Mata na Dukkanin Red Nations
|
| |
| Bayanai | |
| Iri | ma'aikata |
| Ƙasa | Tarayyar Amurka |
| Tarihi | |
| Ƙirƙira | 1974 |
| Wanda ya samar | |
Mata na All Red Nations (WARN) kungiya ce ta mata ta 'Yan asalin Amurka wacce ta yi yaƙi don' yancin farar hula da na haihuwa na 'yan asalin ƙasar Amirka. An kafa shi a cikin 1974 ta hanyar Lorelei DeCora Means, Madonna Thunderhawk, Phyllis Young, Janet McCloud, Marie Sanchez da sauransu. WARN ya hada da mata sama da 300 daga al'ummomin kabilanci 30 daban-daban. Da yawa daga cikin mambobinta a baya sun kasance masu aiki a cikin Ƙungiyar Indiyawan Amurka kuma sun kasance mahalarta a cikin abin da ya faru na Wounded Knee na 1973. Taron farko ya faru ne a Rapid City, Dakota ta Kudu .
Mata na All Red Nations (WARN) sun goyi bayan lafiyar matan 'yan asalin Amurka, maidowa da tsaro na haƙƙin yarjejeniya, kawar da kayan masarufi na Indiya a wasanni, da kuma zanga-zanga game da kasuwanci na al'adun' yan asalin Amurka. Bugu da ƙari, WARN ta jaddada yawan batutuwan kiwon lafiya kamar lahani na haihuwa, zubar da ciki, da mutuwa a ƙasar 'yan asalin Amurka daga hakar nukiliya da ajiya. WARN ta kuma nuna damuwa game da tilasta wa mata 'yan asalin ƙasar da kuma karɓar yara' yan asalin ƙasar da ba 'yan asalin ƙasa ba. A cikin jaridarsu ta shekara-shekara, WARN ta buga "Theft of Life" don jawo hankali ga ci gaba da tilasta wa mata 'yan asalin ƙasar. A shekara ta 1979, an sake buga labarin don sauraron batutuwan kare hakkin bil'adama na Indiya, wanda aka gudanar a Washington DC a matsayin wani ɓangare na Hukumar Kare Hakkin Bil'adama ta Amurka.
Wani binciken WARN na 1974 ya ba da rahoton cewa, a cikin shekarun 1970s, kashi 40-50% na matan 'yan asalin da aka yi hira sun yi imanin cewa an yi musu kaciya, kodayake binciken da ya biyo baya ya nuna cewa wannan ƙididdigar ta yi yawa. Kimanin yaduwar haihuwa yana da wahala, kamar yadda yawan jama'a ya sami karuwa a wannan lokacin, yayin da yawancin waɗanda suka shiga cikin wannan tsari sun riga sun sami yara uku ko hudu. A sakamakon kokarin da WARN ke yi na jawo hankali ga waɗannan ayyukan, a cikin 1979 Ma'aikatar Lafiya da Ayyukan Dan Adam ta Amurka ta bayar da ka'idojin da ke kula da hana haihuwa. A cikin 1980, WARN ta ba da rahoto wanda ke nuna alaƙar kididdiga tsakanin matakan gurɓata a Pine Ridge Reservation da karuwar abubuwan da suka faru na lahani na haihuwa, zubar da ciki da ciwon daji. An yi amfani da wannan yankin don hakar Ma'adinai na uranium, ya yi aiki a matsayin kewayon bindigogi na soja kuma an sanya shi cikin gurɓataccen herbicide da insecticide daga gonakin da ba a ajiye su ba.
Tarihin kungiyar
[gyara sashe | gyara masomin]Bayani ya bambanta game da ko an kafa WARN a 1974 a Rapid City, Dakota ta Kudu, ko kuma an kafa shi a 1978 a San Francisco, California. [1] Kafin kafa nasu kungiyar, wasu daga cikin matan da suka kafa WARN sun kasance masu gwagwarmaya da ke aiki a cikin Ƙungiyar Indiyawan Amurka (AIM) kuma suna aiki a cikin Wounded Knee Insurrection na 1973. Madonna Thunderhawk da Lorelei DeCora Means dukansu sun kasance wani ɓangare na Pie Patrol a cikin AIM a lokacin da aka mamaye Wounded Knee . Sauran masu haɗin gwiwa guda biyu, Janet McCloud da Phyllis Young, sun kuma shiga cikin wasu ayyukan Red Power. Kusan mata 200 daga kabilun daban-daban sama da 30 sun tafi taron kafa WARN.[2][ana buƙatar hujja][ana buƙatar hujja]
An kafa kungiyar ne sakamakon karuwar takaici tare da rashin ganuwa, kuma saboda tsananta wa shugabannin maza na AIM da FBI ta yi.[3] Gwamnatin tarayya ta kama yawancin masu gwagwarmayar maza amma ba ta kama mata masu gwagwa ba. Tsawon ɗaurin kurkuku ko gwaji ga shugabannin maza ya bukaci mata su cika matsayin jagoranci. Mata sun kafa WARN don mayar da martani ga wannan rashin kulawa da su da kuma ci gaba da kamfen don haƙƙin 'yan asalin ƙasar. Har ila yau, kafa WARN ya ba wa 'yan asalin mata damar mayar da hankali kan batutuwan da suka shafi su a matsayin mata musamman.
