Jump to content

Phyllis An cire shi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

 

Phyllis Omido (an haife ta a Phyllis Indiatsi Omido c. 1978), [1] wanda aka yiwa lakabi da " Erin Brockovich na Gabashin Afirka", ƴar gwagwarmayar kare muhalli ce na Kenya . Ta kasance daya daga cikin mutane 6 da aka baiwa lambar yabo ta muhalli ta Goldman a shekarar 2015. [2] Ta shahara da shirya zanga-zangar adawa da wata masana'antar narkar da gubar da ke tsakiyar Owino Uhuru, wata unguwa da ke kusa da Mombasa . Kamfanin ya haifar da gubar dalma ta hanyar tayar da dalma a cikin muhalli, inda ta kashe mazauna yankin, musamman yara, tare da cutar da wasu ciki har da nata. An rufe shukar a ƙarshe. [3]

Ita ce ta kafa Cibiyar Adalci, Mulki da Ayyukan Muhalli (CJGEA). [1]

Rayuwa ta sirri

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Phyllis Omido a kauyen Kidinye, gundumar Vihiga, ga Margaret Omido da Alfred Omido. Tana da ’yan’uwa biyu da ’yar’uwa, babban yayanta George Mukutu kuma kanwarta tilo ita ce Susan Monyani Kasuki, yayin da kaninta shi ne Silas Enane.

Omido ita ce uwa daya tilo, mai sadaukarwa mai ‘ya’ya biyu mai suna Kingdavid Jeremiah Indiatsi da Margaret Esma Ehwa [2] Ta karanci harkokin kasuwanci a Jami’ar Nairobi kuma ta yi aiki a masana’antu a Kenya sama da shekaru 15. [3]

Ayyukan aiki

[gyara sashe | gyara masomin]

Ƙungiya a kan shukar narkewa

[gyara sashe | gyara masomin]

Kamfanin ya fara aiki a cikin 2009 a Owino Uhuru. Ya ceci gubar daga tsohuwar batir mota. Sakamakon aikin shine hayaƙin gubar da aka saki a cikin muhalli. Har ila yau, ba a kula da ruwan acid ba kuma an saka shi cikin rafi da mazauna ke amfani da su don yin wanka.

Yayin da yake aiki a wurin a matsayin jami’in hulda da jama’a, Omido ya ba da aikin tantance tasirin muhalli (EIA). Sakamakon binciken ya nuna cewa shukar na fitar da gubar a cikin muhalli. A matsayinta na jami'ar hulda da jama'a, ta ba da shawarar cewa an rufe gidan narkar da kuma sake buɗe wani wuri. Shugabanninta sun ƙi yarda kuma suka sake mata aiki, suka kawo wani mai ba da shawara na dabam don gama EIA.

Jim kadan bayan ta fara aiki a gidan smelter, sai jaririn Omido ya yi rashin lafiya. Ta kai shi asibiti. Da farko sun zaci taifot ne ko kuma zazzabin cizon sauro, amma an tabbatar da cewa gubar dalma ce. Ta karasa da cewa tabbas daga smelter ne. Ta zabo yara guda uku, ta yi musu gwajin jini. Kowannensu yana da matakan gubar da ke sama da matakin aminci bisa ga ƙa'idodin da Cibiyar Kula da Cututtuka ta Amurka ta gindaya. Daga nan ta bar aikin ta ta fara kamfen na rufe shukar.

A shekarar 2012, Omido, tare da danta, wasu mutane dauke da makamai sun kama su a wajen gidanta amma sun yi nasarar tserewa.

Bayan samun wani sakamako daga shugabannin kamfanoni da jami’an gwamnati na rufe kamfanin, ta shirya zanga-zanga. An kama ta tare da wasu mambobi 16 na CJGEA yayin da suke fafutukar yaki da barasa mai guba. An kai samame ofisoshin CJGEA tare da kwace wasu takardu da kwamfutoci. Bayan da ta kwana a gidan yari, an tuhume ta da laifin tada zaune tsaye da kuma yin taro ba bisa ka'ida ba. Bayan an dauki tsawon lokaci ana fafatawa a kotu, alkalin kotun ya yi watsi da karar a karkashin sashe na 210. Alkalin kotun ya bayyana cewa ta yi aiki da doka.

