Jump to content

Mathabiso Lepono

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Mathabiso Lepono
Rayuwa
Haihuwa Thibela (en) Fassara, 1942 (82/83 shekaru)
ƙasa Lesotho
Karatu
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, civil servant (en) Fassara da minista

Mathabiso Angeline Lepono (an haife ta a shekara ta 1942) 'yar siyasar Mosotho ce. Ta kasance tsohuwar ministar jinsi, matasa, da wasanni a ƙarƙashin firaministan Lesotho Pakalitha Mosisili.

Rayuwar farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Mathabiso Angeline Lepono a cikin shekarar 1942 a Thibella, ƙauye a gundumar Maseru ta Lesotho. [1] [2]

Saboda dokar wariyar launin fata, mahaifiyarta, ma'aikaciyar gida, ba ta iya zama tare da ita ba. Don haka ta yi kuruciyarta tana zaune tare da dangi daban-daban a faɗin Afirka ta Kudu, daga Klerksdorp zuwa Orlando. Ta fuskanci munanan yanayi a wasu gidajen renonta da yawa. [1]

Ta halarci makaranta a Albarkacin Martin de Porres a Afirka ta Kudu. Bayan ta kammala makarantar firamare a shekara ta 1957, ta koma Lesotho tare da mahaifiyarta. [1] Komawa a Lesotho, ta sami aiki a matsayin mataimakiyar ofis a wani asibiti. Masu kula da ita sun sanya ta a Makarantar Sakandare ta St. Stephen a Mohale's Hoek, tare da mai kula da aikinta da ɗaya daga cikin malamanta da ke ba da kuɗin karatun ta. Gabatarwarta ta farko a siyasa ita ce a wannan lokacin, lokacin da ta shiga Basutoland African Congress a matsayin memba na matasa. [1]

Ko da yake an ba ta tallafin karatu a ƙasashen waje a shekarar 1966, ta zaɓi ta ci gaba da zama a Lesotho kuma ta auri Ntate Lepono. Ta yi ƙoƙarin ci gaba da karatu a Lesotho amma matsalar kuɗi ta hana ta. [1]

Aikin siyasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Lepono ta shiga siyasa ne a matsayin mamba a jam'iyyar Lesotho Congress for Democracy, a wani lokaci tana jagorantar gasar mata. [1] [3]

Ta fara shiga majalisar ministocin Pakalitha Mosisili da ta daɗe tana mulki a shekarar 1999, aka naɗa ta a matsayin ministar muhalli, jinsi, da kuma harkokin matasa. A shekara ta 2002 ta nemi a cire ta daga bayanan muhalli, ta zama ministar jinsi, matasa, da wasanni. [1] [4] [5]

A lokacin da take ministar jinsi, ta sa ido a kan dokar da ta kafa dokar karfin ma’aurata ta shekarar 2006, wadda ta kawar da ikon auren maza a kan matansu da kuma baiwa matan aure karin hakki, da kuma dokar laifuffukan jima’i ta 2003, wadda ta amince da fyaɗe na aure a matsayin laifi, da dai sauransu. [1] [6]

A shekarar 2011, Lepono na ɗaya daga cikin ministoci bakwai mata a majalisar ministoci, tare da 'Mamphono Khaketla, Mannete Ramali, Maphoka Motoboli, Mphu Keneileo Ramatlapeng, Mpeo Mahase-Moiloa, da Pontso Suzan Matumelo Sekatle.

A farkon shekara ta 2012, ta bar jam'iyyar tare da Mosisili don kafa Democrat Congress. [1] [7] Sannan ta zaɓi kin tsayawa takara a babban zaɓen Lesotho na shekarar 2012, inda ta yi ritaya daga muƙamin siyasa a wannan shekarar. [8] [9]

Sama da shekaru goma, har zuwa lokacin da ta yi ritaya a shekarar 2012, ta kasance zaɓaɓɓiyar mamba a Majalisar Dokokin ƙasar Lesotho, mai wakiltar mazaɓar Mafeteng ta Likhoele. [1] [10]

A matsayinta na 'yar siyasa, Lepono an santa da duka karfin maganganunta da kuma yadda take mayar da martani ga rikicin siyasa. [1] [11] [12] Ta ci gaba da shiga cikin harkokin siyasar Democratic Congress tun bayan da ta bar ofis. [13]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Pheko, Lipholo; Moremoholo, Rose (2019-03-15). "A giant of Lesotho politics". The Post (in Turanci). Retrieved 2021-02-16.[permanent dead link]
  2. "Registro #1102402: Lepono, Mathabiso Angeline". United Nations Digital Library System (in Sifaniyanci).
  3. "LCD heavies blast Thabane". Lesotho Times (in Turanci). 2010-04-14. Retrieved 2021-02-16.
  4. "Committee on the Elimination of Discrimination against Women considers report of Lesotho". Office of the High Commissioner for Human Rights. 2011-10-11. Retrieved 2021-02-16.[permanent dead link]
  5. "Lesotho cabinet reshuffled". News24 (in Turanci). 2002-06-12. Retrieved 2021-02-16.
  6. "Lesotho". LII / Legal Information Institute (in Turanci). Retrieved 2021-02-16.
  7. "New party takes over". Lesotho Times (in Turanci). 2012-02-28. Retrieved 2021-02-16.
  8. "Youths 'insult' minister". Lesotho Times (in Turanci). 2012-01-04. Retrieved 2021-02-16.
  9. "Lesotho Ministers". Worldwide Guide to Women in Leadership. Retrieved 2021-02-16.
  10. Zihlangu, Bongiwe (2011-05-15). "'Only collective response can stop famo violence'". Sunday Express (in Turanci). Retrieved 2021-02-16.
  11. "NUL 'drunkards' embarrass officials". Lesotho Times (in Turanci). 2009-02-26. Retrieved 2021-02-16.
  12. "Minister defends youth project". Lesotho Times (in Turanci). 2010-05-19. Retrieved 2021-02-16.
  13. Kabi, Pascalinah (2019-08-29). "First Lady dares Nqosa Mahao". Lesotho Times. Retrieved 2021-02-16.