Jump to content

Muhammad Sharefa

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Muhammad Sharefa
Rayuwa
Sana'a

Muhammad Sharefa Sarkin Kano ne wanda ya yi sarauta daga 1703 zuwa 1731. [1][2]

Biography in the Kano Chronicle

[gyara sashe | gyara masomin]

A ƙasa akwai tarihin Muhammad Sharefa daga fassarar littafin Kano Chronicle na Palmer a 1908 a Turanci.[3]

Sarki na 37 shine Mohamma Sharefa dan Dadi. Sunan mahaifiyarsa Mariamma. Ita ce diyar Sarkin Gaiya Farin-Dussi.

A zamanin Sharefa, mutanen Gaiya sun yi tasiri sosai a Kano. Sharefa Sarki ne mai iko. Ya gabatar da ayyuka guda 7 a Kano wadanda duk su ne fashi, wato, Karo, Rinsua, Matafada, Yan Dawaki, Kuaru, Jiziya na ‘yan mata akan aure, da Jizian Kasuwa Kurmi. Ya ƙirƙiri wasu hanyoyi da yawa na satar kuɗi.

Sharefa ta aika Wombai Debba yaki. Wombai ya bar Kano zuwa Kirru, kuma suka yi yaƙi da ita, sun ƙwace ganima da yawa, da maza da yawa. Labari ya zo wa Sharefa cewa Wombai sun kori Kirru kuma babu komai a garin sai toka. Sharefa bai ce komai ba, sai da Wombai Debba ta dawo Kano ta tambaye shi me yake nufi da irin wannan aiki. Wombai ta ce, "Ina son Kano," tana magana cikin kacici-kacici.

A zamanin Sharefa Sarkin Jamfara, Yakubu Dan Mazura, ya zo yaki da Kano. An gwabza yaki a Yergana inda mutanen Jamfara suka fatattaki mutanen Kano. Mutanen Kano suka gudu suka bar Sarki, wanda ya bar Hasan Kanni, Kasheka Bugau, Turaki Mainya Allah Hikimaiyi, Berdi Kereria Yashibka da Dogara Gateri. Duk suka rasa gyalensu. Sharefa ta ce musu, "Ashe dayanku bai san hanyar komawa Kano ba?"

Suka ce, "A'a."

Hasan Kanni ya ce, "Na san hanyar birni."

Sarki ya ce masa, ka nuna min hanya.

Don haka ya nuna wa Sarki hanya har suka zo Rimin Bugunsua. Sarki ya shiga cikin garin da gidansa, ba a bar kowa ya gan shi ba, don haka ya fusata. Hasan Kanni Bugau, Allah Nikimaiyi da Yashibka sun sami karramawa sosai a wurin Sarki saboda fadan da aka yi a Yergana. Bayan haka sai Sarki ya aika da Sarkin Gaiya Jan Hazo, ya ce masa ya yi wa Gaiya katanga. Haka kuma an gina ganuwa a garuruwan Tarkai, Tsokkua, Gano, Dawaki da dai sauransu. Lokacin da Bugau ya zama Turaki Kuka, ya aika da manzanni wurin Sarkin Yawuri don su tambaye shi "Algaitas." Sarkin Yawuri ya ba shi Algaitas goma, da “Kurra-Kurra” guda uku. Dan aike ya taho da su Turaki Bugau. Bugau ya rike su wata 3, ya tura su wajen Maidaki Mariyamma, tunda ta kasance babba. Babu mace kamarta a jahohin Hausa 7. A zamanin Sharefa shanu suka fara zuwa kasar Hausa.

Sarki babban jarumi ne. Daga cikin hakimansa akwai Sarkin Dawaki Sodi, Dan Iya Maji Kudu, Dan Iya Mallam Shadu, Sarkin Jarumai, Malam Bawa, Sarkin Jarumai Akwuria, Dan Iya Dashina, Sarkin Jarumai Ibrahim, Limanin Beradai Dodo, Berde Ba Kuddu, Sarkin Jarumai Abdullah, Galadima Kofa-Kanni. Wadannan duk sun gwabza a karkashin Dadi. Akwai kuma Maidawaki Magani, Dan Sudu Durraman, Ali Uban Dan Kurkuti, Yahaya Uban Dan Maji Babba, Sarkin Damargu Gabo, Sarkin Fulani Bebeji Abdua, Sarkin Fulani Dania, Sarkin Fulani Bugai Beriss, Sarkin Gaiya Alwali, Sarkin Fulani Sankara Dubai, Berde Alhaji, Madawakin Gawo Bajiddah da sauransu. Lokacin da suka tafi yaƙi ba su taɓa guduwa ba, amma kullum suna cin nasara, duk da cewa Sarki ba ya nan.

Sharefa ya mulki Kano shekaru 28 da wata 10.

  1. Last, Murray (1980). "Historical Metaphors in the Kano Chronicle". 7: 161–178. doi:10.2307/3171660. Cite journal requires |journal= (help)
  2. Palmer, Herbert Richmond, ed. (1908), "The Kano Chronicle", Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, vol. 38, pp. 58–98 – via Internet Archive; in Google Books. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  3. Palmer, Herbert Richmond, ed. (1908), "The Kano Chronicle", Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, vol. 38, pp. 58–98 – via Internet Archive; in Google Books. Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain.