Jump to content

Paorae

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Paorae
coastal dune (en) Fassara da former geographical object (en) Fassara
Bayanai
Ƙasa Sabuwar Zelandiya
Wuri a ina ko kusa da wace teku Tasman Sea (en) Fassara da Manukau Entrance (en) Fassara
Ƙasantuwa a yanayin ƙasa Āwhitu Peninsula (en) Fassara
Cause of destruction (en) Fassara zaizayar kasa
Wuri
Map
 37°05′S 174°31′E / 37.08°S 174.52°E / -37.08; 174.52
Commonwealth realm (en) FassaraSabuwar Zelandiya
Region of New Zealand (en) FassaraAuckland (mul) Fassara
Sandbanks a Whatipu, wanda ya samo asali a cikin 1930s daga kayan yashi daga Paorae.

Paorae shine sunan dutse na bakin teku da ke ƙaura, wanda a da yake yammacin Tsibirin Āwhitu a yankin Auckland na New Zealand . Paorae yanki ne mai mahimmanci don noma kūmara (dankali mai daɗi) da taro don ƙabilun Tāmaki Māori Ngāiwi da Ngāoho, kuma daga baya Waikato Tainui . Ƙasar ta lalace a ƙarni na 18, ta zama sananne a matsayin almara "Māori Atlantis " ga ƴan New Zealand na Turai . Material daga Paorae ya samar da sandunan Manukau Heads da bakin teku na zamani a Whatipu, wanda ya fara farawa a cikin 1930s.

Tekun Tasman tare da Āwhitu Peninsula, inda Paorae yake

Volcano na Taupō, wanda ya faru shekaru 1,800 da suka gabata. Ruwan ruwa daga fashewar ya rushe kogin Waikato, wanda ya zama babban yashi a arewacin bakin kogin Waikato, tare da Āwhitu Peninsula . [1] Ƙasar ta lalace a cikin ƙarni na 18, amma abu daga Paorae ya ci gaba da motsawa zuwa arewa zuwa gabar yamma [2][3]

Tarihin Maori

[gyara sashe | gyara masomin]

Yawancin abin da aka sani game da labaran gargajiya na Paorae ya fito ne daga tattaunawar ɗan tarihi James Cowan da Ngāti Mahuta rangatira Pātara Te Tuhi da Honana Maioha a shekara ta 1898. [4] Paorae yanki ne mai mahimmanci ga ƙabilar Tāmaki Māori Ngāiwi da Ngāoho, kuma daga baya Waikaho . [5] Ƙasar ƙasa mai laushi ta sanya ya zama kyakkyawan yanayin noman kumara (dankali mai dadi) da taro, kuma yana bunƙasa a shekara ta 1400 AD. [5] [6] Tsibiri ya kasance tushen ruwa mai daɗi, kuma an san shi da tushen eyil. [5] Yayin da aka sami kāinga na ɗan lokaci a ƙasar, ba a gina ƙauyuka masu ɗorewa ba. Yawancin mutanen da suka yi amfani da albarkatun ƙasar da farko sun rayu a pā a kan Tekun Āwhitu, ciki har da waɗanda suke a kogin Waitara (Gap na Cochrane), Tipitai da Āwhitu pā da aka sani da Te Pā o Kōkako. [5] Shaidar archaeological na aikin Māori na Tipitai, a kan kudancin shugaban Manukau, ya nuna mamaye yankin a lokacin zamanin archaic (c. 1300-c. 1500). Wataƙila Paorae kawai shine sunan da aka yi amfani da shi don yankin arewacin dundun yashi. Wani sunan da aka rubuta don fasalin shine Te Kawerau ā Maki suna Papakieki. [4]

Bayan lokaci, Paorae ya rushe cikin Tekun Tasman. An haɓaka wannan tsari a lokacin hadari, wanda zai kawar da yawancin ciyayi a kan Paorae. Yayin da ciyayi suka mutu, za a busa yashi da aka fallasa daga duniyoyi. [6] A ƙarni na 18, Paorae ya kusan lalacewa gaba ɗaya, sai dai wani ɗan ƙaramin tsibiri da aka sani da Ngā Toku Rau o Puakirangi, wanda aka samo a bakin tekun kudancin Manukau Heads . Ragowar ƙarshe na wannan tsibiri ya nutse bayan guguwa a shekarar 1936. [6] A ƙarshen 19th da farkon ƙarni na 20, Turawa sun san Paorae da sunan "Māori Atlantis". [5]

Zamani na zamani

[gyara sashe | gyara masomin]

Tsakanin shekarar 1930s zuwa ƙarshen 1960s, kayan yashi sun fara tarawa a Arewa Manukau Head a Whatipu . [7] [8] Tun daga 1970s, 1.5 An ƙara yashi kilomita a bakin tekun a Whatipu, tare da ciyayi da ɗumbin ɗumbin ruwa da ke tasowa daga bakin tekun. Yayin da yashi a Whatipu bai canza sosai ba tun cikin shekara ta 1970s, [8] yashi ya ci gaba da matsawa arewa zuwa Karekare, kuma zai yiwu ya kafa bakin teku a The Blowhole kudu da Piha, da kuma hanyar tafiya mai sauƙi tsakanin rairayin bakin teku masu a Karekare da Piha. [3] [2]

  1. Hayward, Bruce W. (April 2021). "The Sand Is Coming - New Beach South of Piha" (PDF). Geoscene. 25: 12–14. Retrieved 30 June 2022.
  2. 1 2 Hayward, Bruce W. (April 2021). "The Sand Is Coming - New Beach South of Piha" (PDF). Geoscene. 25: 12–14. Retrieved 30 June 2022.
  3. 1 2 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named West-Bruce
  4. 1 2 Murdoch, Graeme (2007). "Whatipu: Our History" (PDF). Auckland Regional Council. Archived from the original (PDF) on 23 October 2022. Retrieved 30 June 2022.
  5. 1 2 3 4 5 James Cowan (New Zealand writer). Missing |author1= (help); Missing or empty |title= (help)
  6. 1 2 3 Bruce Hayward. Missing |author1= (help); Missing or empty |title= (help)
  7. Williams, P (1977). "Progradation of Whatipu Beach 1844–1976". New Zealand Geographer. 33: 84–89. doi:10.1111/j.1745-7939.1977.tb00857.x.
  8. 1 2 Blue, Brendon; Kench, Paul S (2017). "Multi-decadal shoreline change and beach connectivity in a high-energy sand system". New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research. 51 (3): 406–426. doi:10.1080/00288330.2016.1259643. ISSN 0028-8330. S2CID 88564668.

Hanyoyin haɗi na waje

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Data related to Paorae at Wikidata