Martti Ahtisaari
Martti Oiva Kalevi Ahtisaari , 23 ga Yuni 1937 - 16 ga Oktoba 2023) ɗan siyasa ne kuma jami'in diflomasiyya na ƙasar Finland wanda ya kasance shugaban ƙasar Finland daga 1994 zuwa 2000. Ya kasance jakadan Finland a Tanzania daga 1973 zuwa 1977 kuma Kwamishinan Majalisar Dinkin Duniya na Namibia daga 1977 zuwa 1981. An san shi da aikinsa na samar da zaman lafiya a ƙasashen duniya, kuma ya sami kyautar Nobel Peace Prize a 2008.
Ahtisaari jakadan Majalisar Dinkin Duniya ne na musamman a Kosovo, wanda aka ɗora masa alhakin shirya tattaunawar matsayin Kosovo . Waɗannan tattaunawar sun yi nufin warware takaddamar da ta daɗe tana faruwa a Kosovo, wadda daga baya ta ayyana 'yancin kanta daga Serbia a 2008. A watan Oktoba na 2008, an ba shi kyautar Nobel Peace Prize "saboda muhimman ƙoƙarinsa, a nahiyoyi da dama da kuma sama da shekaru talatin, don warware rikice-rikicen ƙasa da ƙasa". [1] Sanarwar Nobel ta ce Ahtisaari ta taka muhimmiyar rawa wajen warware manyan rikice-rikice masu ɗorewa, ciki har da na Namibia, Aceh (Indonesia), Kosovo da Serbia, da kuma Iraki .
Kuruciya da farkon aikinta
[gyara sashe | gyara masomin]
An haifi Martti Ahtisaari a Viipuri, Finland (yanzu Vyborg, Rasha) a ranar 23 ga Yuni 1937. [2] Mahaifinsa, Oiva Ahtisaari, wanda kakansa Julius Marenius Adolfsen ya yi hijira tare da iyayensa zuwa Kotka, Finland a shekara ta 1872 daga Tistedalen da ke Kudancin Norway, ya ɗauki takardar zama ɗan ƙasar Finland a shekara ta 1929 kuma ya sanya sunansa na ƙarshe a hannun Adolfsen a shekara ta 1935. [3] Oiva yana aiki a matsayin NCO a cikin rundunar samar da kayayyaki a Viipuri lokacin da aka haifi Martti. [3]
Yaƙin Ci gaba (Yaƙin Duniya na Biyu) ya ɗauki Oiva Ahtisaari a matsayin makanikin soja wanda ba jami'in soja ba ne, yayin da mahaifiyar Martti, Tyyne, ta ƙaura zuwa Kuopio tare da ɗanta don tserewa daga hatsarin yaƙin a 1940. [3] Kuopio shine inda Ahtisaari ya yi yawancin yarintarsa, [4] daga ƙarshe ya halarci makarantar sakandare ta Kuopion Lyseo . [3]
A shekarar 1952, Martti Ahtisaari ya ƙaura zuwa Oulu tare da iyalinsa. [1] A can ya ci gaba da karatunsa a makarantar sakandare, ya kammala karatunsa a shekarar 1956. [2] Ya kuma shiga YMCA ta gida. [1] Bayan kammala aikin soja (Ahtisaari ya riƙe muƙamin kyaftin a Rundunar Sojojin Finland ), [3] ya fara karatu a kwalejin malamai ta Oulu, yana halartar kwas na shekaru biyu wanda ya ba shi damar cancantar zama malamin firamare a shekarar 1959.
Shugaban ƙasar Finland (1994–2000)
[gyara sashe | gyara masomin]Ahtisaari ya fifita jam'i da kuma juriyar addini a bainar jama'a. A sirri, shi da matarsa sun yi addininsu na Kiristanci. Sabanin wasu daga cikin magabatansa da kuma wanda ya gaje shi a matsayin Shugaban Finland, Ahtisaari ya kammala dukkan jawabansa na Sabuwar Shekara da fatan Allah ya albarkaci al'ummar Finland. [5]
A lokacin da Ahtisaari ke shugabancin ƙasa, Boris Yeltsin da Bill Clinton sun haɗu a Helsinki . Ya kuma yi shawarwari tare da Viktor Chernomyrdin da Slobodan Milošević don kawo ƙarshen faɗan da ake yi a lardin Yugoslavia na Kosovo a shekarar 1999.
MANAZARTA
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "The Nobel Peace Prize 2008". Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 10 October 2008.
- ↑ "Martti Ahtisaari". Encyclopedia Britannica. 16 October 2023. Archived from the original on 16 October 2023. Retrieved 21 October 2023.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Ahtisaari, Martti". Suomen kansallisbiografia (The National Biography of Finland) (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 21 October 2023. Retrieved 21 October 2023. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "kansalli" defined multiple times with different content - ↑ Heikkinen, Martti (6 August 2011). "Ahtisaari varttui Kuopion kasarmilla". Helsingin Sanomat (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 23 August 2021. Retrieved 23 August 2021.
- ↑ Huhta, Kari (22 March 1997). "Huippukokous päättyi yhteisymmärrykseen viidestä turvallisuusjulistuksesta[.] Clinton ja Jeltsin aikovat tiivistää Naton ja Venäjän yhteistyötä[.] Presidentti Clinton lähti illalla kotimatkalle". Helsingin Sanomat (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 23 August 2021. Retrieved 23 August 2021.