Jump to content

Polci

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Polci
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3 plj
Glottolog nyam1284[1]

Polci (Palci) harshen Chadic ne a Jihar Bauchi, Nijeriya.

Kalmomin Zulanci (Zul, Zule) [Turanci: "dialect of Polci"] da Hausa da kuma Turanci:[2]

ZulanciHausaTuranci
bágùbìjalduSenegal galago (Galago senegalensis)
bàrkùnúbarkonochili pepper
bə̀ríjan biripatas monkey
bùbúlíkukkukitree sp.
búrzíngìnìzinditree sp.
bwátlèbirbiribird sp.
ɓáshèkiryatree sp.
ɓùtùmtsabaraɓúrì tree sp.
cá’ìsarnothatching needle
cáɲguzamonitor lizard
cémbə̀rìshabiridrongo
cénkùlècilakowacrowned hornbill (onomatopoeic name)
cìcípíkonkoshiyatree sp.
cíncìnjemagefruit-bat
círtə̀nìhaskelight
dàlbájìàdalbajiyatree sp.
dánzìtambafinger-millet
də̀kə́rìdamomonitor lizard
də̀nzídurunguanimal sp.
dòmítarato gather together
dlə́ŋgàrìdurumifig tree sp.
dlèrkə́mìreke?sugar-cane cf.
éshètsamiyatamarind
fə̀ráníƙyasuwagrass sp.
fùldìyátlìcediyafig tree sp.
gábə̀sgabuseast
gə̀ɓáɲgamjitree sp.
gə̀bzínèdashitree sp.
gə̀ŋgə́lítauratree sp.
gə̀ségindibuttock
géʔèmadobiyatree sp.
ghòlfarin ganyewólí tree sp.
ghúdùrùkurciyadove sp. (name based on cry of dove)
basiyabushbuck
gòláŋmakogoroyárè throat
gólìmèkakkara ("hookthorn")acacia sp.
gòmbílígafiya, burgugiant rat
gòshígoshi?forehead
gùgúʔítinyaEuphorbia sp.
gùjágyadagroundnut
gùrkídoyan dajiwild yam sp.
gùʔékirkikiawl ?
hámèhammayawning
hàrádùaradustorm
hútèdokatree sp.
ìdríaɗuwasoapberry tree
ìlémímarketree sp.
ìmbrítsaadatree sp.
ìmnúyayahow?
jáɓùrèɗinyablack plum
jèlíkanyaebony tree
jìŋgélìmaratayiwall-hanger
káɲshaho, shirwaraptor
kánsìtofaspeargrass
kàrə̀ndíkukubuwaviper
kèrə̀ngéshìjan yarotree sp.
kútə̀nùʔgamosnake sp.
sato put
làdbə́rìwuyan damotree sp.
làmbə́rìkalgotree sp.
líɓìtunastree sp.
lìcáyamagrass sp.
lítèshamuwastork
m̀bùlésìtalatalabird sp.
mùkúgorabamboo palm
námzhèrèbarewagazelle
ǹdə́pkìbakin farutree sp.
ǹdéràtafito go away, travel
sakato put
ǹgórègaudetree sp.
ǹjàwíɗanyatree sp.
ǹjíɓìuwar magungunatree sp.
páθgàmìkurnatree sp.
pómèkonderetree sp.
ràndàmiya ruwamálè water-snake sp.
ránìbilupot, big
rémìtiriyaparrot sp.
jeto go
shímìtuwoporridge
sùdásudabird sp., small
súmèkonkonitree sp.
tàpótà (cf. zùlúmbìrì)kokon birifruit tree sp.
tázhìkàkabiriweaver bird
tlárùmpèkarya gataritree sp.
tlə́rkə̀mìmajetree sp.
tlùkágiginyafan palm
tùmcírìararabitree sp.
túrùmèɓaurefig tree sp.
túzgàfarin farutree sp.
ùghwínákellitree sp.
wòbə̀lgámꜜíjiritree sp.
wólwòlìdamasirisnake sp., green
wómdlìkarfataarm
wúkìkararacow-itch (Mucuna pruriens)
wùlídafaraplant sp.
yàdlə́rìtsauregrass sp.
yár bàdlə̀ bòmìba'ubird sp.
yáwtèyautebird sp.
yèmíkwááshèto collect
zàʔárìsawarwaralinsang
zìmámagariyatree sp.
zíŋgèzómèkoŋkoŋsnake sp. (very fast)
zómèzomohare cf.
zùlúmbìrì (cf. tàpótà)kokon birifruit sp.