Daga nan ta fara samun taimako daga Human Rights Watch da sauran kungiyoyi. Ta gana da wakilin Majalisar Dinkin Duniya na musamman kan sharar guba. Wannan ne ya sa majalisar dattawan Kenya ta zo ma’aikatar don tantance ikirari. An rufe shuka a ƙarshe a cikin Janairu 2014. [4]

Cibiyar Shari'a, Mulki da Ayyukan Muhalli

[gyara sashe | gyara masomin]

A cikin 2009, Omido ya kafa Cibiyar Adalci, Mulki da Muhalli (CJGEA). Kungiyar ta yi rajista a gundumar Kilifi kuma mai hedkwata a Mombasa, an kafa kungiyar ne domin magance matsalolin muhalli da matsugunan da ke kusa da yankunan masana'antu na Kenya ke fuskanta. A cikin yin haka, CJGEA ta kuma shiga cikin magance wasu batutuwa, kamar shugabanci, canjin siyasa, da yancin ɗan adam. Shirye-shiryen da kungiyar ke bayarwa sune sauyin yanayi da mulkin muhalli, gwagwarmaya da haƙƙin ɗan adam, taimakon doka, da ilimi.

CJGEA ta ha]a hannu da Human Rights Watch wajen ƙirƙirar fim game da gubar al'ummomi da kayan guba. Za ta mayar da hankali ne kan mace-mace da al'amurran kiwon lafiya, da kuma rashin hukunci da rashin mutunta muhalli da bin doka da oda da masu laifi suka aikata. An kaddamar da fim din ne a ranar 24 ga watan Yuni, 2014 domin ya zo daidai da taron Majalisar Dinkin Duniya na farko kan muhalli da aka gudanar a Nairobi .

Aiki na baya-bayan nan

[gyara sashe | gyara masomin]

A watan Fabrairun 2013, mai wakiltar CJGEA, Omido ya halarci taron tuntuɓar Shirin Muhalli na Majalisar Ɗinkin Duniya game da haƙƙin ɗan adam da muhalli, wanda Hukumar Kula da Muhalli ta Majalisar Dinkin Duniya ta dauki nauyinsa.

A cikin 2013 Omido ya wakilci HRD na Kenya a Haɗari a Dublin, Ireland.

A shekarar 2014 ta je birnin Geneva na kasar Switzerland don halartar taron ba da shawara kan kungiyoyin kare hakkin dan Adam na kasa da kasa.

Daga Satumba 5 zuwa 7, 2014, ta halarci 3rd Majalisar Dinkin Duniya Cibiyar Horo da Bincike -Yale Conference on Environmental Governance da Democracy a Jami'ar Yale, New Haven, Connecticut.

A ranar 23 ga Satumba, 2014, ta kasance a KIOS, taron karawa juna sani na kare hakkin dan Adam na kasa da kasa na Finnish .

Ta ci gaba da zawarcin gwamnati. A cikin 2014, uku masu fasa shara masu guba a cikin matalauta, an mayar da matsugunan birane zuwa wasu sassan Mombasa.

Omido ya kasance ɗaya daga cikin masu karɓa shida na 2015 Goldman Environmental Prize . Kyautar ita ce mafi girma a duniya ga masu fafutuka na asali wadanda dalilinsu shine muhalli. Ta samu kofi tare da kyautar dalar Amurka 175,000 ko kuma Shilin Kenya miliyan 5.7.

Omido yana cikin jerin mata 100 na BBC da aka sanar a ranar 23 ga Nuwamba 2020.

A cikin 2021, an saka ta a cikin Time 100, Time ' na shekara-shekara jerin mutane 100 mafi tasiri a duniya. [5]

Sauran lambobin yabo da ta samu a shekarunta na fafutuka su ne:

Shekara Kyauta
2018 Zakaran Muhalli na gundumar Mombasa
2018 Ƙungiyar Lauyoyin Italiya Mace mai ƙarfin hali kuma memba mai girma na Bar
2020 Kyautar Ethecon Blue Planet. [6]

Hanyoyin haɗi na waje

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. Philip. "Kenya's Phyllis Omido bags Goldman Environmental Prize". philsinfo.com.
  2. NATION, AFRICA (22 February 2019). "Mother stages protest outside Mombasa hospital over 'huge' bill-Kenya". nation.africa. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 2022-02-24.
  3. "Miss Phyllis Omido". centerforjgea.com. Archived from the original on 5 August 2016. Retrieved 24 April 2015.
  4. "Sahara Tribune » Kenyan environmental activist Phyllis Omido wins the prestigious Goldman prize". Sahara Tribune. Archived from the original on 30 May 2015. Retrieved 24 April 2015.
  5. Calma, Justine (September 15, 2021). "These climate stars are among the world's most 'influential' people". The Verge (in Turanci). Archived from the original on 11 November 2021. Retrieved November 11, 2021.
  6. Cece, Siago; Atieno, Winnie (2020-09-24). "Kenya: Fight to Expose Lead Poisoning Pays Off for Whistle-Blower". allAfrica.com (in Turanci). Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 2022-02-24.