsayin babbar sakatariyar gudanarwa sannan kuma ta yi aiki a matsayin darektar harkokin zamantakewa tun daga shekarar 1963. [1] A sa'i ɗaya kuma, ta wakilci ƙasar Togo a taron ƙarawa juna sani da na 'yan majalisu daban-daban, kuma a shekarar 1961 ta zama mace 'yar ƙasar Togo ta farko da ta shiga taron Majalisar Ɗinkin Duniya.[2]

A cikin wannan lokacin ne ta kuma taimaka wajen tsara L'Union des Femmes du Togo (UFEMTO), kungiyar matan Togo, tare da Marguerite Adjoavi Thompson-Trénou da sauran mata masu fafutuka.[1]

Magajiyar garin Lome

[gyara sashe | gyara masomin]

Bayan juyin mulkin da aka yi a watan Janairun 1967 a Togo da hawan shugaba Gnassingbe Eyadéma, an rusa dukkan zaɓaɓɓun hukumomin ƙasar, an haramta jam'iyyun siyasa, da kuma gudanar da harkokin hukumomin Togo a hannun wakilan wakilai, ko wakilai na musamman. A cikin wannan mawuyacin hali, an naɗa Marie Madoé Sivomey magajiyar garin Lomé a ranar 24 ga watan Yuli, 1967, bisa la'akari da ƙwarewar da ta samu a matsayin ma'aikacin'yar gwamnati. [1]

“Daga cikin masu neman muƙamin magajin gari, ni ne na fi kwarewa a harkokin gwamnati, inda a baya na rika kula da harkokin jin daɗin jama’a,” in ji ta daga baya.[2]She held the position until May 17, 1974.[3][4]

Ta riƙe muƙamin har zuwa ranar 17 ga watan Mayu, 1974. [5]

Bayan shekaru

[gyara sashe | gyara masomin]

A cikin ritayarta, Sivomey ta zauna a Lom-Nava. Ta kasance mai yawan shiga cikin Ikklesiya ta yankin, a matsayinta na mace mai riko da addini wacce a wasu lokutan matasan ƙasar sukan yi mata kakkausar suka kan halin da take ciki. Ta kuma ci gaba da bayar da shawarwari a madadin matan Togo, musamman wajen tallafa wa ilimin mata. [1]

Ta mutu a ranar 15 ga watan Satumba, 2008, a Lomé.

  1. 1 2 3 4 5 Satchivi, Ekoué (2005-03-09). "Marie Madoé Sivomey : une femme exemplaire". Le Togolais (in Faransanci). Archived from the original on 2021-04-12. Retrieved 2020-11-23.
  2. 1 2 3 Gilles, Xavier (2008-08-31). "Les années passent, l'aura de Mme Sivomey demeure intacte". Fofo (in Faransanci). Archived from the original on 2025-03-19. Retrieved 2025-03-19.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  3. Kakaye, Léopold N. Napo (2013). Histoire politique et administrative du togo - regard sur un (in Faransanci). Paris: L'Harmattan. ISBN 978-2-296-24173-2. OCLC 1100866533.
  4. "Élection d'une femme maire de la capitale : le Togo fait mieux que le Sénégal". L-FRII (in Faransanci). 2018-10-05. Archived from the original on 2021-04-11. Retrieved 2020-11-23.
  5. "Élection d'une femme maire de la capitale : le Togo fait mieux que le Sénégal". L-FRII (in Faransanci). 2018-10-05. Archived from the original on 2021-04-11. Retrieved 2020-11-23.