Kalmomin Polci da Hausa da Turanci:[3][4]

TuranciHausaPolci
world(duniya)atl kwaŋ
earth, landdoron ƙasaatl
earth=ground, soilƙasaatl
dustƙura; uraruŋ
mudtaɓo; lakandwap
sandyashinyaasən
mountain, hilldutse; duc̣i; jigawa; tsaunigoŋ; ɓyaŋ; ɗee
plain, fieldsararidaasə
valleykwari; kwareluut
islandtsibiri
mainlandnahiya
shoregaɓabə sal
cavekogo; kwargakoroŋ; koroŋ tat; koroŋ pət
waterruwamaa
seatekutapga maa
foamkumfa
oceanteku
laketafkitapga
waveigiyar ruwa
river, stream, brookkogisal; ɗwaarə
spring, wellidon ruwagooga
swampfadamaluut
waterfallzubowan ruwa
woods, forestdaji; jejizəŋəm
tree (cf 08.600)bishiyapət
wooditacenyansə
stone, rockdutsetat
earthquakegirgizar ƙasaatl dəŋəl
skysamaleyam
sunranapiɗii
moonwatacar
startaurarotaŋətlə
lightningwalƙiyavancibi
thundertsawabədlaa gaam
lightning (as striking)walƙiyavancibi
stormruwa da iskavan te yətər
rainbowbakan gizodlantukure
light (noun)haskewuutu
darknessduhudzughən
shade, shadowinuwagwoŋsə
dewraɓasəsər
airiskayatər
windiska; guguwayatər
cloudgajimare; girgije; hadarigajimaare; shaar leyam; zunzuuru
foghazoɓwandi
rain (noun)ruwan samavan
snow (noun)ƙanƙara
iceƙanƙara; ayas
weatheryanayi
firewutawuutu
flame (noun)harshen wutanyatl uutu
smoke (noun)hayaƙikələm
ashestokageedlə
embersgarwashigəsəŋ wuutu
burn (vb trans)ƙonabak
burn (vb intrans)ƙunacirəp
light, kindle, ignitekunnafat
extinguishkashembis
match (noun)ashana; karawa(ashaana); kərəɓə
firewoodmakamashi; itacen girkinyansə
charcoalgawayindughən
person, human beingmutum (masc.); mutuniya (fem.); ɗan Adammbaam
man (vs. woman)namijimani
womanmaceger
malenamijimani
femalemaceger
boyyaromiir
young man (adolescent)ƙaramin yarowun kon
girlyarinyamii gwe
young woman (adolescent)ƙaramar yarinyawun gwe
childyaro (masc.); yarinya (fem.)miir
infant, babyjaririwumbarto
husbandmijibaa keen
wifemata(uwargida)
marryaurakap ger
marriage, weddingaurekaptə
divorcesakiŋgartə
fatheruba; mahaifibaa
motheruwa; mahaifiyadee
parentsmahaifa; iyayemərgən
married manmagidanci
married womanmatar aureuwargida
sonɗawun
daughter'ya; ɗiyawun gwe
offspring (son or daughter)'ya'yamiir
brotherɗan'uwa; shaƙiƙiyees
older brotherwadaŋ yees
younger brotherƙanewin yees
sister'yaruwa; shaƙiƙiya (?)waas
older sisteryawaas
younger sisterƙanwawaas
sibling'yan'uwa
twinstagwayepaas
grandfatherkaka (namiji)jer
old mantsohogwaasi
grandmotherkaka (mace)jer
old womantsohuwabasi manya
grandsonjikawun jer
granddaughterjikanyawun jer
unclekawukawo
mother's brotherrafani; kawu (?)kawo
father's brotherbaffabaaba
auntgwaggowobna
mother's sistergwaggo (?)kawo
father's sisterbabawobna
nephewɗan-
niece'yar-
cousinɗan'uwa; 'yaruwa; abokin wasa; taubashiyees; waas
ancestorsmutanen dauri; kakannin-kakanni
descendantszuriya
father-in-law (of a man)surukikwam
father-in-law (of a woman)surukikwam
mother-in-law (of a man)suruka; sarakuwakwam
mother-in-law (of a woman)suruka; sarakuwakwam
son-in-law (of a man)surukikwam
son-in-law (of a woman)surukikwam
daughter-in-law (of a man)suruka; sarakuwakwam
daughter-in-law (of a woman)suruka; sarakuwakwam
stepfathermijin uwabaa gən
stepmotherkishiyar uwa
stepsonagola(agoola)
stepdaughteragoliya(agoola)
orphanmaraya (masc.); marainiya (fem.)kəi
widowmatar takabatakaba
widowergwauruwa; matar takaba
relatives, kinsmendangizuuriya
familyiyaye; iyaliiyaali
Iniam
you (singular)kai (masc.); ke (fem.)kii
he/she/itshi (masc.); ita (fem.)yaa
wemumii
we (inclusive)mumii
we (exclusive)mumii
you (plural)kukii
theysuwur
animaldabba; naman dajitloo
male (adj)namijimani
female (adj)macemədli
livestockdabbobin kiwotloo bən
pasturemakiyayaləəp
herdsmanmakiyayikon lii
stable, stallbargakanja
cattle (bovine)shanutlaa
bullbijimitlaa
oxsatlaa
cowsaniyatlaa
calfmaraƙinyalbi
sheeptunkiyatəm
ramragogaŋlaŋ
ewetunkiyatəm
lamb'ya'yan tumakimii təm
boargadu; mugun dawa; alhanzirshiŋərim
sow (2)macen alade(alade)
pigaladealade
goatakuyamaar
he-goatbunsurugwapshəŋ
kidɗan akuya; 'yar akuyawun maar
horse (equine)dokipərsə
stallioningarma
maregoɗiya(goɗiya)
foal, coltduƙushiwun pərsə
ass, donkeyjakishyaaki
mulealfadari(alfadari)
fowlkazakooro
cock, roosterzakaratoghsə; twaghsə
henkazakooro
chickenkazakooro
duckagwagwa(agwagwaa)
gooseagwagwaa maa
nestsheƙa; gidan tsuntsubeen yaadli
birdtsuntsuyaadli
heronzalɓegwarmadak
eaglegaggafa; juhurmagəəm
hawkshahosuura
vultureungulukwaɗak
batjemagezəŋər
parrotaku(aku)
crowhankakaŋgwaak
dovekurciyaciguuru; cugooro
owlmujiya; dujizhizhi
dogkare (masc.); karya (fem.)yar
