Ranar Rinconada Bikol
| Ranar Rinconada Bikol | |
|---|---|
'Yan asalin magana | harshen asali: 230,000 (2000) |
| |
| Lamban rijistar harshe | |
| ISO 639-3 |
bto |
| Glottolog |
irig1242[1] |
'Rinconada' Bikol ko kuma kawai Rinconada, wanda ake magana a lardin Camarines Sur, Philippines, yana ɗaya daga cikin harsuna da yawa waɗanda suka hada da Inland Bikol (ko Southern Bicol) ƙungiyar Bikol macrolanguage. Yana cikin dangin yaren Austronesian wanda ya hada da mafi yawan Harsunan Philippine, Harsunan Formosan na asalin Taiwanese, Malay, Harsunan Polynesia da Malagasy.
Rinconada tana kewaye da kuma tana da siffofi na yau da kullun tare da sauran yarukan Bikol. Yana da iyaka da Coastal Bikol zuwa arewa, Buhinon zuwa gabas, da Yammacin Miraya yaren nan da nan zuwa kudu. Iyalan yaren da suka fi kusa da yankin Bicol sune Aklanon, Waray-Waray, kuma zuwa ƙarami Tagalog, musamman bambance-bambance da aka yi amfani da su a Batangas da Marinduque.
Rinconada Bikol kuma ana amfani da shi ta 'yan asalin Agta (Ŋod don camaraderie) a cikin tsaunuka da ke kewaye da Dutsen Iriga (tsohon suna Dutsen Asog) kamar yadda yawancin su a yau suna da harshen. Mutanen Austronesian da suka yi ƙaura zuwa ƙasan Dutsen Asog daga ƙasan Nabua sun gabatar da yaren ga Negritos lokacin da suka fara gudanar da kasuwanci da kasuwanci. Sakamakon haka, ya zama yaren asali na mutane da yawa, ya maye gurbin yarensu na asali da aka sani da "Inagta". Har ila yau an san shi ga masu ilimin harshe kamar Dutsen Iriga Agta, a halin yanzu ana ɗaukarsa harshe mai haɗari. An ce Inagta yana da 86% fahimta tare da Rinconada Bikol da kuma kamanceceniya na 76% .[2]
Sunan
[gyara sashe | gyara masomin]
Sunan Rinconada ya samo asali ne daga Gundumar Rinconada da ke Camarines Sur inda yaren ya samo asali, ya bunƙasa kuma ana yawan magana da shi. Duk da haka, ainihin asalin yadda aka bai wa yankin kalmar Rinconada kalmar har yanzu ba a fayyace ta ba. Shahararriyar hikima ta danganta sunan da cewa ya fito ne daga arrinconada na Sipaniya., 'kusurwa', daga tushen rincón, wanda ke nufin 'kusurwa ko ƙaramin yanki'. Mutanen Spain sun ba Rinconada ga sabon yankin da aka bincika kuma aka kafa a lokacin a kusurwar kudu maso gabashin Tsibirin Luzon ; 'yan asalin ƙasar a da suna yankin Sumagang (Sumagaŋ), ma'ana 'gabas mai nisa'.
Ƙara tabbaci ga ka'idar asalin Mutanen Espanya shine yankunan La Rinconada a Spain da La Rinconada a Chile, wanda kuma tsohon mulkin mallaka ne na Mutanen Espanya.
Harshen ya kasu kashi biyu kuma an raba shi zuwa bambance-bambance shida:
Sinabukid (harshe na tsaunuka)
[gyara sashe | gyara masomin](Ƙarfin magana, shimfidar sauti kawai, kuma tare da /ə/)
- Bambancin shekara
- Bambancin Iriga
Sinaranəw (harshe na bakin teku)
[gyara sashe | gyara masomin](Maganar taushi tare da nau'ikan sauti daban-daban, kuma ba tare da /ə/ ba)
- Nabua - Bambancin Balatan
- Bambancin Baao
- Bambancin Bula - Pili
- Bambancin Bato
Bambancin yaren
[gyara sashe | gyara masomin]| Bambancin Iriga Harshe na Highland |
Harshe na Agta |
Nabua - Bambancin Balatan |
Harshe na Bato |
Harshe na Baao |
Bula - Bambancin Pili Lakeside |
Fassarar Bikol ta Tsakiya | Fassarar Filipino / Tagalog | Fassarar Turanci |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Namāmaɣəw iyā sadtō gilid ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo naŋgad ku igin niyā su ragâ, dāwâ ədâ pa ka tubig adtoŋ umā nirā. | Namāmaɣəw iyā sadtō iris ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo naŋgad ku igin niyā su ragâ, dāwâ ədâ pa ka katbag adtoŋ umā nirā. | Namāmaɣow 'yā sadtō gilid ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo naŋgad ku igin niyā su ragâ, dāwâ udâ pa ka tubig adtoŋ umā nirā. | Namāmaɣow iyā sadtō gilid ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo naŋgad ku akos niyā su ragâ, dāwâ udâ pa ka tubig adtoŋ umā nirā. | Namāmaɣow siyā sadtō gilid ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo jāday ku igin niyā su ragâ, dāwâ udâ pa ka tubig adtoŋ umā nindā. | Namāmaɣow siyā sadtō gilid ka sālog ku nabaretāan niyā na inarādo dayday ku igin niyā su ragâ, dāwâ udâ pa ka tubig adtoŋ umā nindā. | Namamahaw siya duman sa gilid nin salog kan mabaretaan niyang inarado giraray kan aki niya an daga, dawa dai pa nin tubig itong uma ninda. | Nag-aalmusal siya sa may tabí ng ilog nang mabalitaan niyang inararo mulî ng kaniyang anák ang lupà, kahit walâ pang tubig ang kaniláng bukirín. | Yana cin karin kumallo a bakin kogi lokacin da ya ji labarin cewa ɗansa ya sake noma ƙasar, duk da cewa gonar shinkafa ba ta da ruwa har yanzu. |
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Ranar Rinconada Bikol". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ "Ang A language of Philippines". Retrieved February 18, 2015.