Maryana Marrash
![]() | |
| Rayuwa | |
| Haihuwa | Aleppo, ga Augusta, 1848 |
| ƙasa | Daular Usmaniyya |
| Mutuwa | Aleppo, 1919 |
| Ƴan uwa | |
| Ahali |
Francis Marrash (en) |
| Karatu | |
| Harsuna | Larabci |
| Sana'a | |
| Sana'a |
maiwaƙe, salonnière (mul) |
| Muhimman ayyuka |
Bint Fikr (en) |
Maryana bint Fathallah bin Nasrallah Marrash (Arabic), wanda aka fi sani da Maryana al-Marrash ko Maryana Marrash al-Halabiyah, marubuci ce kuma mawaki Siriya ta Nahda ko Renaissance ta Larabawa. Ta farfado da al'adar salons na wallafe-wallafen a Duniyar Larabawa kuma ita ce mace ta farko ta Siriya da ta buga tarin shayari. Wataƙila ita ce mace ta farko da ta rubuta a cikin jaridu na yau da kullun na Larabci.
Rayuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Tarihi da ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Maryana Marrash a Aleppo, wani birni na Ottoman Siriya (Syria ta yanzu), ga tsohuwar iyalin Melkite na 'yan kasuwa da aka sani da sha'awarsu ta wallafe-wallafen.[1] Bayan sun sami wadata da matsayi a karni na 18, iyalin sun kafu sosai a Aleppo, kodayake sun shiga cikin matsala: dangi na Maryana, Butrus Marrash, sojojin Wali ne suka kashe shi a tsakiyar rikici na Katolika da Orthodox a watan Afrilu na shekara ta 1818. [2][3] Sauran Katolika na Melkite an tura su gudun hijira daga Aleppo a lokacin tsanantawa, daga cikinsu firist Jibrail Marrash . [4]Mahaifin Maryana, Fathallah, ya yi ƙoƙari ya warware rikicin ɗarika ta hanyar rubuta wani rubutu a 1849, inda ya ƙi Filioque.[lower-alpha 1][6] Ya gina babban ɗakin karatu mai zaman kansa don baiwa 'ya'yansa uku Francis, Abdallah da Maryana cikakken ilimi, musamman a fagen harshen Larabci da adabi. [7][8] Kamar yadda Marilyn Booth ya ce, mahaifiyar Maryana ta fito ne daga "sanannen dangin al-Antaki", wanda ke da alaƙa da Archbishop Demetrius Antachi.[9]
Aleppo ta kasance babbar cibiyar ilimi ta Daular Ottoman, tana nuna masu tunani da marubuta da yawa da ke damuwa da makomar Larabawa.[10] A makarantun mishan na Faransa ne dangin Marrash suka koyi Larabci tare da Faransanci, da sauran harsunan kasashen waje (Italiyanci da Ingilishi). [10] Ta hanyar samar da 'yarsu da ilimi, a lokacin da matan Gabashin Bahar Rum ba su sami komai ba, iyayen Maryana sun kalubalanci imani da ya zama sananne a lokacin cewa bai kamata a ilimantar da yarinya ba "don haka ba za ta zauna a cikin ɗakin karɓar maza ba", kamar yadda Marilyn Booth ya nakalto.[11] Don haka, Fathallah ya sanya 'yarsa mai shekaru biyar a makarantar Maronite.[12] Daga baya, Maryana ta sami ilimi daga nuns na St. Joseph a Aleppo . [13] Daga karshe ta tafi makarantar Ingilishi a Beirut.[14] Baya ga iliminta na yau da kullun a waɗannan makarantu, inda aka fallasa ta ga al'adun Faransanci da Anglo-Saxon, mahaifinta da 'yan uwanta ne suka koya mata, musamman kan batun wallafe-wallafen Larabci.[7] Tarihin farko na Maryana ya ambaci cewa ta yi fice a Faransanci, Larabci da lissafi, kuma ta buga Qanun kuma ta raira waƙa da kyau.[15]
Masanin tarihin Aleppine Muhammad Raghib al-Tabbakh ya rubuta cewa ta kasance ta musamman a Aleppo, kuma "mutane suna kallon ta da ido daban".[16] Kodayake tana da masu sauraro da yawa, da farko tana so ta kasance ba tare da aure ba.[17] Koyaya, an rinjaye ta ta yi aure bayan mutuwar mahaifiyarta, kuma ta zaɓi mijinta Habib Ghadban, zuriyar iyalin Kirista na yankin.[18] Suna da ɗa ɗaya da 'ya'ya mata biyu.[19]
Ayyukan wallafe-wallafen
[gyara sashe | gyara masomin]Tun a farkon shekara ta 1870, Marrash ya fara ba da gudummawa ga labarai da waƙoƙi ga mujallu - musamman Al-Jinan da Lisan al-hal, duka biyu na Beirut.[20] A cikin rubutunta, ta soki yanayin matan Larabawa, tana roƙon mata - ba tare da la'akari da addininsu ba - su nemi ilimi kuma su bayyana kansu kan batutuwan da suka damu da su.[21] An buga tarin waƙoƙinta na Bint fakir (A Daughter of Thought) a Beirut a cikin 1893. Gwamnatin Ottoman ta ba Marrash izini don buga littafinta bayan ta rubuta waka da ke ɗaukaka Sultan Abdul Hamid II.[22][lower-alpha 2] A wasu daga cikin wasu jawabai da aka haɗa a cikin tarin, ta kuma yabo wa gwamnonin Ottoman na Aleppo . [24] Waƙoƙinta sun fi al'ada a cikin salon fiye da ɗan'uwanta Francis', kamar yadda aka kwatanta da waƙoƙin da ta rubuta don kokawa da mutuwarsa; duk da haka, tana gida tare da waƙoƙi na Romantics na Faransa, musamman na Alphonse de Lamartine da Alfred de Musset.[25] Sami Kayyali ya ce game da Marrash:
Fitowar mace da ke rubutawa a cikin manema labarai da kuma rubuta waka a wannan zamanin duhu wani muhimmin abu ne. Tarihinmu na baya-bayan nan ya nuna cewa yana da wuya har ma da maza su karanta da rubutu; bayyanarta a cikin waɗannan daren duhu kamar tauraro mai haske ne a tsakiyar sammai.[26]
Ayyukanta marasa fiction sun haɗa da tarihin marigayi Ottoman Syria, [Tarikh] [Suriya] al-hadith, littafi na farko a kan batun.[27]
Marrash
[gyara sashe | gyara masomin]Marrash ta shahara ne saboda salon da ta gudanar a gidan da ta raba tare da mijinta.[28] Ta yi tafiya zuwa Turai sau ɗaya, kuma abin da ta gani game da rayuwa a can ya burge ta.[29] Kamar yadda Joseph Zeidan ya bayyana:
Bayan dawowarta Aleppo, Maryana Marrash ta juya gidanta zuwa wurin taruwa ga ƙungiyar shahararrun marubuta waɗanda suka haɗu a can a kai a kai don haɓaka abokantaka da juna da tattauna batutuwan adabi, kiɗa, da siyasa da zamantakewa.[7]
Koyaya, a cewar Joseph Zeidan, babu wata hujja da ke tallafawa ko ta kirkiro salon ta ko a'a bayan ta ga irin waɗannan a Turai; a kowane hali, ba ta fara daga farawa ba, tunda "yawancin mahalarta baƙi ne na yau da kullun zuwa gidan iyalinta, inda suke saduwa da mahaifinta da 'yan uwanta biyu. " [22] Membobin salon Maryana sun haɗa da fitattun masu ilimi na Aleppine na maza da mata, [29] ban da 'yan siyasa da membobin rundunar diflomasiyyar kasashen waje.[lower-alpha 3] Marrash ta cika da jawabin ilimi kuma za ta kuma faranta wa baƙi rai ta hanyar kunna Qanun da raira waƙa.[7] Antun Sha'arawi ya bayyana irin daren da aka yi a gidan Marrash:
Sa ko dai duk baƙar fata ko duk fararen riguna da aka ba da umarni daga Paris, Marrash ya dauki bakuncin tarurruka na maraice wanda batutuwa na wallafe-wallafen suka bambanta kamar Mu Chanin - sake zagayowar waƙoƙi bakwai na pre-Islamic - ko aikin Rabelais aka tattauna. An buga wasannin Chess da katin, kuma an gudanar da wasannin 'Akk masu rikitarwa; ruwan inabi da 'araq sun gudana kyauta; mahalarta sun raira waƙa, sun yi rawa, kuma sun saurari rikodin da aka buga a kan phonograph.[31]
Koyaya, Heghnar Zeitlian Watenpaugh ya ɗauka bayanin Sha'arawi ya zama wani ɓangare na apocryphal.[32]
Ayyuka
[gyara sashe | gyara masomin]- Bint fakir (lit. 'Yar Tunanin'), 1893.