rabbitzomozom
catkyanwa; mage; kulemuus
mouse, ratɓerakusum
fishkifigeesi
fin (dorsal)fiffiken kifibəghəm geesi
fishscalesikelin kifikor geesi
gillharzabəghəm geesi
shellƙumbagyiŋgyal
lionzakibor
foxyanyawabyau
deerbarewambaran
monkeybirigarə; bərr; dzuŋbər
elephantgiwaliŋ
camelraƙumi(rakˀumi)
insectƙwaropupələm
louseƙwarƙwatakwarkwata
nit (louse egg)ƙoyin ƙwarƙata
fleaƙumatwadlii
centipedeshanshanidzuŋganca
scorpionkunamayində
cockroachkyankyasopupələm
antkiyashi
spidergizo-gizologhən
spider websaƙar gizo-gizobeen loghən
beeƙudan zumadzom
beeswaxkakin zuma
beehiveamya
waspzanzarohiŋhiŋ
flyƙudayaləm
sandfly (midge), gnatƙuda; wani irin
mosquitosaurofuren
wormtanabyamlak
snakemacijikoŋkoŋ
fireflymaƙesuwambil
butterflymalam-buɗa-littafipakpaksher
grasshopperfarakaaɓən
snaildodon koɗitoŋlaŋ
frogkwaɗotajoori
lizardƙadangaretablaŋ
crocodile, alligatorkadakorom
turtlekunkurukurbi
bodyjikidlii
skin, hidefatakur
fleshtsokasooka
hair (head)gashi; suma (male)tsuruŋ
beardgemubəmzə
body hairgashitsuruŋ dlii
pubic hairgashin gabatsuruŋ gaamwar
dandruffamosanitsagha gaam
bloodjiniburan; bəran
vein, arteryjijiyatsop buran
boneƙashigooloo
ribhaƙarƙarigoolə gəp
hornƙahombee
tailjela (fem.); bindi (masc.); wutsiyatsər
backbayakar
spineƙashin bayagoolə kar
headkaigaam
side of head, templegefen kaikum gaam
skullƙoƙon kaigooloo gaam
brainƙwaƙwalwaɓurgo gaam
facefuskayiir
foreheadgoshinaŋ gaam
jawmuƙamuƙigoolaŋa
cheekkuncigəsh kəəˑm
chinhaɓaboghom
eyeidoyiir
eyebrowgiragəŋ iir
eyelidfatar idokur-yiir
eyelashgashin idotsuruŋyir
blinkƙifta idonjəpyiir
earkunnekəəm
earlobefatar kunnewal kəəm
earwaxdauɗon kunnenzuk kəəm
nosehancicin
nostrilkafar hancishuu cin
mucus (nasal)majinanaghan
mouthbakibii
beakbakin tsuntsubii yadli
lipleɓewal bii
tongueharshenyatl
toothhaƙorishen
gumsdasashideelim
molartoothmataunikaragha
neckwuyayuwar
nape of neckƙeya; bayan wuya
throatmaƙogwaroŋgwaŋəlaŋ
shoulderkafaɗabablaŋ
shoulderbladeallon kafaɗagoolə bablaŋ
collarboneƙashin wuyagoolə yuwar
armhannuaam
armpithamatadlaŋgo
elbowgwiwar hannuŋgwatl
wristwuyar hannuyuwar aam
handhannuaam
palm of handtafin hannugip aam
fingeryatsamii aam
thumbbabban ɗan yatsagoŋ aam
fingernailfarcembek
clawƙamborimbek
legƙafaasəm
thighcinya; kataratsəghən
calf of legsha-raɓa
kneegwiwagaam kwitlkən
footƙafaasəm
ankleidon ƙafa; idon sawuyiir asəm
heeldiddige; digadigi; dugadugi; dunduniyaɓəpsə asəm
footprintsawun ƙafarəp asəm
toeyatsa; yatsan ƙafamii asəm
wingfiffikebəghəm
feathergashitsuruŋ
chestƙirjibəgəəp
breast (of woman)nono; mamaneen
nipple, teatkan nonobəneen
udderhantsaneen
navelcibiyambutl
heartzuciyambatl
lunghuhuvaktarak
liverhantambatl
kidneyƙodambarləm
spleensaifalabaara
stomachcikituu
intestines, gutshanjiwat
waistƙugundaŋ; gəsh tuu
hipkuturikuŋtukuŋ
buttocksɗuwawugəsh; gish
wombmahaifa; cikitler gərəghən
testiclegolojindi
penisazzakariwagham
breathe, breathyi numfashisəghəntə
yawn, gapehammahəəm
hiccoughshaƙuwatləghət
coughtariitlaa
sneezeyi atishawadisha
perspireyi gumi; yi zufasaaləmtə
spittofatopa
vomityi amaibiighən
biteciza; cizonyaŋsə
licktanɗaɓəəp
dribbleɗigowan ruwa
sleepbarciyimbur
snoreminsharikwaraghən
dreamyi mafarkifarwali
wake uptashi daga barcitlet
break windyi tusa; hutati ish; ti
urinateyi fitsariti baas
defecateyi kashindzom ish
have sexual intercourseyi jima'ikwak
shiveryi ɓaridlaar
batheyi wankafwaptə
beget (of father)haifi
born (to be)haifagər
pregnant(mai) cikituughə gərtə
conceiveɗau cikipər tuu
live, living, liferai; rayuwashik-; baltə
die, deadmutu; mutuwaməs; məsi
drownedcinyewar ruwa
killkashekashe
corpsegawavuni
bury (the dead)binnelaaptə
grave, tombkabarigaam gipsə
strong, mighty, powerfulƙaƙƙarfanyap; nyapkən
weakraunifoghəl
well, healthlafiyatlet kalaw
sick, sicknessciwo; cuta; rashin lafiyashekamkam
feverzazzaɓiŋanŋən
goitermaƙoƙomwaɗəyuwar
cold (catarrh)muranaaghan
wound, sorerauniciwo
bruiseƙujewamok
swellingkumburimwat
itchƙaiƙayikaptə
blisterbororo
boil (noun)ƙurji; maruruwanjaane
pusɗiwaroo
scartabolowan
cure, healwarkarfəɗə
physicianlikitalikitən; kon woghən
medicine, drugmaganiwoghən; woghən bən
poisonguba; dafimaa woghən; pyas woghən
tired, wearygajiyagəji
resthutasəghən
lazymalalaci
baldsanƙomogha gaam
lamegurguŋgurum
deafkurmandwaghəm
mutebebeɓaaɓa
blindmakahodzuwaan
intoxicatedbuguwaɗok nə zuri
naked, baretsirara(siraara)
eatcici
foodabincirəpci
cookeddafutsor
rawdanyaɗeghai
ripenunanyoo
green, unripeɗanyegwaami
rottenruɓaɓɓeroos
drinkshatlee
hungeryunwagusum
famineyunwaraaraka
thirstƙishirwagər maa
sucktsotsaɓəəp
chewtaunaɗaam
swallowhaɗiyazəngaa
chokeƙwara; ƙwaruŋgap yuwar
cookgirka; dafatsor
boil (vb)tafasaful
roast, frygasa; soyabak
bakegasabak
ovenobin; tanderutandeeruu
pot, cooking vesseltukunyacaan; taŋ
kettlebutacaan
pankwano
dishtasa; kwano
platefaranti
bowlkwano; kasko
pitcher, jugtulu; buta
cup, drinking vesselkofi
saucerfale; faranti
spooncokalikəŋga
knife (2)wuƙasərəp
fork (2)cokali mai yatsu
tongshantsakiŋgal
meal (a)kalacirəpci
breakfastkarin kumallorəpcighə tlitliin
lunchabincin ranarəpcighə piɗi
dinnerabincin darerəpcighə vor
supperabincin darerəpcighə vor
peelɓaretyat
sieve, straintacetsərəŋ
scrapekuje; kankare; katsewagha
stir, mixjuya; dama; tuƙakətl
bread(burodi)
doughkwababben fulawa
kneadcuɗa
meal, flourgari; tsakicap
crush, grindɓarza; niƙanok; noghvon
millma'aikatarəp mbaaɓə
mortar (2)turmiitlaŋ
pestletaɓaryaaam itlaŋ
meatnamatloo
soup, brothromo; miyamiitli
vegetableskayan lamburəpkə lambu
beanwakezaam
potatodankalilawur
fruit'ya'yan itacegər pət
bunchtari; ɗauridzom
figceɗiya; ɓauretsorom
grapeinabi
nut'ya 'yan itace
olivezaituni
oilmaiɗiin
grease, fatmaiƙoɗogho
saltgishirikwi
pepperbarkonotalas
chili pepperbarkono
honeyzumadzom
sugarsukari(səkar)
milk (noun)madara; nonomadara
milk (vb)tatsazhootə neen
cheesecuku; cukwi
butterman shanuɗiin tlaa
beverage, drinkabin sha
meadgiya; giyar zumaɗok
winegiya; giyar inabi
beergiya; barasaɗok
fermented drinkgiyar hatsiɗok
eggƙwaimbwatl
egg yolkƙwanduwa
put on (clothes)sanyaŋgar loghət
clothing, clotheskayan jiki; suturaloghət
tailortela; maɗinki(tela)
clothyadi; zane
woolulu
cottonaudaugapəɗək
silksiliki; alharini
furgashitsuruŋ
leatherfata; ƙirgikur
spinkaɗambok
spindlemazarikaskara
weavesaƙatsoghay
loommasaƙa
sewɗinkarap
needlealluraalluura
awlmahujizhoŋar
threadzare; arafiya; abawaabawa
dyerini
cloakalkyabba
ponchotaguwa
woman's dresszane
coatkwat; manto
shirttaguwa
collarkwala; wuya
skirtsiket
grass-skirtsiketi; ɗan-tofiŋgar wal
trouserswando
stocking, socksafa
shoetakalmacugopsi
boot(but)(but)
shoemaker, cobblerbaduku
hat, caphula; malafa(taagiiya)
belt, girdlebel; santir
glovesafar
veilhijabi(hijaab)
pocketaljihu(aljuhu)
buttonmaɓalli(aniinii)
pinfin; allura
ornament, adornmentabin ado; kayan adoərəm ado
jeweldutse
ring (for finger)zobe(zobbe)
braceletabin hannuyit
necklaceabin wuyazululu
beaddutsen ado
earring'yan kunne
headband, headdressɗankwalikwaali
tattooshasshawatloolə
handkerchief, ragmayani; hanciki
toweltawul(taawul)
combmatsefizaar
brushburoshi
braidkitso; kitsa; tufka; tauratsoghə gaam
razoraska; (reza)(reza)
ointmentmaganin shafawaɗiin
soapsabulu(saabulu)
mirrormadubi(maganii)
dwell, livezauna; zamashik
housegidakeen; tlaap
hutɗaki; bukkakanja
garden-housegidan gona
tentlaima; tanti
yard, courtfarfajiyaɗəl keen
meeting housegidan taro
roomɗakitlaap
door, gateƙofa; ƙyaurebiibi
doorpost, jambdokin ƙofā; ƙofar ɗakigaam biibi
lock (noun)makulli(makulli)
latch, door-boltsakata(sakata)
keymakulli; mabuɗi(mabuuɗi)
windowtaga(taaga)
floordaɓe(daɓee)
wallbango; garutu keen
fireplaceɗakin girkibeen tsop
stovemurhupyeghət
chimneybututun hayaƙi; mafitar hayaki
laddertsani; kwarangadlaŋtaŋ
bedgadogudu
pillowmatashin kaiərkənnə
blanketbargobargoo
chairkujeradaan
tabletebur(teebur)
lamp, torchfitila(pitila)
candlekyandir(kyandir)
shelfkantaaam kir
troughkomi; akalakumtə
roof(rufi); jinkayar
thatchjinkayar
ridgepoleazaran rumfaghart
rafterazaran jinka
beamginshiƙi; azara; (bim)taŋka
post, poleturke; tsarnu; dirkatsaŋ
boardkatako(kaataakoo)
archbakaməəm
masonmagini; mason
bricktubali; birgigoŋraŋ
mortarkwaɓigurugho
adobetubali
farmermanomimun ŋgərəghə
field (for cultivation)gonazhim
gardenlambu(lambu)
cultivate, tillyi nomaŋgərəghə
fenceshinge; danga(darni)
ditchkwalbati; gata; gwalalo(gada)
plowkafta; garmajer
furrowkunyazhel
dighaƙa; kaftu; nome; rora; farta; tonaɗok shuu; kəptə
spadeshebur; teburyuuru
shovelshebur
hoefartanyayuuru
forkcokali mai yatsu
rakemanjagara(manjagara)
sowshukakəp
seediribatər
mow, reapyanke ciyawa; girbatloo
sickle, scythelauje(lauje)
threshsussukazok
threshing-floormasussuka
crop, harvestshuka-shuka(girbi)
grain (barley, oats etc)hatsiwu
wheatalkama
barleysha'ir
ryehatsi
oatshatsi
maize, cornmasarabuŋgwaaren
riceshinkafashiŋga
grassciyawaməi
hayingirici; busasshiyar ciyawakun məi
plant (noun)shuka; tsirokəp
plant (vb)shukakəp
rootsaiwatlertə pət; tler pət
branchreshebə aam; aam pət
leafganyewal
flowerfurepas
