Mutanen Shilluk

Mutanen Shilluk

Yankuna masu yawan jama'a
Sudan ta Kudu

Shilluk (Shilluk: Chollo) babbar kabilanci ce ta Luo Nilotic da ke zaune a arewa maso gabashin jihar Upper Nile ta Sudan ta Kudu a yammacin Kogin White Nile a Upper Nile . Kafin Yaƙin basasar Sudan na Biyu, Shilluk sun zauna a ƙauyuka a gefen arewacin Kogin Sobat, kusa da inda Sobat ya haɗu da Kogin Nilu a cikin gundumar Sobat da ta ɓace kuma musamman gundumar Baliet a yau. Gundumar Sobat da ta mutu ta kunshi Gundumar Baliet ta yanzu, Gundumar Akoka da Majalisar Birnin Malakal, kuma 'yan asalin waɗannan yankuna mutane ne na Padang Dinka tare da sassan su daban-daban, waɗanda ke zaune a Jonglei Canal da Atar a kan White Nile da kewayen Kogin Sobat tare da bangarorin biyu na Kogin Sobar zuwa gabas har zuwa Doma North of Sobat da Ashweel South of Sobat River. Har ila yau, waɗannan mutanen Padang mazaunin duk White Nile gabashin Bank har zuwa iyakar Sudan a gundumar Renk a yau. Yankin Padang da Chollo Kingdon shine Kogin White Nile .

Shilluk sune kabilanci na uku mafi girma a kudancin Sudan, bayan Dinka da Nuer .

Ana kiran yarensu 'dhøg Cøllø, dhøg shine kalmar Shilluk don yare da baki. Yana cikin reshen Luo na Yammacin Nilotic subfamily na yarukan Nilotic.

Tarihi

Masarautar Shilluk

Mutanen Shilluk sun kafa Masarautar Shilluk ta yau a kudancin Sudan a cikin 1454. A tarihi, mulkin mallaka ne wanda ke jagorantar reth daga zuriyar allahntaka na jarumin al'adu Nyikang, wanda aka yi imanin ya shafi lafiyar al'umma. Al'ummarsu ta taɓa kasancewa da matsayi, tare da matsayi na sarauta, manyan mutane, talakawa, da bayi. A yau, gwamnatin Shilluk dimokuradiyya ce, tare da zababben shugaban da majalisar shugabannin ƙauyuka ta jefa kuri'a.

Shilluk suna da alaƙa da Mutanen Anuak da membobin Luo Nilotic. Harshen Shilluk yana da kalmomi da yawa tare da Harshen Anuak (dha anywaa) ).

Yawancin Shilluk masu aikin gona ne. Kamar yawancin kungiyoyin Nilotic, kiwon shanu babban bangare ne na tattalin arzikin su; duk da haka, noma da kamun kifi sun fi muhimmanci fiye da yadda aka saba. Maza da mata suna aiki a aikin gona.

Al'adu

Aure da iyali

Ma'aurata na Shilluk a lokacin bikin aure

Daga cikin Shilluk, aure wata ma'aikata ce mai mahimmanci ta al'adu da aka nuna ta hanyar canja wurin dukiyar amarya wanda a al'adance ya haɗa da kusan shanu goma, tumaki da yawa (diek nom), da abubuwa na alama kamar mashi (jam nom). Duk da yake waɗannan sun zama manufa, adadin ya kasance mai sasantawa dangane da hanyoyin ango. Tsarin al'ada ya haɗa da bukukuwan al'ada - musayar shanu, bikin aure a gidan amarya, yaƙi na alama tsakanin iyalai, da kuma ƙaurawar ma'auratan zuwa gidan ango. Sau da yawa amarya tana komawa gidanta don haihuwar ɗanta na farko, yana tabbatar da alaƙar zuriya.

