Jump to content

Masarautar

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

masarautar yanki ne wanda sarkin (emir: Ameer أمير - Turanci: Yarima) ke mulki, [1] lakabin da sarakuna ko manyan masu mulki a Duniyar Musulmi ke amfani da shi. Daga ra'ayi na tarihi, masarautar ƙungiya ce ta siyasa da addini da ta fi ƙanƙanta a cikin KHalifa.[2] Ana iya ɗaukarsa daidai da shugabanci a cikin abubuwan da ba Musulmi ba.

A halin yanzu a duniya, akwai masarauta uku waɗanda ke da kasashe masu zaman kansu (Afghanistan, Kuwait, da Qatar) da kuma jihar da ta ƙunshi tarayyar masarauta bakwai (Damarkin Larabawa). Yawancin masarautun da suka kasance masu zaman kansu a duniya yanzu suna cikin manyan jihohi.

A asalin, masarautar ko Amirate (Arabic: إمارة imārah, jam'i: إمارات imārāt) inganci ne, mutunci, ofis, ko ikon yanki na kowane sarkin (sarki, kwamandan, gwamna, da dai sauransu). A cikin Turanci, ana kiran kalmar /ˈɛmərət, -ɪər-, -ɪt, -eɪt/ ko //ɪˈmɪərət/,-ɪt, iˈ-/ a cikin Turanci na Burtaniya da //ˈɛmərət// ko /ɪˈmɪɪərət/ a cikin Ingilishi na Amurka.

Hadaddiyar Daular Larabawa jiha ce ta tarayya wacce ta kunshi masarautun tarayya guda bakwai, kowannensu ana gudanar da shi ta hanyar sarkin gado, waɗannan bakwai suna samar da Kwalejin zaɓe ga shugaban tarayya da Firayim Minista.

Kamar yadda yawancin masarautun suka ɓace, an haɗa su a cikin babbar jiha ta zamani, ko kuma sun canza salon sarakunansu, misali zuwa Maliki (Larabci don "sarki") ko Sultan, irin waɗannan jihohin masarautar gaskiya sun zama da wuya.

Bugu da ƙari, a cikin Larabci ana iya amfani da kalmar gabaɗaya don nufin kowane lardin ƙasar da memba na rukunin masu mulki ke gudanarwa, musamman na memba (yawanci ana kiransa sarkin) na dangin sarauta, kamar yadda yake a cikin gwamnatocin Saudi Arabiya.

Jerin masarautun yanzu

[gyara sashe | gyara masomin]
Yanayin Afghanistan (gris), Kuwait (ja), Qatar (kore), da masarautun Hadaddiyar Daular Larabawa

Jerin tsoffin masarautun da aka haɗa

[gyara sashe | gyara masomin]

Waɗannan su ne masarautun da ko dai sun daina wanzuwa, ba a gane su ba kuma ba su da iko na gaske, ko kuma an haɗa su cikin wata ƙasa kuma an kiyaye su a matsayin "jihohin gargajiya". An shirya su ta wurin wuri kuma a cikin tsari na ranar shugaban farko da ake kira "emir".

Arewacin Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Masarautar Nekor, yankin Rif na Morocco na zamani 710-1019
  • Masarautar Ifriqiya, Aghlabid Ifriqiia a cikin Tunisiya ta zamani, Aljeriya, Sicily, Morocco, da Libya 800-909
  • Masarautar Tunis, Hafsid Ifriqiya a cikin Tunisiya ta zamani, Aljeriya, da Libya 1229-1574
  • Zab Emirate, Aljeriya ta zamani a kusa da 1400 (gajeren rayuwa)
  • Masarautar Trarza, ta zamani kudu maso yammacin Mauritania 1640s-1910s
  • Masarautar Cyrenaica, gabashin Libya na zamani 1949-1951 (ya zama Masarautar Libya)

Yankin Afirka da ke kudu da Sahara

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Masarautar Harar, gabashin Habasha 1647-1887
  • Zabarma Emirate, arewa maso gabashin Ghana 1860s-1897
  • Masarautar Makka, Yammacin Arabiya 967-1916
  • Masarautar Uyunid, yankin Arabiya na zamani 1076-1253
  • Masarautar Jabrids, Gabas da Tsakiyar Arabiya 1417-1524
  • Masarautar Al-Uyaynah ta tsakiya 1446-1760
  • Masarautar Bani Khalid, Gabashin Arabiya 1669-1796
  • Masarautar Beihan, kudancin Yemen na zamani 1680-1967
  • Masarautar Diriyah, galibi a Saudi Arabia ta zamani da Hadaddiyar Daular Larabawa 1727-1818
  • Masarautar Nejd, tsakiya da gabashin Arabiya 1818-91
  • Masarautar Dhala, kudancin Yemen na zamani farkon karni na 19 zuwa 1967
  • Masarautar Jabal Shammar, arewa maso tsakiyar Arabiya 1836-1921
  • Masarautar Nejd da Hasa, tsakiyar Arabiya 1902-21
  • Masarautar Idrisid ta Asir, Jizan a kudu maso yammacin Saudi Arabia 1906-34
  • Masarautar Bahrain, 1971-2002 (kafin ta kasance a ƙarƙashin Hakim (mai mulki) ; bayan a ƙarƙashin malik (sarki) )
  • Saudi Arabia">Masarautar Saudi Arabia, larduna goma sha uku na Saudi Arabia