treeitaci; bishiyapət
vineraɓa-danni
tobacco(taba)taaba; tunkura
smoke (tobacco)sha (taba)kələm
pipelofecantaaba
tree stumpkututture; tushiyandənzə pət
tree trunkgangar jiki
forked branchgwafaŋgapcaŋ
barkɓawokoor pət
sapruwan bishiyanzuk
palm treebishiyar kwakwa(kwaakwaa)
coconutkwakwa(kwaakwaa)
citrus fruit(lemo)
banana treebishiyar ayabaayaba
banyanbishiyar banyan
sweet potatodankalilawur
yamdoyagutlum
tapioca, manioc, cassavarogo
gourddumakaalə
pumpkin, squashkabewaɓaar
bamboogoraməghə
sugar canerake(rike)
fish poison (root)dafin kifimaakoba; maakuba
nettletsiro
mushroomnaman kaza#NAME?; mbarmat; ləɗəntə; gaŋgaŋ zoomoo
do, makeyipur
workaikisəntə
bendlanƙwasa; sunkuyaŋgwoŋ
foldninke; karyanaak
tie, bindɗauraləŋ
untiekwance; suncetəs
chainsarƙasarka
rope, cordigiyatler
knot (noun)ƙullikutl
strike (hit, beat)doka; duka; bugadzu
pound with fistdaka; kirɓa; casaɗok
cutyankanjaŋ
cut downsarerapsə
chop, hewdatsarapsə
stabsokaɓəŋ
knifewuƙasərəp
scissors, shearsalmakashi
axadda; gatari; kuradawotkə
adzegizago; masassaƙikas
breakfasa; karya; tsinkatsak
brokenkaryaŋgəl
splitrabavye rop
tearyagatarr; tla�ktə
flay, skinfeɗelurr
rub, wipegoga; gogeberrdlek
stretchmiƙatək
pulljajaa
spread outwatsabaza
hang upratayazat
pressgoge; dannadənna
squeeze, wringmatsazho
pourzubagasaŋ
washwankefwap
sweepsharesaat
broomtsintsiyasəndaarə
toolkayan aikiərəm mbaaɓə
carpenterkafinta(kaapinta)
buildginatsok
boreɓusa; hudaɓəŋ
hollow outrarakekumtə
sawzartozartə
hammergudumafəmbə
nailƙusambek
glueliƙi
smith, blacksmithmaƙerishugop
forgeƙera; ƙirashugop
anviluwar maƙerabeen shugop
cast (metals)ƙera
goldzinarizinari
silverazurfatookiya
copper, bronzetagullalagham val
ironbaƙin ƙarfedzuŋ val
lead (noun)darma; dalma(dalmaa)
tin, tinplatekuzagyenəŋ
pottermai ginin tukwaneger (kon) tsogho waasən
mold (clay etc)yi zubi
claylaka
glassgilashi
weave, plaitsaƙatsok
basketkwandogəəptə
mattabarmakwaasə
rugdarduma; kilagodarduma
netbagjaka mai raga-ragakataŋkoo
fan (noun)mafici; fanka; figinimafifici
fan (vb)fīfīta; hura(fifita)
carvesassaƙaɓok
sculptormasassaƙikon ɓok; kon ɓogha
statuemutum-mutumiwun baam
chiselcisur; maƙanƙarigiŋgyal
paint (noun)shafe; fenti(penti)
paint (vb)yi wa fentipur (penti)
movemotsapərdli
turn overjuyabal; bali
turn aroundkarkataŋgwaktə
wind, wrapnaɗanaak
rollgara; curatumti
drop (vb)ya da; faɗinda
twistmurɗabyaŋar
risetashitswa; tsoo
raise, liftɗagaɗaga
fallfaɗinda
dripɗiga; tarara
throwjefaŋgar
catch (ball)kama; cafeguɓi
shakekaɗa; girgizadəŋəl
flowgudana
sinknitsembul
floattaso kan ruwa; yi iyoməər adan maa; tlet adanmaa
swimyi iyodali maa
divetsinduma
splashfantsamapyaasa
sail (vb)tashi
fly (vb)tashitleda leyam
blowkaɗa; busafwaat
creep, crawlrarrafagurruptə
kneeldurƙusazhok
crouchlaɓegurup
slide, slipzamesheləŋtə
jump, leaptsalleraam
kickbuga; shurambok; omti mvok
dancerawatlaar
walkyi yawodəksə
limpyi dingishiŋgurum
rungudukətər
gotafinduu
go uphauratswa; tsoo
climbhautsoo
go downsaukamyes; mees
go outfitaɗəl
comezorit
come backdawo; komomən
go away, departtafinduu
disappearɓacemal
fleesheƙa da gudupyar tee kətərtə
followbibilti
pursuefafarandaa tee aakar
reach, arriveisatsullə
approachdosa; raɓaroomat
entershigasoo; tsət
carry (bear)ɗaukakən
carry-in-handriƙaguɓi
carry-on-shoulderɗauka a kafaɗa
carry-on-headɗauki a ka
carry-underarmrataya
bringkawoyoor ...rit
sendaikasən
lead (vb)yi wa ja-gora; shugabanci
drivetuƙaləm
ridehautsoo
push, shovetura; turetum
roadhanyatsop
pathturba; 'yar hanyatsop
bridgegada(gada)
carriage, wagon, cartkura; keken shanu; amalanke; (wagunu); taragu
wheelwiligaregare
axleasil
yokesandar keken shanu
shipjirgin ruwa babba
boatjirgin ruwa ƙarami
canoekwale-kwale; jirgikumtə
raftgadon fito
oarsandar tukin jirgin ruwameelaŋ kaɗa tu jirgi
paddle (noun)matuki
row (vb)tuƙa(tukai)
ruddersandar tukin jirgin ruwa
mastsandar kyallen cikin jirgin ruwa
sail (noun)zanen jirgin ruwan
anchorƙugiya
harbor, portbakin ruwa; tashar jirgin ruwa
land (vb)isa gaɓa; isa bakin ruwa
havekarɓakap
own, possessmallaka
takeɗauka; karɓakən
seize, graspƙwacevoktə
holdriƙeguɓi
get, obtainsamupat
keep, retainkeɓe; ajiyevundər
thingabuərəm
givebayarburi
give backmayarməndər
preserve, look afteradana
save, rescuekuɓutarɗəlti
destroyhalakalii
harm, injure, damageraunana(cucee)
seek, look fornemambək; mbəghə
findsamu; gano; tsintsapaɗi
loseya da; ɓace; ɓatar; ci; kasamal
release, let gosakaŋgar
moneykuɗiwurɓə
cointsabar kuɗisaaba
richmai kuɗi; attajiriyan rəp
poormatalaucibarak rəəp
