Jump to content

Ovie Omo-Agege

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Ovie Omo-Agege
mamba a majalisar dattijai ta Najeriya

9 ga Yuni, 2015 - 11 ga Yuni, 2023
Barau I Jibrin - Ike Ekweremadu
District: Delta Central
Mataimakin shugaban majalisar dattawan Najeriya

2015 - 2019
Ike Ekweremadu
District: Delta Central
Rayuwa
Haihuwa jahar Delta, 3 ga Augusta, 1963 (63 shekaru)
ƙasa Najeriya
Karatu
Makaranta Jami'ar jahar Benin
Tulane University Law School (en) Fassara
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa da lauya
Imani
Jam'iyar siyasa All Progressives Congress

Ovie Omo-Agege (an Haife a ranar 3 ga watan Agustan shekara ta 1963), lauya nee kuma dan siyasa a Nigeriya. Shi ne dan asalin Urhobo na farko da ya ci zabe sau biyu shiga cikin majalisar dattawa kuma dan asalin jihar Delta na farko da ya Zama mataimakin shugaban majalisar dattijen Nigeriya. [1][2]An fara zaben Omo-Agege a majalisar dattawa a shekarar 2015.[3] Ya fito daga kabilar Orogun ta kabilar Urhobo a karamar hukumar Ughelli ta Arewa a jihar Delta. Ya zama mataimakin shugaban majalisar dattawan Najeriya na majalisar dattawa ta tara a ranar 11 ga watan Yuni 2019 bayan ya doke abokin takararsa Ike Ekweremadu da tazarar kuri’u 31 inda ya lashe kujerar shugabancin majalisar ta biyu[4][5][6].

Omo-Agege shi ne dan majalisar dattawa na farko daga jihar Delta da ya taba zama mataimakin shugaban majalisar dattawa, sannan kuma Sanatan Delta ta tsakiya na farko da Perry ya rubuta.[7][8]

Rayuwar farko[gyara tushe]

An haifi Omo-Agege a ranar 3 ga watan Agusta 1963 a jihar Delta. Ya halarci makarantar St. George Grammar, Obinomba-Umukwata a karamar hukumar Ukwuani, jihar Delta.[9]

Ya sauke karatu a Jami'ar Benin a shekarar 1985 inda ya yi digiri a fannin shari'a. An kira shi zuwa mashaya ta Najeriya a shekarar 1986.[10]

A cikin 2002, ya sami digirinsa na biyu a fannin shari'a daga Makarantar Shari'a ta Jami'ar Tulane.[11]

An tura Omo-Agege zuwa jihar Kwara domin yi wa matasa masu yi wa kasa hidima (NYSC). Ya kammala NYSC dinsa tare da Daraktan binciken manyan laifuka da leken asiri na rundunar ‘yan sandan Najeriya reshen jihar Kwara.[12] Omo-Agege ya fara aikin lauya ne da aiki da Pat Okupa & Co. a Legas a shekarar 1987.

A shekarar 1989, ya kafa kamfanin lauyoyi; Agege & Co. Omo-Agege ya koma kasar Amurka ne a shekarar 1990, inda ya yi aiki a matsayin abokin huldar kasashen waje a ofishin lauyan Charles O Agege da ke Los Angeles, California.

An kira shi zuwa Lauyan Jihar California, Kotun Lardi na Amurka da Kotun Koli ta Amurka, Washington, DC.[13]. Ya dawo Najeriya a 1992 ya kafa Omo-Agege & Associates inda shi ma babban abokin tarayya ne. A cikin 1996, ya haɗu da kamfaninsa na Omo-Agege & associates a cikin haɗin gwiwa wanda ya haifar da sunan Agege &[14]

Omo-Agege dai ya fara siyasa ne da neman tikitin zama wakili a majalisar wakilai ta jihar Delta a karkashin jam’iyyar Peoples Democratic Party, tikitin da ya rasa a zaben fidda gwani na jam’iyyar.

A shekarar 2003, tsohon gwamnan jihar Delta, James Ibori, ya nada Omo-Agege a matsayin mataimaki na zartarwa, mukamin da ya rike na tsawon shekaru biyu. Daga baya gwamnan ya nada shi kwamishinan ayyuka na musamman.[15] Ya tsaya takarar gwamnan jihar Delta, amma ya sha kaye a zaben fidda gwani na jam’iyyar People Democratic Party da gwamna Emmanuel Uduaghan.[16] Gwamna James Ibori ya nada shi Sakataren Gwamnatin Jihar Delta a shekarar 2007. Ya tsaya takarar Sanata a 2015 a karkashin Jam’iyyar Labour. An zabe shi a matsayin Sanata mai wakiltar Delta ta tsakiya a ranar 28 ga Maris 2015.[17]


Ya sauya sheka daga jam’iyyar Labour zuwa jam’iyyar All Progressive Congress (APC) a ranar 7 ga Maris 2017.[18] An sake zabe shi a matsayin Sanata mai wakiltar Delta ta tsakiya a zaben 2019 mai zuwa. A ranar 11 ga watan Yuni 2019, ya zama sabon mataimakin shugaban majalisar dattawa na majalisar wakilai ta tara[19]da kuri’u 68 inda ya doke Sanata Ike Ekweremadu da kuri’u 37[20]. A ranar Alhamis 28 ga watan Nuwamba 2019 kungiyar APC ta Kudu-maso-Kudu ta zabi mataimakin shugaban majalisar dattawa Sanata Ovie Omo-Agege a matsayin shugaban jam’iyyar a yankin.[21]

A shekarar 2018, an zarge shi da jagorantar ’yan daba wajen mamaye zauren majalisar dattawan Najeriya tare da yi wa Majalisar Dattawan Mace [22] .