A cikin birane kamar Juba, waɗannan al'adu suna ci gaba a cikin siffofin da aka gyara. Wani shugaba ya lura cewa iyalai na iya karɓar karamin biyan kuɗi - kamar awaki uku ko kuɗi mai sauƙi - yana sa aure ya fi sauƙi ga matasa. Ana gudanar da bukukuwan jama'a a wuraren jama'a, tare da gudummawar al'umma da ke ƙarfafa haɗin kai. Duk da sauye-sauyen tattalin arziki da zamantakewa, auren Shilluk ya ci gaba da jaddada girmamawa, dangi, da ci gaba da al'adu.

Addini

Yawancin Shilluk sun tuba zuwa Kiristanci, yayin da wasu har yanzu suna bin addinin gargajiya ko cakuda biyun; wasu sun tuba zuwa Islama. Ikilisiyar Episcopal ta Sudan ta fara taron ne a ƙarshen karni na 19, lokacin da Ikilisiyar Ikilisiya ta fara aikawa da mishaneri.

Manufofin mulkin mallaka da ƙungiyoyin mishan sun raba Shilluk zuwa addinan Katolika da Furotesta. Cocin Katolika a tarihi ya tuba a yammacin Kogin Nilu. Ya gudanar da tashoshin mishan a Lul, Detwoc, Tonga, da Yoynyang. Sabanin haka, Ofishin Jakadancin Amurka ya gudanar da tashar mishan a Doleib Hill, wanda ke kudu da Malakal a gabashin Kogin Nilu amma yana kan Kogin Sobat. Shilluk sun kasance 'yan tsiraru a cikin Sudan People's Liberation Movement (SPLM) ga mafi yawan Yaƙin basasar Sudan na Biyu, yawan su ya kai kololuwa a ƙarshen 1980s da kuma yakin da aka yi kafin a dakatar da wuta a shekara ta 2004.

Halitta

Shilluk, tare da Dinka, an dauke su wasu daga cikin mutane mafi tsayi a duniya. A cikin bincike tsakanin 1953 da 1954, D. F. Robers ya ba da rahoton cewa mazajen Dinka Ruweng suna da matsakaicin 181.3 cm (5 ft 11 1⁄2 in) tsawo, yayin da mazajen Shilluk suka kasance matsakaicin 172.6 cm (6 ft 0 in). [1] Abubuwan da ke tattare da mutanen Nilotic sun haɗa da dogon kafafu, kunkuntar jiki, da gajerun akwati, daidaitawa da yanayin zafi na Sudan ta Kudu.

Koyaya, a cikin 1995, mazajen 'yan gudun hijirar Shilluk a kudu maso yammacin Habasha sun kasance, a matsakaici, 172.6 cm (5 ft 8 in) tsawo. Binciken ya nuna cewa mutanen Nilotic "za su iya samun matsayi mafi girma idan sun sami damar yin amfani da yanayin muhalli mai kyau a lokacin ƙuruciya da ƙuruciya, suna ba da damar cikakken bayyanar kayan kwayar halitta. " Wadannan 'yan gudun hijira sun yi hijira saboda Yaƙe-yaƙe na Sudan a ƙasarsu daga 1955 zuwa yanzu.  

Tarihin baya-bayan nan

A lokacin rani na shekara ta 2010, Sojojin 'Yanci na Jama'ar Sudan (SPLA), a cikin ƙoƙari na kawar da ƙabilar da kuma dakatar da tawaye na Shilluk na gida, sun ƙone ƙauyuka da yawa kuma sun kashe fararen hula da yawa a Masarautar Shilluk ta Kudu ta Sudan. Fiye da mutane 10,000 sun yi gudun hijira a Lokacin ruwan sama kuma sun gudu zuwa cikin gandun daji, sau da yawa tsirara, ba tare da gado, mafaka, ko abinci ba. Yara da yawa sun mutu daga yunwa da sanyi.

Rikicin ya sake farawa a watan Afrilu na shekara ta 2011 tare da murkushewar SPLA a yankunan da ke karkashin ikon 'yan tawaye. Shilluk da Nuba sune wadanda ake zargi da cutar.

Rikicin ya sake barkewa a ƙarshen 2022.