beggarmaroƙi; almajiribara
avaricious, stingymarowaciɗaasə
lendranta; ara wadzur
borrowara; rantakap dzur
owebi bashibiltədzur
debtbashidzur
pay (vb)biyakwaat
account, reckoningbayyanatsul
tax, tributeharajiwurɓə gandu
hireyi haya; ɗaukahayaa
wagesalbashi; kuɗin sati; kuɗin ƙwadagokwattəghə caar
earnsami lada; sami albashi
buysayaɗep
sellsai da; sayarɗeeɓər
trade, barterfurfura; yi ciniki(kasuwanci)
merchantɗan kasuwakon kasuwa
market (place)kasuwa; maciya(kaasuwa)
store, shopkanti; shago(kanti)
pricekuɗi; farashi(laada)
dear (costly, expensive)tsada(saada)
cheaparaha(araha)
share (distribute)rabavye
weighaunapyaghsə
afterbayantaŋkar
behindbayan; bayakar
besidegefenaa bə; bə
down, belowa ƙasaaa atl
beforekafinpanti; dede
frontgabanan
inside, incikia gip
outsidewaje; bayakaari
underƙar̃ƙashinaa gəsh
up, abovea samaaa leyam
placewurirəəp
putsa; saka; sanya; ajiyenaa
sitzaunashik
lie downkwanta; yi kwanciyaməər
standtsayadler
remain, staytsaya; zaunaɓəətəŋ
remains, left overssaura; ragepasaŋi
collect, gathertaradzomi
pick upɗaga / ɗauko; ɗaukakən
pile uptara; tsibakashi
join, unitehaɗa; haɗumaŋ
separateware; rabavye
dividerabavye
openbuɗeta
shut, closerufegit
coverrufezupti
hide, concealɓoyavundər
highbisa; samaleyam
lowfasa; maras tsayiatl
topsamabyaŋ
bottomgindi; ƙar̃ƙashigəsh
endƙarsheliŋ
pointedtsinibyertə
edgegefe; bakibii
sidegefe; ɓangarekar
middle, centertsakiyadlam
right (side)damashimlə
left (side)hagukalaŋ
near (adv)kusa damat
far (adv)nesadleyam
eastgabasvaari tee mi
westyammaleyam teemi
northarewaareewa
southkudukudu
growƙaru; girma
measureauna; gwadagwada
span, fathomɗani
large, bigbabbadaŋai
small, littleƙaramigəɓi
longtsawo; dogozhaŋti
talldogolwii
shortgajerendəghei
wide, broadfaɗi; faffaɗaŋaləŋai
narrowmaras fāɗi; tsukakkemaɓi
thick (in dimension)kauritswa
thin (in dimension)siririjalaŋlal
deepzurfī; zuzzurfagoroŋ; goroŋi
shallowmaras zurfigoroŋ nəŋ
flatbai daya; leburkwaghal
straightmiƙaƙƙetəghei
crookedlanƙwasheŋgwoŋ
hookƙugiya(kuugiyaa)
cornerkwana; kusurwaduŋgu
cross(kuros)
squaremurabba'i
roundkewayayye; zagayayye
circleda'ira; kewayekugh loghəi
sphere, ballƙwallo
linelayi
holeramishuu
like, similarkamarwaa
changesake; canja(canji)
zero, nothingsifiri
oneɗayanəm; bəgya
twobiyurop
threeukumeen
fourhuɗuwoopsə
fivebiyarnaamtam
sixshidamaagh
sevenbakwaiwussərəmeen
eighttakwaswusupsə
ninetaranantorəpsə
tengomazup
elevengoma sha ɗayazup tlii nəəm
twelvegoma sha biyuzup tlii rop
fifteensha biyarzup tli naamtam
twentyashirinziirop
hundredɗarite nəm
thousanddubu(duɓənəəm)
countƙirga; ƙidayadliim
every, allkowane; kowacekwaŋ
much, manyyawa; da yawaŋaar
moreɗaɗa; ƙara; sake; fi(daɗa)
little (quantity), fewkaɗangəp
enoughisa; isasshekəmi
somewani; watabəjən
multitude, crowdtarotaaroo mbaam
fullcika; cikakkekəmi
emptybakome a cikiregiiraŋ
part, piecekashi; yanki; ɓangare; shashijaŋei
halfrabi(rabi)
alone, onlykaɗaiwoŋgən
firstfarko; na farkofaari
lastƙarshe; na ƙarshetalləm
secondna biyukə rop
pairƙafa; taki; biyu-biyurop rop
two timessau biyuasəmii rop
thirdna ukukə meen
three timessau ukuasəmii meen
timelokaci; lotolokaci
ageshekara
newsaboməri
youngƙarami
oldtsohogwaasi
earlyda wurirəɓi
latemakara; lattimakara
nowyanzuɗagi
immediatelynan take; yanzu-yanzu(maza-maza)
swift, fast, quicksauri
slowmaras saurileelee
hasten, hurryyi sauri; gaggauta; hanzartabatl
retard, delaymakarar; tauyelaŋagaam
begin, beginningfara; soma; farkosooma
last, endureɗore
end (temporal)ƙarshepagha
finishgamapagha
cease, stoptsaya; dakata
readyshirye; shirya(shirya)
alwayskoyaushe; kullum; daɗai(kullum)
oftensau da yawaadəne adəne
sometimeswasu lokatailokaci gələm
soonan jima; da wuri; jim kaɗan(an juma)
long-time (for a)tsawon lokacizhəŋtə lookacii
nevertaɓataɓa
againkumapanti
dayranapiiɗi
nightdarevor
dawnassalatu; wayewar gari; asubatloghən ŋə rəp
morningsafiyatli tliin
noon, middaytsakar ranapiiɗi
afternoonrana; yammapiiɗi
eveningmaraice; yammasiitə
todayyaupit goon; piɗi gon
tomorrowgobetlii
day-after-tomorrowjibitlii ghə gwa
yesterdayjiyambor
day-before-yesterdayshekaranjiyambuga
hoursa'a; awaawa
clock, timepieceagogo
weekmako; satisaati
SundayLahadi
MondayLitinin(liitini)
TuesdayTalataTalata
WednesdayLaraba
ThursdayAlhamis
FridayJuma'a; Jumma'a
SaturdayAsabar; Sati
monthwatacar
yearshekarashekaara
seasonlokacin shekara
smell (vb intrans)yi ƙanshi; yi wariɗusuŋ
sniffsansana; shinshinajaa kəmshi
smell (vb trans)sansana; shinshinauusughi
fragrant, good smellingƙanshikəmshi