Asiya ta Tsakiya

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Masarautar Bukhara, Uzbekistan ta zamani 1785-1920
  • Masarautar Khotan, 1933 arewa maso yammacin China, ta haɗu da Jamhuriyar Turkestan ta Gabas ta Farko

Kudancin Asiya

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Afghanistan" id="mwAVc" rel="mw:WikiLink" title="Emirate of Afghanistan">Masarautar Afghanistan, Afghanistan 1823-1929
  • Afghanistan_(1996–2001)" id="mwAVo" rel="mw:WikiLink" title="Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001)">Masarautar Musulunci ta Afghanistan (1996-2001) , lokacin farko na mulkin Taliban a Afghanistan (wanda aka hambarar)
  • Masarautar Musulunci ta Kunar, kudancin Afghanistan 1991-1991
  • Masarautar Multan
  • Masarautar Habbarid

Gabas ta Tsakiya

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Masarautar Mosul (duba jerin sarakuna don ƙarin), Iraki ta zamani 905-1096, 1127-1222, 1254-1383, 1758-1918
  • Masarautar Melitene, tsakiyar Turkiyya ta zamani a tsakiyar karni na tara zuwa 934
  • Masarautar Amida, Gabashin Turkiyya na zamani 983-1085
  • Masarautar Karaman, kudu maso tsakiyar Anatolia 1250-1487
  • Masarautar Aydin, jihar da ta kunshi Oghuz Turks a Turkiyya ta zamani daga farkon karni na 14 zuwa 1390
  • Masarautar Dulkadir, Turkiyya ta zamani 1337-1522
  • Masarautar Erzincan, ƙarni na 14-15
  • Masarautar Ramazan, Turkiyya ta zamani 1352-1608
  • Lebanon" id="mwAYU" rel="mw:WikiLink" title="Emirate of Mount Lebanon">Masarautar Dutsen Lebanon, Lebanon ta zamani 1516-1842
  • Timur_Emirates" id="mwAYg" rel="mw:WikiLink" title="Timurid Emirates">Masarautar Timurid, daular Timur da ƙananan masarautun da suka bar bayan faduwar Daular Timurid a Gabas ta Tsakiya, 1526-c.1550
  • Masarautar Soran, arewacin Iraki na zamani 1816-35
  • Az Zubayr, gari a cikin Gwamnatin Basra, Iraki a cikin karni na 16
  • Jordan" id="mwAZI" rel="mw:WikiLink" title="Emirate of Transjordan">Masarautar Transjordan, Jordan ta zamani 1921-46
  • Masarautar Musulunci ta Byara, Yankin Kurdistan na zamani, Iraki, 2001-2003
  • Masarautar Armenia, Caucasus 637-884
  • Masarautar Darband, Dagestan 869-1075
  • Masarautar Tbilisi, Georgia ta zamani 736-1080, a cikin suna zuwa 1122
  • Masarautar Arewacin Caucasus, Chechnya da Dagestan a cikin Caucasus 1919-1920
  • Caucasus_Emirate" id="mwAb0" rel="mw:WikiLink" title="Caucasus Emirate">Masarautar Caucasus, Caucasus 2007-2017 (ba a san shi ba)
  • Masarautar Córdoba, Spain ta zamani da Portugal 756-929 (sunan ya canza zuwa Khalifa a cikin 929)
  • Masarautar Badajoz, Portugal ta zamani da yammacin Spain 1009-1151
  • Almería" id="mwAdQ" rel="mw:WikiLink" title="List of Emirs of Almería">Masarautar Almería, yankin Almería da Cartagena a cikin Spain ta zamani kuma a kan 1013-1091
  • Jerez de la Frontera">Masarautar Jerez, garuruwan Jerez de la Frontera da Arcos de la Frontera a kudancin Spain na zamani 1145-1147
  • Masarautar Granada, kudancin Spain na zamani 1228-1492

Yankin Bahar Rum

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Masarautar tsibirin Karita, tsibirin Krata, Girka ta zamani, 824 ko 827/828 zuwa 961
  • Bari" id="mwAfY" rel="mw:WikiLink" title="Emirate of Bari">Masarautar Bari, birnin Bari a kudancin Italiya 847-871
  • Masarautar Malta, 870-1091
  • Sicily" id="mwAfs" rel="mw:WikiLink" title="Emirate of Sicily">Masarautar Sicily, Sicily 965-1072
  • Masarautar Qatansáar, birnin Catanzaro a kudancin Italiya 903-1050
  1. "The definition of emirate". Dictionary.com.
  2. "What is the difference between an emirate and a caliphate? – Shakuhachi.net". Shakuhachi. 6 August 2020. Archived from the original on 3 October 2022. Retrieved 6 February 2025.CS1 maint: unfit url (link)

Samfuri:Arabic terms for country subdivisionsSamfuri:Islamic state