- [Tārīkh] [Sūriyā] al-ḥadīth (lit. ''). [27]
Rubuce-rubucen da aka buga a cikin jaridu:
| Taken | Lokaci-lokaci | Ranar | An fassara taken |
|---|---|---|---|
| شامة الجنان | Al-Jinan | July 1870 (15) | Yankunan Kyau na Aljanna [33] |
| جنون القلم | Al-Jinan | July 1871 (13) | |
| مرثية | Al-Jinan | Afrilu 30, 1876 (9) | |
| الربيع | Al-Jinan | Yuli 15, 1876 (14) |
Bayani
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Little is known about the lives of Butrus Marrash and Jibrail Marrash. Butrus was married by the time he was killed, and the name of his father was Nasrallah Marrash; Niqula al-Turk wrote a funeral ode for him.[5]
- ↑ She had dedicated the following lines to the mother of Abdul Hamid II upon the latter's accession to the throne: "As she raised him up from childhood fearful of her responsibilities / So must he now guide the nations with the reins of kingship" (translation by Bruce Alan Masters).[23]
- ↑ Joseph Zeidan and Antun Sha'arawi have mentioned, among these intellectuals: Jibrail al-Dallal, Kamil al-Ghazzi, Rizqallah Hassun, Qustaki al-Himsi, Abd al-Rahman al-Kawakibi, Victor Khayyat, Antun al-Saqqal and his son Mikha'il, and Abd al-Salam al-Tarmanini.[30]
manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Wielandt 1992; Zeidan 1995.
- ↑ Wielandt 1992; Hafez 1993.
- ↑ Wielandt 1992; Charon 1903; Kuroki 1993.
- ↑ Charon 1903.
- ↑ Wielandt 1992, p. 120; Charon 1903, p. 115.
- ↑ Wielandt 1992.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Zeidan 1995.
- ↑ Wielandt 1992; Tomiche 1991.
- ↑ Booth 2001; Ṭarrāzī 1913.
- ↑ 10.0 10.1 Tomiche 1991.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010; Booth 2001.
- ↑ Booth 2001.
- ↑ Dabbāgh 1972; Watenpaugh, K. D., 2006.
- ↑ "Māryānā Marrāsh".
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010; [[#CITEREFAl-MawsūSamfuri:Aynah_al-ṣuḥufīyah_al-Samfuri:AynArabīyah|Al-MawsūSamfuri:Aynah al-ṣuḥufīyah al-Samfuri:AynArabīyah]].
- ↑ [[#CITEREFAl-MawsūSamfuri:Aynah_al-ṣuḥufīyah_al-Samfuri:AynArabīyah|Al-MawsūSamfuri:Aynah al-ṣuḥufīyah al-Samfuri:AynArabīyah]].
- ↑ Halevi & Zachs 2015; Watenpaugh, H. Z., 2010; Eissa 2000; Zeidan 1995.
- ↑ Zeidan 1995; Ende & Steinbach 2010.
- ↑ 22.0 22.1 Zeidan 1995.
- ↑ Masters 2001, p. 179.
- ↑ Zeidan 1995.
- ↑ Somekh 1992; Zeidan 1995.
- ↑ Ashour, Ghazoul & Reda-Mekdashi 2008.
- ↑ 27.0 27.1 Ashour, Ghazoul & Reda-Mekdashi 2008.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010; Watenpaugh, K. D., 2006.
- ↑ 29.0 29.1 Watenpaugh, H. Z., 2010; Zeidan 1995.
- ↑ Zeidan 1995, p. 50; Watenpaugh, H. Z., 2010, p. 229.
- ↑ Watenpaugh, K. D., 2006.
- ↑ Watenpaugh, H. Z., 2010.
- ↑ Halevi & Zachs 2015.
