Oloye Sir Adeyemo Alakija

Oloye Sir Adeyemo Alakija
Rayuwa
Haihuwa	25 Mayu 1884
ƙasa	Najeriya
Harshen uwa	Yarbanci
Mutuwa	10 Mayu 1952
Ƴan uwa
Yara	view Titi Alakija (en) Aduke Alakija
Karatu
Makaranta	Jami'ar Oxford Makarantar Nahawu ta CMS, Lagos
Harsuna	Turanci Yarbanci Pidgin na Najeriya
Sana'a
Sana'a	lauya
Kyaututtuka	gani Knight Commander of the Order of the British Empire
Imani
Jam'iyar siyasa	Ƙungiyar Matasan Najeriya

Oloye Sir Adeyemo Alakija, Listenⓘ KBE (25 May 1884 – 10 May 1952) lauyan Najeriya ne, ɗan siyasa kuma ɗan kasuwa. Ya yi shekara tara a matsayin dan majalisar dokokin Najeriya tun daga shekarar 1933. A shekarar 1942 ya zama dan majalisar zartarwa na gwamna. Alakija ya kasance shugaban Egbe Omo Oduduwa daga 1948 har zuwa rasuwarsa a 1952.

Haɗin gwiwar da Alakija ya yi da Herbert Macaulay da Egerton Shyngle a farkon rayuwarsa ta siyasa ya sa ya yi fice amma bayan da ya samu sabani da Macaulay kuma saboda matsakaicin ra'ayinsa na siyasa, farin jininsa ya fara raguwa har zuwa farkon shekarun 1950 lokacin da ya fara samun tagomashi a idon jama'a. Alakija ya kulla alaka ta kud-da-kud da kungiyoyi da al’ummomi da dama wadanda daga cikinsu akwai al’ummar Lebanon da Syria a Najeriya, an yi masa ado da lambar yabo ta itacen al’ul bayan ya ziyarci kasar Labanon a shekara ta 1949.

Ya rike mukaman sarauta na Lisa na Egbaland da Woje Ileri na Ile-Ife.

Rayuwar farko da ilimi

An haifi Alakija ga dangin Marculino (wani lokaci ana kiransa Elemeji) da Maxmilliana Assumpcao; shi ne auta a cikin yara bakwai a gidan. Mahaifinsa na zuriyar Egba ne kuma mahaifiyarsa diya ce ga Alfa Cyprian Akinosho Tairu na Oyo. Babban yayansa Maxwell Porphyrio Assumpcao-Alakija, lauya ne a Bahia, kuma surukin Sir Olumuyiwa Jibowu, kuma daya daga cikin ’yan uwansa (wanda ya zama abokin aikinsa) shi ne Olayimika Alakija, tsohon dan majalisar dokokin Najeriya. Wata dattijuwa, Tejumade Assumpcao, ta zama Olori Tejumade Alakija Ademola, Lady Ademola lokacin da ta auri Sir Ladapo Ademola, Alake na Egbaland, mahaifarta ta kakanni. Alakija ya halarci makarantar Katolika ta St Gregory kafin ya koma CMS Grammar School, Legas. Daga nan ya yi karatu a jami’ar Oxford a farkon shekarun 1930, kuma ya zama mai himma wajen samar da ilimi ga ‘yan Nijeriya a lokacin mulkin mallaka.

Bayan kammala karatunsa na sakandare, Alakija ya fara aiki a gidan waya a shekarar 1900 kuma ya yi aikin gwamnati na tsawon shekaru goma. Daga nan ya ci gaba da karatun Law a Landan, inda ya sami cancantarsa ​​a 1913, sannan ya bude aikin doka a Legas. Kamfaninsa na lauyoyi ya samu nasara amma fafutukarsa na siyasa ya gamu da adawa daga Herbert Macaulay, tsohon abokinsa wanda siyasarsa ta banbanta sakamakon rikicin Eleko na Legas. Alakija ya yi adawa da Eshugbayi Eleko, Oba na Legas da magoya bayan Oba da suka hada da Jamat Musulmi da Macaulay. Ya kasance dan takara a zabukan majalisa na 1923 amma ya sha kaye. Duk da haka, daga 1933 zuwa 1941, ya kasance dan takara mai wakiltar Egba a majalisar dokoki. Shi ne kuma shugaban farko na kungiyar Island Club.