stinking, bad smellingwari; ɗoyiɗusuŋi
tasteɗanɗananyaasəm
sweetzaƙitəm
saltymai gishirikwi
bitterɗaciɗaasə
acid, sourtsami; mai yamimanzəŋai
brackishzartsikəŋwa
hearjiwom
listensaurara; sauraro; sauraredler waagii
sound, noiseamo; ƙaraamo
loudƙarfinyap
quiet, silenceshiruyoghən
seeganiyen
look, look atduba; dibayeni
shownuna; gwadayenti
shineyi haske; yi ƙyallitari
brighthaske
colorlauni(kala)
light (in color)haskepelaŋai
dark (in color)duhu; baƙi-baƙidzughən
whitefarifaali
blackbaƙidzuŋi
redjalagham; laghəmi
blueshuɗishuuɗi
greenkore(koore)
yellowrawaya; ruwan ɗorawamaa mbetlim
touchtaɓa; taɓawanduk
pinchmuntsuna; muntsineriŋga
feelji; taɓa; ganiwom
hardtaurinyaɓi
softlaushi; taushinyapɗaŋ
roughkaushiwoghshəp
smoothsumul; santsi; laushimul
sharpkaificiighən
blunt, dulldasasheeeciiraŋ; ndus
heavynauyiŋaɓər
light (in weight)maras nauyihəptələm
wet, dampjiƙaƙƙedəghi
drybusasshekuuni
hotzafiŋaani
warmɗumiŋaani
coldsanyirəp shimti; (sanyi)
cleantsabtatacce; shararretsapta
dirty, soileddauɗa; dattidusəkin; dzuntun
wrinkledyamutsattsenughur
soul, spiritruhu; ruhisəghəntə
surprised, astonishedmamaki
good fortune, lucksa'a(saa)
misfortune, bad luckrashin sa'asaaʔaarəŋ
joyful, glad, happyfarin cikifaltu
laughdariyagaatlə
smileyi murmushipur bəgaam dler
playyi wasabaatə; sur
loveso; ƙaunatandəkti
kisssumbata
embracerungumaruŋguma
painciwociwo
grief, sorrow, sadnessbaƙin cikidzuŋtu
anxiety, worryjuyayi; damuwatlakkən
regret, be sorryyi baƙin ciki; yi nadamasannu
pitytausayi(tausayi)
cry, weepyi kukanaagha
tear (noun)hawayelum
groangunaguni(surutu)
hatetsanaŋgeetə
angerfushi; hasalamaŋtə
envy, jealousykishi; ƙyashibəstu
shame (noun)kunyakwamlə
proudmai girman kai; alfaharigərtə
dareƙalubalanta(kalubalanta)
bravejarumi; namijilaghəmani
fear, frighttsorobərtə
dangerhaɗari; hatsarikaro
desire, wantso; yi sha'awandək
choosezaɓakən
hopefata; sa rai(paataa)
faithfulna ƙwarai; amintaccen
truena gaskiyagaskiya
lie, tell liesyi ƙaryaloghabi
deceitruɗi; yaudaraloghabi
forgiveyafe wa(yaafee)
goodmai kyau; na kirkimbon
badmaras kyau; mugubəsi
right, correctdaidaideidei
wrongba daidai badeideiraŋ
faultlaifi; aibu; kure(laifi)
mistake, errorkuskure; kuremaləghən
blamezargayen yiri
praiseyaba; yabo(yaabaa)
beautifulkyakkyawambon
uglymummunabəsi
greedymai zari; hanamau; haɗama(haɗama)
clevermai azanci; dabara; fasaha; wayoazanci
mindtunani; ƙwalwa; basiraɓurgo gaam
think (= reflect)tunani(sammani)
think (= be of the opinion)gani; ji(sammani)
believeyarda da; yi imaniyarda
understandfahimta; ganewomwa
knowsaninəmi
guesscita; cinta; cankadak am faɗi
imitatekwaikwayakumtə
seemnuna alamaeeca
idea, notionshiri; shawara(dabaara)
wisewayayyekwaikwai
foolish, stupidsauna; wawasuuru
insane, crazytaɓaɓɓesuuru
learnkoyokwaləm
studykaranta; yi nazari
teachkoya wakwaləm
pupilɗalibi; ɗan makarantawun kwalləmi
teachermalam; malami
schoolmakaranta(makaranta)
remembertunataŋ
forgetmantaməsəŋ
clear, plainzahiriapiili
obscureɓoyayyevundiri
secretasiri; sirri(asiri)
sure, certaintabbatatabbata
explainbayyanatsul
intention, purposenufi; niyya; manufanupi; nufi
causesadaliili
doubtyi shakka; yi kokwantoshakka
suspectzarga; yi wa zargi
betrayci amana(ci ama ana)
need, necessitybukata; wajibi
easysauƙi(sauki)
difficultwuya; wahalaeeŋan
try, attemptyi ƙoƙari; gwada(gwada)
way, mannerhanya; yanayitsop
andda; kumamaa
becausesabodawaagii caa; sabo tee bə
ifin; idanan
orko(ko)
yes, affirmativei; na'amwaa gii ghən
no, negativea'a; babuaaʔaa
how?yayanii ghənə
how many?nawamaniighənə; mani
how much?nawamani-mani
what?me; mene nenoghən no
when?yaushe; wane lokacite rəpni
where?inaani
which?wanebəgya ghənə
who?wa; wane negeenəghənə
why?don me; me ya sanoghən saa
voicemuryayuwar
singrera waƙawaasər
shout, cry outyi ihudəŋ yuwar
whisperraɗashige
mumbleyi gunguni; yi gunagunipur bada bada
whistleyi fitofifiyaatə
shriek, screechyi ƙaradəŋ yuwar
howlyi kuka; yi ƙara; yi ƙuginaktə
speak, talkyi maganamambur
stutter, stammeryi i'inazham; zhamtə
sayce; faɗawoli
tell storybada labaribə labaari
speech (make a)jawabi(jawaabi)
silent (be)yi shiruyoghən
languageharshe; yarebii
wordkalmamambur
namesunasuŋ
ask (question, inquire)tambayadzoni
answeramsa wakaɓə
admit, confessyardayarda
denymusa; yi inkari; togeŋgee
ask, requestroƙakam
promiseyi alkawari(alkawari)
refuseƙiŋgee
forbidhanaləmtə
rebuke, scoldkyara; tsawata wa
call (=summon)sammaci; kira(saamaci)
call (=name)kiraŋgaabə
announceba da sanarwa; shelantafowur
