Jump to content

Martti Ahtisaari

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Martti Ahtisaari
10. Shugaban kasar Finland

1 ga Maris, 1994 - 1 ga Maris, 2000
Mauno Koivisto (mul) Fassara - Tarja Halonen (mul) Fassara
Ambassador of Finland to Mozambique (en) Fassara

1975 - 1977
Ambassador of Finland to Somalia (en) Fassara

1973 - 1977
Ambassador of Finland to Tanzania (en) Fassara

1973 - 1977
Seppo Pietinen (en) Fassara - Tarja Halonen (mul) Fassara
Ambassador of Finland to Zambia (en) Fassara

1973 - 1977
Seppo Pietinen (en) Fassara - Unto Korhonen (en) Fassara
Rayuwa
Cikakken suna Martti Oiva Kalevi Ahtisaari
Haihuwa Vyborg (en) Fassara, 23 ga Yuni, 1937
ƙasa Finland
Mutuwa Helsinki, 16 Oktoba 2023
Makwanci Hietaniemi cemetery (en) Fassara
Yanayin mutuwa Sababi na ainihi
Ƴan uwa
Abokiyar zama Eeva Ahtisaari (mul) Fassara  (1968 -  16 Oktoba 2023)
Yara
Karatu
Makaranta Oulun yliopisto (mul) Fassara 1959)
Kuopio Lyceum High School (en) Fassara 1952)
Oulun Lyseon Lukio (en) Fassara
(1952 - 1956)
Matakin karatu Doctor of Sciences (en) Fassara
Harsuna suomi (mul) Fassara
Turanci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, Mai wanzar da zaman lafiya da Malami
Wurin aiki Namibiya, Kosovo (en) Fassara, Oulunsuu (mul) Fassara, Karachi, Mozambik, Tanzaniya, Zambiya, Mogadishu, Geneva da Dar es Salaam
Employers Majalisar Ɗinkin Duniya  (1977 -  1993)
Kyaututtuka
Mamba Ƙungiyar Dattawa
Digiri kapteeni (mul) Fassara
Imani
Addini Lutheranism (en) Fassara
Jam'iyar siyasa Social Democratic Party of Finland (en) Fassara
IMDb nm2132191

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari , 23 ga Yuni 1937 - 16 ga Oktoba 2023) ɗan siyasa ne kuma jami'in diflomasiyya na ƙasar Finland wanda ya kasance shugaban ƙasar Finland daga 1994 zuwa 2000. Ya kasance jakadan Finland a Tanzania daga 1973 zuwa 1977 kuma Kwamishinan Majalisar Dinkin Duniya na Namibia daga 1977 zuwa 1981. An san shi da aikinsa na samar da zaman lafiya a ƙasashen duniya, kuma ya sami kyautar Nobel Peace Prize a 2008.

Ahtisaari jakadan Majalisar Dinkin Duniya ne na musamman a Kosovo, wanda aka ɗora masa alhakin shirya tattaunawar matsayin Kosovo . Waɗannan tattaunawar sun yi nufin warware takaddamar da ta daɗe tana faruwa a Kosovo, wadda daga baya ta ayyana 'yancin kanta daga Serbia a 2008. A watan Oktoba na 2008, an ba shi kyautar Nobel Peace Prize "saboda muhimman ƙoƙarinsa, a nahiyoyi da dama da kuma sama da shekaru talatin, don warware rikice-rikicen ƙasa da ƙasa". [1] Sanarwar Nobel ta ce Ahtisaari ta taka muhimmiyar rawa wajen warware manyan rikice-rikice masu ɗorewa, ciki har da na Namibia, Aceh (Indonesia), Kosovo da Serbia, da kuma Iraki .

Kuruciya da farkon aikinta

[gyara sashe | gyara masomin]
Ahtisaari mai shekaru 4, an ɗauki hotonsa a ranar haihuwarsa

An haifi Martti Ahtisaari a Viipuri, Finland (yanzu Vyborg, Rasha) a ranar 23 ga Yuni 1937. [2] Mahaifinsa, Oiva Ahtisaari, wanda kakansa Julius Marenius Adolfsen ya yi hijira tare da iyayensa zuwa Kotka, Finland a shekara ta 1872 daga Tistedalen da ke Kudancin Norway, ya ɗauki takardar zama ɗan ƙasar Finland a shekara ta 1929 kuma ya sanya sunansa na ƙarshe a hannun Adolfsen a shekara ta 1935. [3] Oiva yana aiki a matsayin NCO a cikin rundunar samar da kayayyaki a Viipuri lokacin da aka haifi Martti. [3]

Yaƙin Ci gaba (Yaƙin Duniya na Biyu) ya ɗauki Oiva Ahtisaari a matsayin makanikin soja wanda ba jami'in soja ba ne, yayin da mahaifiyar Martti, Tyyne, ta ƙaura zuwa Kuopio tare da ɗanta don tserewa daga hatsarin yaƙin a 1940. [3] Kuopio shine inda Ahtisaari ya yi yawancin yarintarsa, [4] daga ƙarshe ya halarci makarantar sakandare ta Kuopion Lyseo . [3]

A shekarar 1952, Martti Ahtisaari ya ƙaura zuwa Oulu tare da iyalinsa. [1] A can ya ci gaba da karatunsa a makarantar sakandare, ya kammala karatunsa a shekarar 1956. [2] Ya kuma shiga YMCA ta gida. [1] Bayan kammala aikin soja (Ahtisaari ya riƙe muƙamin kyaftin a Rundunar Sojojin Finland ), [3] ya fara karatu a kwalejin malamai ta Oulu, yana halartar kwas na shekaru biyu wanda ya ba shi damar cancantar zama malamin firamare a shekarar 1959.

Shugaban ƙasar Finland (1994–2000)

[gyara sashe | gyara masomin]

Ahtisaari ya fifita jam'i da kuma juriyar addini a bainar jama'a. A sirri, shi da matarsa sun yi addininsu na Kiristanci. Sabanin wasu daga cikin magabatansa da kuma wanda ya gaje shi a matsayin Shugaban Finland, Ahtisaari ya kammala dukkan jawabansa na Sabuwar Shekara da fatan Allah ya albarkaci al'ummar Finland. [5]

A lokacin da Ahtisaari ke shugabancin ƙasa, Boris Yeltsin da Bill Clinton sun haɗu a Helsinki . Ya kuma yi shawarwari tare da Viktor Chernomyrdin da Slobodan Milošević don kawo ƙarshen faɗan da ake yi a lardin Yugoslavia na Kosovo a shekarar 1999.

  1. "The Nobel Peace Prize 2008". Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 10 October 2008.
  2. "Martti Ahtisaari". Encyclopedia Britannica. 16 October 2023. Archived from the original on 16 October 2023. Retrieved 21 October 2023.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Ahtisaari, Martti". Suomen kansallisbiografia (The National Biography of Finland) (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 21 October 2023. Retrieved 21 October 2023. Cite error: Invalid <ref> tag; name "kansalli" defined multiple times with different content
  4. Heikkinen, Martti (6 August 2011). "Ahtisaari varttui Kuopion kasarmilla". Helsingin Sanomat (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 23 August 2021. Retrieved 23 August 2021.
  5. Huhta, Kari (22 March 1997). "Huippukokous päättyi yhteisymmärrykseen viidestä turvallisuusjulistuksesta[.] Clinton ja Jeltsin aikovat tiivistää Naton ja Venäjän yhteistyötä[.] Presidentti Clinton lähti illalla kotimatkalle". Helsingin Sanomat (in Yaren mutanen Finland). Archived from the original on 23 August 2021. Retrieved 23 August 2021.