Mayotte
|
|||||
|
| |||||
|
| |||||
| Wuri | |||||
| |||||
| Territory claimed by (en) | Komoros | ||||
| Ƴantacciyar ƙasa | Faransa | ||||
| Babban birni |
Mamoudzou (mul) | ||||
| Yawan mutane | |||||
| Faɗi | 320,901 (2024) | ||||
| • Yawan mutane | 858.02 mazaunan/km² | ||||
| Harshen gwamnati |
Faransanci Maore (en) Bushi (en) | ||||
| Labarin ƙasa | |||||
| Yawan fili | 374 km² | ||||
| Wuri a ina ko kusa da wace teku | Tekun Indiya | ||||
| Wuri mafi tsayi |
Benara (en) | ||||
| Wuri mafi ƙasa | Tekun Indiya (0 m) | ||||
| Sun raba iyaka da | |||||
| Bayanan tarihi | |||||
| Ƙirƙira | 1974 | ||||
| Tsarin Siyasa | |||||
| • Gwamna |
Ben Issa Ousseni (en) | ||||
| Ikonomi | |||||
| Kuɗi |
euro (mul) | ||||
| Bayanan Tuntuɓa | |||||
| Kasancewa a yanki na lokaci |
UTC+03:00 (mul) | ||||
| Suna ta yanar gizo |
.yt (mul) | ||||
| Tsarin lamba ta kiran tarho | +262 | ||||
| Lambar taimakon gaggawa | *#06# | ||||
| Lambar ƙasa | YT | ||||
| Lamba ta ISO 3166-2 | FR-976, FR-YT da FR-MAY | ||||
| NUTS code | FRA5 | ||||
| INSEE department code (en) | 976 | ||||
| INSEE region code (en) | 06 | ||||
| Wasu abun | |||||
|
| |||||
| Yanar gizo | mayotte.fr | ||||
|
| |||||
Mayotte / / m aɪˈɒt / my-OT ; French , fr ; Shimaore , ;Kibushi,), a hukumance Ma'aikatar Mayotte (French), sashe ne na ƙasashen waje da yanki da kuma tarin yankuna guda ɗaya na Faransa. Yana ɗaya daga cikin sassan Faransa na ƙasashen waje da kuma ɗaya daga cikin yankuna 18 na Faransa, tare da matsayi iri ɗaya da sassan Metropolitan Faransa . Yana da yanki mafi nisa na Tarayyar Turai kuma, a matsayinsa na sashen ƙasashen waje na Faransa, wani ɓangare ne na yankin Turai.
Mayotte tana arewacin Tashar Mozambique a yammacin Tekun Indiya a bakin tekun Kudu maso Gabashin Afirka, tsakanin arewa maso yammacin tsibirin Madagascar da arewa maso gabashin Mozambique a nahiyar. Mayotte ta ƙunshi babban tsibiri, Grande-Terre (ko Maore), ƙaramin tsibiri, Petite-Terre (ko Pamanzi), da kuma wasu tsibirai da ke kewaye da waɗannan biyun. Yankin ƙasar Mayotte yana da 374 square kilometres (144 sq mi) kuma, tare da mutane 320,901 bisa ga kiyasin hukuma na Janairu 2024, yana da cunkoson jama'a sosai, yana da mazauna 858 a kowace kilomita 2 (2,228 a kowace murabba'in mil). Babban birni da lardin shine Mamoudzou a kan babban Grande-Terre. Filin jirgin saman Dzaoudzi-Pamandzi yana kan ƙaramin tsibirin Petite-Terre maƙwabta. Ana kuma kiran yankin da Maore, sunan asalin babban tsibirin.
Faransanci shine harshen hukuma kuma ana magana da shi a matsayin yare na biyu ta hanyar karuwar yawan jama'a, tare da kashi 63% na yawan jama'ar shekaru 14 da haihuwa suna ba da rahoto a cikin ƙidayar 2007 cewa za su iya magana da shi.[1] Akwai harsuna biyu na Mayotte. Mafi yawan magana shine Shimaore, kuma mafi ƙanƙanta magana shine yaren Malagasy da ake kira Kibushi, wanda akwai yare biyu; Kibushi Sakalava, wanda ya fi alaƙa da yaren Sakalava na Malagasy, da Kibushi antalaotsi, wanda yafi alaƙa da yare da Antalaotra na Madagascar ke magana. Shimaore ya rinjayi yarukan biyu.