threatenyi wa barazana; ba da tsoro(barazana)
boastcika baki; kambama kaikas(ə)ban
writerubutanjar
readkaranta(karanta)
paperwarƙa; takarda(warka)
penalƙalami; biro
booklittafi
poetmawaƙi; sha'irikon sər
flutesiriƙi; sarewa; tiliɓorombuzhar
drumgangagaŋga
horn, trumpetkakakimbee
rattlecaki
countryƙasaatl
one's native countryƙasar mutum ta haihuwa
city, townbirnibən
villageƙauyebən
boundaryiyakaliŋ
people (populace)mutane; jama'ambaam
tribe, clankabila(zuuriya)
chief, chieftainsarkigoŋ
staff, walking sticksandameelaŋ
rule, governshugabanta; yi mulki
king, rulersarkigoŋ
queensarauniya
noble, noblemanbafada; maimartabadaŋ mbaam
citizen, subjectɗan ƙasamun atl; mun bən
mastermaigidabaa keen
slavebawaɓyak
servantbara; baranya
freeman'yantaccen mutum
command, orderumarta
obeybi; kiyaye(ladabi)
let, permityarda; baritər
friend, companionabokiyerim
enemyabokin gabaŋgaasha
neighbormaƙwabci(makwabcii)
strangerbaƙomaɗak
guestbaƙomaɗak
hostmai masaukirəpgi wun meese
help, aidtaimako; agazasəmtire
hinder, preventhana; tauyeɗak
customal'adagaado
strife, quarrelhusuma; faɗatleridlaŋ
conspiracy, plotƙullalliya; haɗinbakimoŋabi
meetgamu; sadumaŋ; jaŋ tee tsop
prostitutekaruwa; kilakipur məŋtə
fight (vb)yi faɗa; yi yakidlaŋ
war, battleyaƙimaŋtə
peacelumana; zaman lafiyashikkən laafiya
armydakaru(soja)
soldiersoja(soja)
weapons, armsmakamai; kayan yaƙiərəm maŋti
clubkulkindoktlum
battle-axtaƙwabin yakiadda
slingmajajjawatlim baaro
bowbakaməəm
arrowkibiyapyas
spearmashigas
swordtakobiadda
gun, cannonbindiga; igwa
armor (defensive)sulkeloghət val
helmethular kwanotaagiya kwaano
shieldgarkuwakoptəŋ
fortressganuwa
towerhasumiya
victorynasara
defeatkayarwa; samun galaba
attackyi farmakiyoor maŋtə
defendtsare; kare kai; kariyadləghəbi
retreatja da baya; koma da bayamənakar
surrendersallama; ba da kai; miƙa wuyatərə yuwar
captive, prisonerfursunan; yaƙiɓyak
guard, sentinelmai gadigaadi
booty, spoilsganima
ambushfako; kwanto; faka
fishermanmasunci(suu)
fishhookfatsaŋgar kugiya
fishing lineigiyar fatsa
fishnettaru
fish traptarkon kifi
baitnaman jikin ƙugiya
huntfarautaləəp
shootharba; harbimbok
miss (target)kuskurebaala
trap (noun)tarko(kapito)
trap (vb)kama da tarko
lawshari'a; doka(shariy'a); (doka)
courtkotu(kotu)
judge (vb)yanke hukunci(yankˀe); (hukunci)
judgmenthukunci(hukunci)
judge (noun)alƙali; mai shari'a(alkˀali)
plaintiffmai ƙara(mai kara)
defendantwanda ake ƙara(wanda ake kara)
witnessmai shaida(saida)
swearrantse; yi rantsuwa(rantsuwa)
oathrantsuwa(daukan alkawari)
accusetuhuma; caja; ɗafa wa(zargi)
condemnyi tir da; yanke wa hukunci(hukuncin kisa)
convict (vb)zartar da hukunci; sami da laifi(zartar da hukuncin)
acquitsaka; sallama(saki)
guiltymai laifi(laifi)
innocentmaras laifi(maras laifi)
penalty, punishmenthorohooroo
finetara(tara)
prison, jailkurkuku; gidan yari(gidan yari)
murderkashe(kashe)
adulterykwartanci; zina(farka)
rapeyi wa fyaɗe(fyaɗee)
arsonaikata laifin ƙone-ƙone(kone-kone)
perjuryshaiɗar zur; ƙarya a kotuloghabi
stealsataməghər
thiefɓarawoməghər
religionaddinicaapi
GodUbangiji; Allahleyam
temple, churchwajen bauta; ɗakin ibadarəp bauta
altarteburin hadaya
sacrifice, offeringhadaya
worshipbauta(bauta)
prayroka; yi sallakan bi
priestfadabuwaarə
holy, sacredtsarki; tsarkakke
preachyi wa'azi
blessalbarkata(albarka)
curseyi tir; zaga; la'anta
fast (vb)yi azumi(azumi)
heavensama; Aljanna; Lahiraaljanna
hellWuta; Jahanamawuutu
demon (evil spirit)shaiɗan; ibilis; aljan(sheetan)
idolgunkiwaarə
magic, witchcraft, sorcerytsafi; dabo; maitaməŋti
sorcerer, witchmaye; mayyakoni məŋtə; ger məŋtə
fairy, elfaljanaloɗi
ghost, phantomfatalwawaal
omen, portentishara; alama
calm (of sea)yətər raŋ
  1. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Polci". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  2. Blench, Roger. 2014. A wordlist of Zul Archived 2015-04-21 at the Wayback Machine. Cambridge: Kay Williamson Educational Foundation.
  3. Ronald Cosper. 2015. Hausa dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) The Intercontinental Dictionary Series. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (Available online at http://ids.clld.org/contributions/220, Accessed on 2019-12-31.)
  4. Ronald Cosper. 2015. Polci dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) The Intercontinental Dictionary Series. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. (Available online at http://ids.clld.org/contributions/221, Accessed on 2019-12-31.)