Offinso Municipal District
|
| ||||
| Wuri | ||||
| ||||
| Ƴantacciyar ƙasa | Ghana | |||
| Yankuna na Ghana | Yankin Ashanti | |||
Gundumar Karamar Hukumar Offinso tana ɗaya daga cikin gundumomi arba'in da uku a Yankin Ashanti, Ghana . [1] [2] An ƙirƙira ta ne a matsayin majalisar gundumomi ta yau da kullun a shekarar 1988 lokacin da aka san ta da Gundumar Offinso, wanda aka ƙirƙira daga tsohuwar Majalisar Gundumar Offinso; har sai da aka raba arewacin gundumar daga baya don ƙirƙirar Gundumar Arewa ta Offinso a ranar 29 ga Fabrairu, 2008; yayin da aka ɗaga sauran ɓangaren zuwa matsayin majalisar gundumomi ta birni a wannan shekarar don zama Gundumar Karamar Hukumar Offinso. Gundumar tana cikin arewacin Yankin Ashanti kuma tana da Offinso a matsayin babban birninta.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A farkon karni na 18, ana ɗaukar mutanen Offinso a matsayin ɗaya daga cikin rundunonin daular Ashanti mafi ƙarfi kuma sun taka rawa wajen mamaye yankin Denkyira, Akyem da Bono . A ƙarƙashin jagorancin Nana Wiafe Akenten I, babban sarki na biyu na Offinso, sun taimaka wajen faɗaɗa Daular Ashanti a kan Ghana.
A matsayin lada ga gudummawar da mutanen Offinso suka bayar a yaƙi, Nana Osei Tutu I ta ba wa Nana Wiafe Akenten I, wani fili mai yawa a masarautar. Ƙasar da aka bayar ita ce abin da ya ƙunshi Karamar Hukumar Offinso ta yanzu.
Matsugunan zama
[gyara sashe | gyara masomin]- Aboasu
- Abofour
- Amowi
- Anyinasuso
- Asuboi
- Asuosu
- Dome
- Kayera
- Aduana
- Koforidua
- Kokote
- Maase
- Mpehi
- Namong
- Oboase
- Dentin
- Ahodwo
- Ampabame
- New Town
- Agyempra
- Obuasi
- Asamankama
- Sakam
- Antoa
- Offinso Old Town
- Sampronso
- Koforidua
- Ayensua
- Bonsua
- Abofour Camp[3]
Ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]A gundumar Offinso akwai:
- Yara 44 a makarantun renon yara ( yawan malamai da ɗalibai na 1:19)
- Makarantun firamare 95 (yawan malamai da ɗalibai na 1:28)
- Makarantun sakandare 48 (yawan malamai da ɗalibai na 1:16)
- manyan makarantun sakandare guda huɗu
- makarantar fasaha ta zamani
- makarantar Littafi Mai Tsarki
- kwalejin horar da malamai
- makarantar horar da ungozoma ( Makarantar Horar da Ungozoma, Offinso )
- Makarantun gwamnati
Akwai makarantun renon yara guda 52, makarantun firamare guda 94, da kuma makarantun sakandare guda 52.
- Makarantu masu zaman kansu
Akwai makarantun yara 44, makarantun firamare 42, da kuma makarantun sakandare 15.
Al'adu
[gyara sashe | gyara masomin]'Yan asalin yankin Offinso na Ashanti ne, saboda haka akwai al'adu da yawa a yankin.
Gundumar tana da wani babban biki da aka sani da Mmoaninko, wanda ake yi duk bayan shekaru huɗu. Wannan biki ne da ke haɗa 'yan ƙasar Offinso, a gida da kuma a ƙasashen waje, don tattauna ci gaban Gundumar. [4] Bikin yana kuma tunawa da babban ƙoƙarin Nana Wiafe Akenten I da mutanen Offinso a yaƙe-yaƙen da aka yi wa Daular Ashanti a farkon ƙarni na 18.
Yawan jama'a
[gyara sashe | gyara masomin]Kimanin kashi 85% na al'ummar Asante ne, yayin da sauran kashi 15% suka ƙunshi wasu ƙabilu, waɗanda yawancinsu suka fito daga Yankin Arewa, Yammacin Yamma, da kuma Yankin Gabas ta Tsakiya. [5]
Addinin Kiristanci shine babban addinin da ake yi a gundumar, kodayake akwai adadi mai yawa na Musulmai a garin Offinso.
Shugabanci
[gyara sashe | gyara masomin]Karamar hukuma tana da babban shugaba guda ɗaya, Offinsohene, da kuma ƙananan shugabanni da dama. [5]
Mutane masu shahara
[gyara sashe | gyara masomin]- Babban Rabaran Dr. Peter Kwasi Sarpong, Archbishop na Archbishop na Katolika na Kumasi.
- Dr. Opoku (Babban Darakta, Sashen Samar da Iri (SPD), Hukumar Cocoa ta Ghana
- Kwame Owusu Achaw – marubuci, Ako Te Brofo Grammar Turanci
- Brother Oppong Addi – soja mai ritaya.
- Dr. Apea - yana da asibiti a Bomso
- Dr. Kofi Konadu Apraku – ɗan siyasa, ya fito daga arewacin Offinso
- Adiyiah Dominic – ɗan wasan gaba, Arsenal Kyiv da ƙungiyar ƙasa (Black Stars na Ghana)
- Dr. Nyarko – ilimin fasaha, Jami'ar Kimiyya da Fasaha ta Kwame Nkrumah
- Nana Sir Osei Sarpong, Mpehihene, da Shugaba, Offinso Monchengladbach Co-operation for Development
- PA Okyere – marubuci
- Rudolf Osei – Mai kula da ɗakin karatu, Sabis na Ilimi na Ghana kuma Shugaba, Holy Uriel Printers, Kwadaso
- Marigayi Hon. Kwabena Safo – MP Offinso South Constituency, 2001 - 2005
- Dr. KK Sarpong – shugaban Kumasi Asante Kotoko FC
- Babara Serwa – ɗan siyasa, National Democratic Congress
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Two dead in Offinso Asamankama chieftaincy clash". Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana (in Turanci). 2021-05-22. Retrieved 2021-05-22.
- ↑ "One more death recorded in Offinso Asamankama chieftaincy dispute - MyJoyOnline.com". www.myjoyonline.com (in Turanci). Retrieved 2021-05-22.
- ↑ "Towns in this Municipality". Ghana Districts. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 26 July 2012.
- ↑ "Cultural Heritage and Customs". Ghana Districts. Archived from the original on 7 March 2016. Retrieved 26 July 2012.
- ↑ 5.0 5.1 "Cultural Heritage and Customs". Ghana Districts. Archived from the original on 7 March 2016. Retrieved 26 July 2012. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "CULTURE" defined multiple times with different content