zanga-zangar da ayyukan siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]WARN ta kasance kuma tana da hannu sosai a taron kasa kuma tana aiki tare da wasu kungiyoyin mata a kai a kai. Ita memba ce ta Ƙungiyar Mata ta Kasa, wacce ke da niyyar inganta manufofi don inganta abubuwan da ke haifar da mata marasa rinjaye. Babban matakan siyasa da WARN ta dauka sune inganta ilimi da dama, kiwon lafiya, da haƙƙin haihuwa ga matan 'yan asalin Amurka. Har ila yau, yana da niyyar kawo karshen tashin hankali ga mata, da kuma dakatar da cin zarafin 'yan asalin Amurka ta hanyar al'adun gargajiya, kamar amfani da Indiyawa na Amurka a cikin kayan wasan motsa jiki. Kazalika da duk waɗannan WARN suna ba da shawara don kare ƙasar ƙabilar da yarjejeniyoyi.[4]
Don nuna rashin amincewa da batutuwan da WARN ke bayarwa, an dauki matakin siyasa kuma an gudanar da zanga-zangar. A shekara ta 1978, Janet McCloud ta jagoranci tafiya tsakanin shafuka da yawa, daga West Coast har zuwa Washington DC. Gudun ya kai kilomita 3,000. A ƙarshen tafiyar, an gudanar da zanga-zangar a Washington DC. zanga-zambe ta yi adawa da sabbin takardun kudi da aka gabatar waɗanda za su ƙuntata haƙƙin yarjejeniyar 'yan asalin ƙasar, da kuma takardun da za su keta haƙƙin kamun kifi, farauta, ƙasa, da na ruwa da jama'ar ƙasar ke riƙe da su. Fiye da mutane 30,000 sun taru a babban birnin don adawa da waɗannan kudaden. Ba da daɗewa ba bayan taron, McCloud ya yi tafiya zuwa Seattle kuma ya lalata takardun kudi a gaban ofishin wakilin Seattle. Duk da yake wasu zanga-zangar da tarurruka da yawa sun faru a wannan lokacin, wannan shine kawai wanda ke da alaƙa kai tsaye da WARN.[5]
Sun kuma shiga cikin zanga-zangar bututun mai na Keystone XL (KXL) a shekarar 2020. zanga-zangar da aka yi game da gina bututun mai a kusa da wuraren ajiya zai yi barazana ga ruwa da yanayi. Jirgin ya ƙetare akalla ruwa guda biyar da al'ummomin 'yan asalin Amurka ke amfani da su, da kuma ɗaukar ganga na mai a fadin waɗannan ƙasashe. Tare da barazanar yanayi, WARN ta yi zanga-zanga don kare lafiyar 'yan asalin Amurka mata da' yan mata.[6]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Encyclopedia of the Great Plains | WOMEN OF ALL RED NATIONS". plainshumanities.unl.edu. Retrieved 2023-04-15.
- ↑ Boomer, Lee. "Women of All Red Nations". Women & the American Story (in Turanci). Retrieved 2023-04-15.
- ↑ Boomer, Lee. "Women of All Red Nations". Women & the American Story (in Turanci). Retrieved 2023-04-15.
- ↑ "Women of All Red Nations (WARN) | Britannica". www.britannica.com (in Turanci). Retrieved 2024-05-04.
- ↑ Thompson, Becky (2002). "Multiracial Feminism: Recasting the Chronology of Second Wave Feminism". Feminist Studies. 28 (2): 337–360. doi:10.2307/3178747. ISSN 0046-3663. JSTOR 3178747.
|hdl-access=requires|hdl=(help) - ↑ "Warrior Women: #WARNRidesAgain". lakotalaw.org. Retrieved 2024-05-04.