Niara Bely
| Rayuwa | |
|---|---|
| Haihuwa | 1790 |
| Mutuwa | 1879 |
| Sana'a | |
| Sana'a |
ɗan kasuwa da slave trader (en) |
Niara Bely (c. 1790 – 1879), wacce kuma akafi sani da Elizabeth Bailey Gomez, sarauniyar Luso-Afirka ce wacce ta zama fitacciyar ‘yar kasuwa a Guinea a ƙarni na sha tara. Ta kasance mai ƙwazo a cinikin bayi a Farenya, Guinea.
Tarihin Rayuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Niara Bely ɗiya ce ga Emmanuel Gomez, mai mulkin Luso-Afirka na Bakia, Guinea. Ta yi karatu a Liverpool. A wani lokaci, ta kuma karɓi sunan yammacin turancin Elizabeth Bailey Gomez.[1]
Mai cinikin bayi
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekarar 1809, ta auri ɗan kasuwan bayi Stiles Edward Lightbourn wanda ya kwashe yawancin lokacinsa akan tafiye-tafiye a cikin Tekun Atlantika. Ma'auratan sun fara zama a Bangala. Daga baya Bely ya ci gaba da zama wurin ciniki a Farenya, Guinea.[2] Sa’ad da take wurin, ta zama fitacciyar ’yar kasuwa da ke sana’ar sayar da bayi. Ta zauna a cikin kagara, a cikin wani bene mai hawa biyu da ta bayyana a matsayin "fada". Shaidun archaeological sun nuna cewa yankin ya zama ƙauye ne kawai bayan Bely ta kafa wurin kasuwancinta.[3] Ita ce hanyar da za ta bi hanyoyin kasuwanci daga tsaunukan Fouta Djallon. [2]
Shugaba
[gyara sashe | gyara masomin]Lightbourn ya ɓace a cikin teku a cikin shekarar 1833. Shekaru biyu bayan haka duka Bely da ɗanta Stiles Jr an naɗa su shugabanni. A cikin shekaru 30 na gaba, iyali za su yi yaƙi don iko da yankin. 'Ya'yan Bely da Lightbourn ba su zauna a Farenya ba, amma a maimakon haka a Gnanya, wanda a lokacin shine tashar jiragen ruwa na yankin.[4]
A cikin shekarar 1841, lokacin da aka bincika Benjamin Campbell don shiga cikin cinikin bayi, ya yarda da yardar kaina cewa ya yi kasuwanci tare da "Mrs Lightbourn", amma ya ce kawai ya sayi halaltattun kayayyaki irin su hauren giwa, fata, kakin zuma, zinare da kofi.[5] :21
A cikin shekarar 1842, Niara Bely da abokin aikinta Mary Faber sun haɗu da sojojinsu don taimakawa abokansu, Fula, don kwace babban birnin Susu, Thia, lokacin da yakin sarauta ya raunana, kuma suka kafa nasu ɗan takarar a can, wanda ya amfana Fula, Faber, da Lightburn. [6] An bayyana shekarun 1840 a matsayin babban lokacin furanni ga kasuwancin yankin.
A ranar 17 ga watan Janairu, 1852, Burtaniya da Saliyo, bisa yarjejeniya da mai mulkin cikin gida, sun sanya dokar hana cinikin bayi a yankin, haramcin da yankin ƙananan kogin ya riga ya amince da shi.[6] Mary Faber de Sanger, wacce ta fahimci yarjejeniyar a matsayin wani mummunan aiki daga ƙananan masu sayar da kogi a cikin haɗin gwiwa tare da "mulatto" na Freetown da kuma a matsayin hanyar sakewa ƙabilar Susa na ƙananan kogin daga ikon ƙabilar Fula mai ƙawance, wanda zai cutar da kasuwancinta, ta rufe haɗin gwiwa tare da Niara Bely da Charles Wilkinson, kuma tare da su sun washe yankin Susa. [6] Duk da haka, yakin ya ƙare tare da shan kashi ga Faber, Bely da Wilkinson (1855). [6] A cikin wannan lokacin, cinikin bayi na Atlantic ya ragu na ƙarshe, duk da haka, kuma masu cinikin bayi na yankin sun fara saka hannun jari a wasu kasuwancin.
Mutuwa
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekarar 1878, an yi mata baftisma a matsayin Anglican, daga baya binciken archaeological ya gano ragowar cocin Anglican na asali a Farenya. Ta mutu a ranar 14 ga watan Afrilu 1879, tare da labarin tunawa da harbe-harbe na matsuguni da safe bayan. Wata mishan da ta kasance a lokacin ta rubuta "rauni na shekaru ya matsa mata sosai tun lokacin da ta yi baftisma, kuma daga ƙarshe ta mutu ba zato ba tsammani." Da farko an binne ta a wani rami a ƙarƙashin bishiyar cuku a tsakiyar ƙauyen. A cikin shekarar 1966, an gina makabarta a kusa da wurin kuma an sake sanya gawarta a cikin kabari na siminti. Ƙari ga haka, fanko, an gina wa mijinta da ɗanta kaburbura.[4]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Sparks, Randy J. (2016). Africans in the Old South. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 79. ISBN 978-0-67449-516-6.
- 1 2 Kelly, Kenneth G. (June 2006). "Preliminary Archaeological Reconnaissance of Sites Related to the Slave Trade Era Along the Upper Rio Pongo, Guinea". Nyame Akuma (65): 24–32. Retrieved 22 November 2016.[permanent dead link]
- ↑ Mouser, Bruce L. (2013). American Colony on the Rio Pongo. Trenton: Africa World Press. ISBN 978-1592219292.
- 1 2 "Slave Trade Expedition to Africa Part 7: The Queen's Graveyard". Columbia Star. Archived from the original on 23 November 2016. Retrieved 22 November 2016.
- ↑ Correspondence with the British Commissioners, at Sierra Leone, the Havana, Rio de Janeiro, and Surinam: Relating to the Slave Trade, from January 1 to December 31, 1842, Inclusive. London: William Clowes and Sons. 1843. Retrieved 12 October 2016.
- 1 2 3 4 Mouser, Bruce L. (17 October 1980). "Women Traders and Big-Men of Guinea-Conakry" (PDF). tubmaninstitute.ca. Tubman Institute. pp. 6–8. Archived from the original (PDF) on 9 August 2017. Retrieved 15 July 2019. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Mouser, Bruce L." defined multiple times with different content