Tsibirin sun cika da makwabta Gabashin Afirka, tare da isowar Larabawa daga baya, waɗanda suka kawo bangaskiyar addini ta Islama. An kafa sultanate a cikin 1500. Yawancin jama'a a yau Musulmi ne. A cikin karni na 19, Andriantsoly, tsohon sarki na Iboina a Madagascar ya ci Mayotte. Ya sayar da tsibirin ga Faransa a 1841. Nan da nan bayan ikon mallakar Faransa a kan tsibirai, an soke Bautar kuma an shigo da ma'aikata zuwa yankin don yin aiki a gonaki da gonaki. Mayotte ta zaɓi ta kasance tare da Faransa [2] bayan Comoros da ke kusa da ita ta ayyana 'yancin kanta bayan raba gardama na' yancin kai na 1974. [2] Mayotte duk da haka ya zama sashen 101 na Faransa (Jamhuriyar Faransa ta Biyar) a ranar 31 ga Maris 2011 kuma ya zama yankin da ke da alaƙa da Tarayyar Turai a ranar 1 ga Janairun 2014, biyo bayan raba gardama na Maris 2009 tare da sakamako mai yawa don amincewa da kasancewa a matsayin sashen Faransa. Batun shige da fice ba bisa ka'ida ba ya zama da muhimmanci sosai a rayuwar siyasa ta gida a cikin shekarun 2010 da 2020 wanda ya jagoranci Faransa ta shirya Operation Wuambushu .
Yanayin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]
Kalmar Mayotte (ko Maore) na iya nufin dukkan tsibiran sashen, wanda mafi girma daga cikinsu ana kiransa Maore ( French ) kuma ya haɗa da tsibiran da ke kewaye da Maore, musamman Pamanzi ( French ), ko kuma kawai ga babban tsibiri. Ana kyautata zaton sunan ya fito ne daga Mawuti, ƙanƙantar Larabci جزيرة الموت Jazīrat al-Mawt – ma'ana "tsibirin mutuwa" (watakila saboda haɗarin raƙuman ruwa da ke kewaye da tsibirin) kuma an lalata shi zuwa Mayotta a cikin harshen Portugal, daga baya aka mayar da shi Faransanci. Duk da haka, sunan yankin shine Mahore, kuma tushen Larabci yana da shakku.
Babban tsibirin, Grande-Terre (ko Maore), mafi tsufa a cikin Tsibirin Comoro, yana da tsawon kilomita 39 (24 da faɗin kilomita 22, kuma mafi girman matsayi shine Dutsen Benara, a mita 660 (2,165 sama da matakin teku. Saboda dutsen dutse, ƙasa tana da wadata a wasu yankuna. Kayan murjani da ke kewaye da yawancin tsibirin yana tabbatar da kariya ga jiragen Ruwa da kuma wurin zama ga kifi. Dzaoudzi ita ce babban birnin Mayotte (kuma a baya babban birnin duk mulkin mallaka na Comoros) har zuwa 1977, lokacin da aka sake komawa babban birnin zuwa Mamoudzou a babban tsibirin Grande-Terre . Tana kan Petite-Terre (ko Pamanzi), wanda ke da kilomita 10 (4 sq shine mafi girma daga cikin tsibirai da yawa da ke kusa da Maore. Yankin tafkin a bayan kogi yana da kusan kilomita 1,500 (580 sq , yana kaiwa matsakaicin zurfin kusan 80m. An bayyana shi a matsayin "mafi girman shingen-reef-lagoon a cikin kudu maso yammacin Tekun Indiya".[3]
Yanayin ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]Mayotte ita ce mafi tsufa daga cikin manyan tsibirai huɗu na Tsibirin Comoros, sarkar ƙasa da ke fitowa daga taimako jirgin ruwa mai kama da karami a ƙofar Mozambique Channel. Yana da nisan kilomita 295 kilometres (183 mi) (183 a yammacin Madagascar da nisan km 67 kilometres (42 mi) (42 a kudu maso gabashin Anjouan, wani lokacin ana iya ganinsa da faɗuwar rana a cikin inuwa, ya ƙunshi tsibirai da tsibirai masu yawa da aka rufe da ciyayi masu kyau. Tsibirin biyu mafi girma sune Grande-Terre da Petite-Terre, wanda ke da goyon bayan murjani.
- ↑ "LANG1M- Population de 14 ans ou plus par sexe, âge et langues parlées". INSEE (in Faransanci). Government of France. Retrieved 10 October 2013.
- 1 2 "Ce qu'il faut savoir sur Mayotte, le 101e département français". LExpress.fr (in Faransanci). 12 March 2018. Retrieved 5 August 2021.
- ↑ Zinke, J.; Reijmer, J. J. G.; Thomassin, B. A.; Dullo, W.-C.; Grootes, P. M.; Erlenkeuser, H. (2003). "Postglacial flooding history of Mayotte Lagoon (Comoro Archipelago, southwest Indian Ocean)". Marine Geology. 194 (3–4): 181–196. Bibcode:2003MGeol.194..181Z. doi:10.1016/S0025-3227(02)00705-3.
