Jump to content

Mohamed ElBaradei

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Mohamed ElBaradei
Vice President of Egypt (en) Fassara

14 ga Yuli, 2013 - 14 ga Augusta, 2013
Mahmoud Mekki (en) Fassara - no value
Director General of the International Atomic Energy Agency (en) Fassara

1 Disamba 1997 - 30 Nuwamba, 2009
Hans Blix (mul) Fassara - Yukiya Amano (mul) Fassara
Rayuwa
Haihuwa Kairo, 17 ga Yuni, 1942 (83 shekaru)
ƙasa Misra
Mazauni Austriya
Harshen uwa Larabci
Ƴan uwa
Mahaifi Mostafa ElBaradei
Karatu
Makaranta Jami'ar Alkahira
New York University School of Law (en) Fassara
Matakin karatu Ph.D. (mul) Fassara
Harsuna Turanci
Larabci
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa, Mai wanzar da zaman lafiya, masana da Mai kare ƴancin ɗan'adam
Employers Majalisar Ɗinkin Duniya
Kyaututtuka
Imani
Addini Musulunci
Jam'iyar siyasa Constitution Party (en) Fassara
IMDb nm1519752
mohamedelbaradei.com

Mohamed Mostafa ElBaradei (Larabci: محمد مصطفى البرادعي, an fassara shi da romanized: Muḥammad Muṣṭafá al-Barādaʿī, arzarzarz; an haife shi a ranar 17 ga Yuni 1942) lauya ne kuma jami'in diflomasiyya na Masar wanda ya yi aiki a matsayin Darakta Janar na Hukumar Makamashin Nukiliya ta Duniya (IAEA) daga 1997 zuwa 2009, sannan ya zama mataimakin shugaban Masar na wucin gadi daga 14 ga Yuli zuwa 14 ga Agusta 2013.

A matsayinsa na Darakta Janar na IAEA, shi da kungiyar an ba su Kyautar Nobel ta Zaman Lafiya a shekara ta 2005 "saboda kokarin da suka yi na hana amfani da makamashin nukiliya don dalilai na soja da kuma tabbatar da cewa ana amfani da makamaran nukiliya saboda dalilai na zaman lafiya a hanya mafi aminci".[1] A ƙarshen wa'adinsa, an nada shi "Director Janar Emeritus na Hukumar Kula da Makamashi ta Atom ta Duniya". An gabatar da ElBaradei a cikin manema labarai na Yamma saboda ra'ayinsa game da siyasar Masar, musamman Juyin Juya Halin 2011 wanda ya kori Shugaba Hosni Mubarak da juyin mulkin Masar na 2013.

Ilimi da farkon aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi ElBaradei kuma ta girma a Gwamnatin Giza, Babban Alkahira, Misira . Ya kasance ɗaya daga cikin 'ya'ya biyar na Mostafa ElBaradei, lauya wanda ya jagoranci kungiyar lauyoyin Masar. Mahaifin ElBaradei ya kasance mai goyon bayan haƙƙin dimokuradiyya a Misira, yana tallafawa 'yan jarida masu zaman kansu da kuma Shari'a mai zaman kanta.[2]

Biye da sawun mahaifinsa, Mostafa, ElBaradei ya kuma yi karatun shari'a.[3] Ya sami digiri na farko a fannin shari'a daga Jami'ar Alkahira a shekarar 1962, digiri na LLM a shekarar 1971 da kuma digiri na JSD a fannin dokar kasa da kasa a shekarar 1974 daga Makarantar Shari'a ta Jami'ar New York . Takardar jarabawarsa tana da taken "Hakkin wucewa ta hanyar ƙuƙwalwa a lokacin zaman lafiya".

Ayyukan diflomasiyya na ElBaradei ya fara ne a 1964 a Ma'aikatar Harkokin Waje, inda ya yi aiki a Ofishin Jakadancin Masar na Dindindin a Majalisar Dinkin Duniya a New York da Geneva, wanda ke kula da batutuwan siyasa, shari'a, da kuma kula da makamai. Daga 1974 zuwa 1978, ya kasance mataimakin ministan harkokin waje na musamman. A shekara ta 1980, ya zama babban jami'in da ke kula da Shirin Shari'a na Duniya a Cibiyar Horarwa da Bincike ta Majalisar Dinkin Duniya (UNITAR). Daga 1981 zuwa 1987, ya kuma kasance farfesa a fannin shari'ar kasa da kasa a Makarantar Shari'a ta Jami'ar New York .

