Offinso
|
| ||||
| Wuri | ||||
| ||||
| Ƴantacciyar ƙasa | Ghana | |||
| Yankuna na Ghana | Yankin Ashanti | |||
| Gundumomin Ghana | Offinso Municipal District | |||
| Labarin ƙasa | ||||
| Altitude (en) | 106 m | |||
Offinso gari ne da ke cikin Karamar Hukumar Offinso a Yankin Ashanti na Ghana. Garin yana da nisan mintuna goma sha biyar a mota daga Kumasi, babban birnin Yankin Ashanti ; saboda kusancin Offinso da Kumasi, yawancin 'yan asalin Offinso sun ƙaura zuwa Kumasi. [1]
Mutanen asalin ƙasar Asante ne (Asantefoɔ) don haka al'adun Asante suka mamaye garin. [1]

Offinso sigar 'ɔfenso' ce ta harshen Turanci. An sanya wa garin suna ne bayan Kogin Ofe (ɔfe a Asante) wanda ke aiki a matsayin iyakar Karamar Hukumar Kudu ta Offinso da Ahenkro, wani gari a Gundumar Afigya Sekyere shi ma a Yankin Ashanti. [1]
Tarihi da yawan jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]An raba tsohuwar gundumar Offinso zuwa gundumar Offinso ta Kudu da kuma gundumar Offinso ta Arewa, inda manyan biranenta ke New Offinso da Akomadan bi da bi.
A bisa kididdigar yawan jama'a ta shekarar 2021 a Ghana, mutane 137,272 ne ke zaune a Offinso - yawancinsu 'yan asalin Asante ne.
A farkon ƙarni na 18, Offinso ya taka rawa wajen mamaye yankin Denkyira, Akyem da Bono a lokacin faɗaɗa Daular Ashanti . Wanda ya kafa kuma sarki na farko na Masarautar Ashanti, Nana Osei Tutu I ya ba wa Offinsohene, Nana Wiafe Akenten I, ɗimbin filaye saboda gudunmawar da ya bayar a yaƙi. Tarihi ya nuna cewa an ba wa Offinsohene ɗimbin filaye bisa buƙatarsa. Bai so komai ba sai ƙasa a matsayin ladansa saboda gudummawar da ya bayar a lokacin yaƙin.
Yawanci na kowace al'ummar Akan, Offinso yana da wani biki mai suna Mmoaninko (Mmoaninkɔ), bikin yana tunawa da babban ƙoƙarin Nana Wiafe Akenten I da mutanen Offinso a yaƙi.
Sana'o'i
[gyara sashe | gyara masomin]Yawancin mazauna yankin manoma ne yayin da wasu kuma ke aiki a matsayin 'yan kasuwa, malamai, direbobi, likitoci, ma'aikatan jinya, lauyoyi, jami'an soja, akawu da sauransu.
Siyasa
[gyara sashe | gyara masomin]Jerin Sarakunan Gargajiya
[gyara sashe | gyara masomin]Babban Basarake (babban Basarake) da shugabanninsa ne ke mulkin garin. Ga jerin sarakunan Offinso tun lokacin da aka kafa shi a ƙarni na 16.
- Nana Foroben Twea 1540-1556
- Nana Amponsa Kwatia 1556-1580
- Nana Abena Boa (Mace) 1580-1630
- Nana Dankwa Gyeawowa 1630-1660
- Nana Dwamena Akenten I 1660-1701
- Nana Wiafe Akenten I ( also known as Nana wiafe Kofi or Wiafe Kwagyan.) 1701-1730
- Nana Wiafe Taapem
- Nana Amponsah Akyiano
- Nana Yankyera Korkor
- Nana Naka Abigi
- Nana Gyan Frimpong
- Nana Nyankomago Yaw
- Nana Yaw Ofeh (A lokacin mulkinsa, an kafa Abofuo Mmie da wasu alloli).
- Nana Kwaku Dwoma
- Nana Kwadwo Appiasei
- Nana Kwadwo Appiah (wanda aka fi sani da Nana Kwadwo Kwahu)
- Nana Yaw Berko
- Nana Kofi Kessie
- Nana Kwabena Konadu
- Nana Kwame Dudu
- Nana Kwabena Opoku (An san shi da gina fadar Offinso a Tutuase.)
- Nana Kofi Boateng (wanda aka fi sani da suna Nana Kofi Minkah.)
- Nana Kwabena Wiafe (Wanda aka sani da sunan Nana Kwabena Sanwo Ansah, an enstooled sau biyu a matsayin Offinsohene.)
- Nana Wiafe Akenten II
- Nana Wiafe Akenten III
