Nehanda Charwe Nyakasikana
![]() | |
| Rayuwa | |
| Haihuwa | 1840 |
| ƙasa | Zimbabwe |
| Mutuwa | Harare, 1898 |
| Yanayin mutuwa | (rataya) |
| Sana'a | |
| Sana'a |
spiritual medium (en) |
[1]Nehanda Charwe Nyakasikana wanda aka fi sani da Mbuya Nehanda (c. 1840-1898) wani svikiro ne, ko kuma matsakaici na ruhun mutanen Zezuru Shona . Ta kasance matsakaiciyar Nehanda, mace mai suna Shona mhondoro (ruhu mai iko da girmamawa). [2] A matsayinta na ɗaya daga cikin shugabannin ruhaniya na Shona, ta kasance ɗaya daga cikin jagororin tawaye, Chimurenga, a kan mulkin mallaka na Kamfanin Afirka ta Kudu na Burtaniya na abin da ke yanzu Zimbabwe karkashin jagorancin Cecil John Rhodes a cikin shekara ta 1889.[3] Ta kasance Hera na Daular Hwata Mufakose . Ita da abokinta Sekuru Kaguvi an kama su kuma kamfanin ya kashe su kan zargin kisan kai.[4] 'Yan Zimbabwe sun tuna da ita ta hanyar siffofi, waƙoƙi, litattafai, da waƙoƙoƙi.[5] Kyautar matsakaici ta ci gaba da kasancewa da alaƙa da taken juriya, musamman yakin basasa wanda ya fara a shekarar 1972. Sunan ta ya zama mai mahimmanci ga ƙungiyoyin kishin ƙasa a Zimbabwe.
Tarihin ruhun Nehanda
[gyara sashe | gyara masomin]An ce ruhun Nehanda shine mhondoro, mudzimu na sarauta (ruhu na kakanni) ko "ruhu zaki", wanda ke amfani da mata a matsayin masu dubanta. Ana ba masu matsakaicin suna Nehanda ko Mbuya Nehanda.[1] Daya daga cikin 'ya'yan Nyatsimba Mutota, shugaban farko na jihar Munhumutapa, an dauke shi da wannan ruhi.[2] Ruhohin Mhondoro ruhohi ne masu daraja a cikin Shona, kamar yadda aka yi imani cewa za su iya fassara umarni da buri na Mwari, babban abin bautawa[3]. An dauki ainihin Nehanda a matsayin Nyamhita, 'yar Monomutapa Mutota na farko, wanda ke zaune a cikin escarpment arewacin Guruve a cikin kimanin 1430. Mutota shine wanda ya kafa jihar Mutapa. Yana da ɗa mai suna Matope wanda daga baya ya zama Monomatapa na biyu. Matope kanin Nyamhita ne, kuma don kara karfin Matope, Mutota ya umarci dansa ya kwana da babbar yayarsa Nyamhita, wacce aka fi sani da Nehanda. An yi imanin wannan al'ada ta zuriya ta haifar da karuwar mulkin Matope da daular. Matope ya ba da wani yanki na daularsa ga Nehanda wanda ya zama mai ƙarfi kuma sananne cewa ruhunta ya rayu a cikin jikin mutane na masu sihiri daban-daban har zuwa kusan shekaru 500 bayan haka lokacin da aka yi imanin cewa ya mamaye jikin Mazoe Nehanda. A lokacin mallakar ruhu, an yi imani cewa matsafa suna magana da murya da hali na ainihin Nehanda ba nasu ba.
Tarihin Nehanda Charwe Nyakasikana
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Charwe Nyakasikana a 1840, a cikin abin da ake kira Gundumar Chishawasha da ke tsakiyar Mashonaland. Ita 'yar wani mutum ne mai suna Ch Ibrahima, wanda shi ne ƙaramin ɗan Shayachimwe. Shayachimwe, ya kafa Daular Hwata a saman kwarin Mazowe a ƙarshen karni na sha takwas.[6] Ta yi aure kuma tana da 'ya'ya mata biyu da ɗa, amma ba a tuna da sunan mijinta ba.[7] Rayuwa a cikin tsaunuka da ke kusa da Mazoe, Zimbabwe, a tsakiyar karni na 19, sun kasance manyan sarakuna daban-daban ciki har da Chidamba. A ƙauyen Chidamba ya zauna Charwe Nyakasikana, wanda aka ɗauka a matsayin mace ta jiki na ruhun annabi Nehanda. D. N. Beach ta nuna cewa ruhun ya mallake ta a 1884. [8]
Kyauta
[gyara sashe | gyara masomin]Jaruntakar Nehanda ta zama muhimmiyar tushen wahayi a cikin gwagwarmayar 'yanci ta kasa a cikin shekarun 1960 da 1970. Sunan ta yanzu yawanci ana gabatar da shi da lakabi mai daraja na Mbuya, ko kakarta [sunan da aka ba mata masu duba da kuma kakanninmu a cikin ruhaniya na Afirka]. Sashen haihuwa na Asibitin Parirenyatwa a Harare an sanya masa suna. Kwalejin Kimiyya ta Lafiya ta Jami'ar Zimbabwe tana nan.[9]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Beach, D. N. (1998). "An Innocent Woman, Unjustly Accused? Charwe, Medium of the Nehanda Mhondoro Spirit, and the 1896–97 Central Shona Rising in Zimbabwe". History in Africa. 25: 27–54. doi:10.2307/3172179. ISSN 0361-5413. JSTOR 3172179. S2CID 162261666.
- ↑ Mazama, Ama (23 April 2019). "Charwe". Encyclopædia Britannica.
- ↑ Dube, Zorodzai (10 October 2018). "The ancestors, violence and democracy in Zimbabwe" (PDF). Verbum et Ecclesia. 39 (1): 3. doi:10.4102/ve.v39i1.1875. Archived from the original (PDF) on 26 June 2024. Retrieved 24 June 2025 – via ISSN: (Online) 2074-7705.
- ↑ "The Suppressed Histories". Female Liberators. Retrieved 2006-05-01.
- ↑ Beach, D. N. (1998). "An Innocent Woman, Unjustly Accused? Charwe, Medium of the Nehanda Mhondoro Spirit, and the 1896–97 Central Shona Rising in Zimbabwe". History in Africa. 25: 27–54. doi:10.2307/3172179. ISSN 0361-5413. JSTOR 3172179. S2CID 162261666.
- ↑ Beach, D. N. (1998). "An Innocent Woman, Unjustly Accused? Charwe, Medium of the Nehanda Mhondoro Spirit, and the 1896–97 Central Shona Rising in Zimbabwe". History in Africa. 25: 27–54. doi:10.2307/3172179. ISSN 0361-5413. JSTOR 3172179. S2CID 162261666.
- ↑ Beach, D. N. (1998). "An Innocent Woman, Unjustly Accused? Charwe, Medium of the Nehanda Mhondoro Spirit, and the 1896–97 Central Shona Rising in Zimbabwe". History in Africa. 25: 27–54. doi:10.2307/3172179. ISSN 0361-5413. JSTOR 3172179. S2CID 162261666.
- ↑ Beach, D. N. (1 January 1998). "An Innocent Woman, Unjustly Accused? Charwe, Medium of the Nehanda Mhondoro Spirit, and the 1896-97 Central Shona Rising in Zimbabwe". History in Africa. 25: 27–54 (29). doi:10.2307/3172179. JSTOR 3172179. S2CID 162261666.
- ↑ Herald. "Editorial Comment: Nehanda statue: We make our own history". The Herald (in Turanci). Retrieved 2022-05-15.