Rayuwa ta sirri[gyara tushen]

Omo-Agege ya auri Rosemary Omo-Agege[4] kuma dukkansu suna da ‘ya’ya biyar.

Kyaututtuka da karramawa[gyara tushe]

A watan Oktoban 2022, shugaban kasa Muhammadu Buhari ya ba Omo-Agege lambar yabo ta kasa ta Najeriya na Kwamandan Tarayyar Najeriya (CFR).[23]

Wannan Muƙalar guntuwa ce: tana buƙatar a inganta ta, kuna iya gyara ta.
  1. "BREAKING: Omo-Agege Defeats Ekweremadu To Emerge Deputy Senate President". Channels Television. Retrieved 11 June 2019.
  2. Breaking : Senator Ovie Omo-Agege Elected Nigeria 9th Assembly Deputy Senate President More Details : https://ejesgist.com/breaking-senator-ovie-omo-agege-elected-nigeria-9th-assembly-deputy-senate-president.html
  3. "Profile: Senator Ovie Omo-Agege: the man who 'snatched' Senate's mace". Memorila. 13 August 2020. Retrieved 13 August 2020.
  4. Abimbola, Oluwakemi (11 June 2019). "Omo-Agege emerges deputy senate president". The Punch. Retrieved 31 August 2024.
  5. Ugbodaga, Kazeem (11 June 2019). "Omo-Agege emerges Deputy Senate President". P.M. News. Retrieved 28 February 2020.
  6. Ogbonna, Anthony (11 June 2019). "Breaking: Omo-Agege thrashes Ekweremadu, emerges Deputy Senate President". Vanguard. Retrieved 31 August 2024.
  7. "Breaking: Omo-Agege Defeats Ekweremadu To Emerge Deputy Senate President". Channels TV. Retrieved 11 June 2019.
  8. Don, Omajemite (17 March 2023). "Breaking : Senator Ovie Omo-Agege Elected Nigeria 9th Assembly Deputy Senate President". Retrieved 31 August 2024
  9. Things you should know about Senator Ovie Omo-Agege". 18 April 2018. Retrieved 31 August 2024.
  10. Things you should know about Senator Ovie Omo-Agege". 18 April 2018. Retrieved 31 August 2024.
  11. Odeyemi, Joshua (18 April 2018). "10 things you need to know about Senator Ovie Omo-Agege accuse". Daily Trust. Retrieved 31 August 2024.
  12. "Things you should know about Senator Ovie Omo-Agege". 18 April 2018. Retrieved 31 August 2024.
  13. Aderuku, Olaniyi (11 June 2019). "Profile of Ovie Omo-Agege, former SSG now Deputy Senate President". InsideMainland. Archived from the original on 26 November 2020. Retrieved 25 May 2020.
  14. "Personality: Obarisi Ovie Omo-Agege; A Man With Milk of Kindness Flowing in His Veins". 19 May 2014. Retrieved 31 August 2024 – via WordPress.
  15. Inyang, Ifreke (18 April 2018). "7 things you must know about controversial lawmaker, Senator Ovie Omo-Agege – Daily Post Nigeria". Daily Trust. Retrieved 31 August 2024.
  16. Inyang, Ifreke (18 April 2018). "7 things you must know about controversial lawmaker, Senator Ovie Omo-Agege – Daily Post Nigeria". Daily Trust. Retrieved 31 August 2024.
  17. Umoru, Henry (7 February 2021). "Delta 2023: Omo- Agege, Ogboru in battle of wits". Vanguard. Retrieved 31 August 2024.
  18. "Senator dumps Labour Party for APC". 7 March 2017. Retrieved 31 August 2024.
  19. Breaking: Omo-Agege emerges as the deputy senate president". Oak TV Newstrack. 11 June 2019. Archived from the original on 26 June 2019. Retrieved 11 June 2019.
  20. Nnamdi, Onyirioha (11 June 2019). "Breaking: Senator Omo-Agege emerges deputy Senate president". Legit.ng. Retrieved 11 June 2019.
  21. Kwaku, Cypher Drizzle (1 December 2019). "Delta APC Bleeds as Sen. Ovie Omo-Agege Emerges South-South APC Leader". EJES Gist. Retrieved 28 February 2020.
  22. Busari, Kemi (11 June 2019). "Omo-Agege, lawmaker who allegedly led thugs to steal mace, emerges Deputy Senate President". Retrieved 31 August 2024.
  23. "Profile: Senator Ovie Omo-Agege: the man who 'snatched' Senate's mace". Memorila. 13 August 2020. Retrieved 13 August 2020.