Ayyukan jama'a a matsayin Babban Darakta na IAEA (1997-2009)

[gyara sashe | gyara masomin]

Lokacin mulkin ElBaradei ya kasance alama ce ta manyan batutuwan da ba su da yawa, wadanda suka hada da binciken da aka yi a Iraki kafin mamayar Maris 2003, da kuma tashin hankali kan shirin nukiliya na Iran.

ElBaradei ya fara aiki a matsayin Darakta Janar na IAEA, wanda ke zaune a Vienna, a ranar 1 ga Disamba 1997, wanda ya gaji Hans Blix na Sweden.[4][5] Hukumar a hankali ta taka muhimmiyar rawa a kokarin hana yaduwar nukiliya, tare da mayar da hankali ga Iraki da Sudan, a lokuta hukumar ta yi ikirarin nasara, kuma daga baya kuma a Koriya ta Arewa da Iran.[3] An sake zabar ElBaradei don karin wa'adi biyu na shekaru hudu a shekara ta 2001 kuma, duk da adawa daga Amurka, zuwa wa'adi na uku a shekara ta 2005.[3]

A ƙarshen watan Agustan 2007, ElBaradei ta kammala yarjejeniyar nukiliya ta sirri "mai rarrabuwa da haɗari" tare da Iran. Jami'an diflomasiyya daga Amurka, Faransa, Burtaniya, da Jamus sun gabatar da zanga-zangar hukuma.[6]

shekara ta 2009 ElBaradei ya bayyana cewa barazanar nukiliyar Iran ta wuce gona da iri kuma babu wata shaida cewa kasar tana kusa da gina makamin nukiliya. Ya kuma ki amincewa da zarge-zargen cewa ya ɓoye burin nukiliyar Iran.[7] Lokacinsa na uku kuma na karshe ya ƙare a watan Nuwamba 2009. ElBaradei ya fuskanci zargi daga Washington, Isra'ila, London, Berlin, da Paris, inda jami'ai suka ga ayyukansa a matsayin ƙoƙari na toshe kokarin su na kara matsin lamba a kan Iran game da shirin nukiliya.[8]

  1. الاقتصادية : وكالة الأنباء المصرية: الشرطة سيطرت بالكامل على ميدان رابعة العدوية Error in Webarchive template: Empty url.. Aleqt.com. Retrieved on 2013-08-14.
  2. "Mohamed ElBaradei". Notable Biographies. 2006. Retrieved 22 March 2011.
  3. 1 2 3 "Mohamed ElBaradei | Biography & Facts | Britannica". www.britannica.com (in Turanci). Retrieved 2023-05-02. Cite error: Invalid <ref> tag; name "britannica.com" defined multiple times with different content.
  4. "IAEA Board Reappoints Director General Mohamed ElBaradei". IAEA. 13 June 2005. Retrieved 22 March 2011.
  5. الاقتصادية : وكالة الأنباء المصرية: الشرطة سيطرت بالكامل على ميدان رابعة العدوية Error in Webarchive template: Empty url.. Aleqt.com. Retrieved on 2013-08-14.
  6. الاقتصادية : وكالة الأنباء المصرية: الشرطة سيطرت بالكامل على ميدان رابعة العدوية Error in Webarchive template: Empty url.. Aleqt.com. Retrieved on 2013-08-14.
  7. الاقتصادية : وكالة الأنباء المصرية: الشرطة سيطرت بالكامل على ميدان رابعة العدوية Error in Webarchive template: Empty url.. Aleqt.com. Retrieved on 2013-08-14.
  8. الاقتصادية : وكالة الأنباء المصرية: الشرطة سيطرت بالكامل على ميدان رابعة العدوية Error in Webarchive template: Empty url.. Aleqt.com. Retrieved on 2013-08-14.